NGƯỜI ĐÀO HẦM TRONG LÒNG SÀI GÒN
Câu chuyện về Anh hùng Trần Văn Lai, bí danh Mai Hồng Quế - người thợ may đã đào hàng chục căn hầm bí mật trong lòng Sài Gòn để nuôi giấu cán bộ cách mạng từ 1960 đến 1975, và đến năm 1990 câu chuyện của ông mới được kể lại cho cả nước biết.
NGƯỜI ĐÀO HẦM TRONG LÒNG SÀI GÒN
Ở xã An Khánh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, người ta vẫn gọi ông là ông Lai, bác Hai Lai thợ may.
Ông Lai tên thật là Trần Văn Lai, sinh năm 1920, tại xã An Khánh. Nhà ông nghèo, làm thợ may. Bí danh của ông là Mai Hồng Quế, là tên tiệm may của ông ở Sài Gòn.
Năm 1945, ông Lai tham gia cách mạng ở Bến Tre. Năm 1960, ông được Đảng điều lên Sài Gòn, mở tiệm may Mai Hồng Quế ở số 287/70 Nguyễn Đình Chiểu, Quận 3, Sài Gòn để hoạt động bí mật.
Nhiệm vụ của ông Lai là đào hầm bí mật trong nhà để nuôi giấu cán bộ. Ông Lai nghĩ ra cách rất hay: Ông đào hầm ngay dưới nền nhà, dưới gầm cầu thang, dưới sàn bếp.
Từ năm 1960 đến năm 1975, ông Lai đã đào được 5 căn hầm bí mật ở Sài Gòn. Mỗi hầm sâu 2 mét, rộng 3 mét, có nắp đậy bằng gỗ, trên để đồ đạc, không ai biết. Trong hầm có quạt, có nước, có gạo.
Trong các hầm của ông Lai, đã nuôi giấu hàng trăm cán bộ quan trọng như ông Võ Văn Kiệt, ông Trần Văn Giàu, ông Mai Chí Thọ. Chính ông Võ Văn Kiệt đã ở trong hầm của ông Lai năm 1968 để chỉ huy Mậu Thân.
Có lần, Mỹ ngụy nghi ngờ, cho lính đến khám nhà ông Lai. Ông Lai bình tĩnh, cho lính vào, chúng soi đèn, gõ gõ nền nhà, nhưng không thấy gì, vì nắp hầm ông Lai làm bằng gỗ lim, đổ đất lên, y như nền nhà thật.
Năm 1968, Tổng tiến công Mậu Thân, hầm của ông Lai là nơi chứa vũ khí, chứa tài liệu. Ông Lai còn may quần áo cho biệt động Sài Gòn.
Năm 1975, Sài Gòn giải phóng, ông Lai mới lộ ra là Anh hùng. Ông được Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 1978.
Nhưng đến năm 1990, khi đổi mới, khi ta mở cửa, câu chuyện của ông Lai mới được báo chí kể lại nhiều. Năm 1990, ông Lai đã già, 70 tuổi, vẫn dẫn các cháu học sinh ở TP. Hồ Chí Minh đến xem lại căn hầm ở 287/70 Nguyễn Đình Chiểu, ông nói: "Hầm này là mồ hôi, là máu của chú, là nơi nuôi cách mạng."
Ông Lai mất năm 2002 tại TP. Hồ Chí Minh, thọ 82 tuổi.
Người Bến Tre nói: Ông Hai Lai là thợ may, tay cầm kéo, nhưng tay ông còn cầm cuốc đào hầm. Ông đào hầm trong lòng địch, ngay giữa Sài Gòn, mà địch không biết. Ông là người đào hầm giỏi nhất Sài Gòn.
Câu chuyện của ông Lai cho chúng ta thấy, từ 1960 đến 1975, và đến năm 1990 khi kể lại, ở Sài Gòn có những căn hầm bí mật như thế. Và những người như ông Lai, thợ may Mai Hồng Quế, đã dùng cây kim, cái cuốc để giữ cách mạng trong lòng địch.
