NGƯỜI DÂN VẬN CHUYỂN LƯƠNG THỰC
Câu chuyện về những chuyến vận chuyển thóc gạo, lương khô xuyên đêm, xuyên bom đạn của người dân hậu phương, bảo đảm “đường ăn” cho bộ đội ngoài mặt trận.
Nếu ngoài mặt trận, bộ đội đánh giặc bằng súng đạn, thì ở hậu phương, người dân đánh giặc bằng đôi vai gánh thóc, bằng chiếc xe đạp thồ cọc cạch. Bà Lê Thị Phượng là một trong những người phụ nữ như thế.
Khi chiến tranh bước vào giai đoạn ác liệt, xã Quỳnh Mỹ được giao nhiệm vụ vận chuyển lương thực ra các điểm tập kết. Lực lượng chính không phải quân đội, mà là dân công hỏa tuyến – phần lớn là phụ nữ, người già. Bà Phượng khi ấy mới ngoài hai mươi, gầy nhỏ, nhưng là người đi đều đặn nhất.
Mỗi chuyến đi bắt đầu từ nửa đêm. Thóc được đóng bao, mỗi bao 30–40 kg, buộc chắc lên xe đạp thồ hoặc gánh bằng quang. Đường đi không phải đường lớn, mà là lối mòn qua ruộng, qua bờ ao, qua làng vắng. Ban ngày, những tuyến đường ấy có vẻ bình thường; nhưng ban đêm, trong bom đạn, đó là con đường sinh tử.
Bà Phượng nhớ có những đêm mưa gió, bánh xe sa lầy, cả đoàn phải dừng lại kéo từng chiếc. Có lúc máy bay trinh sát bay thấp, cả đoàn phải đổ xe, nằm rạp xuống ruộng, che bao thóc bằng lá chuối, áo tơi. Mỗi lần như vậy, bà chỉ sợ một điều: thóc bị ướt, bị cháy.
Có chuyến, bom nổ ngay phía trước, đất đá văng tung tóe. Một người trong đoàn bị thương, không đi tiếp được. Bà Phượng cùng mấy chị em khác chia nhau gánh thêm phần lương thực của người bị nạn, không để sót một bao nào. “Thóc không đến nơi là bộ đội đói,” bà nói.
Đường vận chuyển không chỉ dài mà còn phải giữ tuyệt đối bí mật. Không ai được nói rõ điểm đến. Có khi đi mấy chục cây số, giao thóc xong lại quay về trong đêm. Nhiều người kiệt sức, chân phồng rộp, vai rớm máu vì đòn gánh. Nhưng sáng ra, họ lại về ruộng, đi cấy như chưa từng đi vận chuyển.
Có lần, bà Phượng bị sốt cao, nhưng vẫn giấu không nói để được đi. “Tôi nghĩ đơn giản, thiếu người thì mỗi người phải gánh thêm,” bà kể. Gia đình bà lúc ấy cũng rất nghèo, thóc trong nhà không dư dả. Nhưng mỗi lần có lệnh, bà vẫn sẵn sàng lên đường.
Suốt nhiều năm chiến tranh, bà Phượng không nhớ mình đã đi bao nhiêu chuyến, gánh bao nhiêu bao thóc. Chỉ biết rằng, chưa một lần bà để lương thực bị mất, bị địch phá hủy. Sau ngày hòa bình, nhiều chiến sĩ trở về tìm bà, kể rằng chính những bao thóc ấy đã nuôi họ qua những ngày ác liệt nhất.
Bà Phượng cười hiền: “Chúng tôi chỉ làm việc của dân mình phải làm thôi.” Nhưng lịch sử hiểu rằng, nếu không có những chuyến vận chuyển thầm lặng ấy, sẽ không có những chiến thắng lớn.
