“NGƯỜI ĐÀO HẦM TRONG VÁCH ĐÁ BIÊN CƯƠNG”

Tôi không phải lính tuyến đầu.

Cũng không phải người truyền tin hay người giữ cột mốc.

Công việc của tôi là đào hầm.

Một công việc tưởng chừng lặng lẽ đến mức không ai nhớ tên.

Tôi đến biên giới vào một buổi chiều có mây thấp.

Núi đá dựng đứng như những bức tường khổng lồ.

Gió thổi qua khe núi nghe như tiếng thở dài của đất.

Nhiệm vụ của chúng tôi là tạo nơi trú ẩn.

Cho bộ đội.

Cho dân sơ tán khi cần.

Cho những chuyến đi qua vùng nguy hiểm.

Nghe thì đơn giản.

Nhưng đá ở đây cứng như thép.

Mỗi nhát cuốc xuống đều bật tia lửa nhỏ.

Ngày đầu tiên, tôi nghĩ mình sẽ quen nhanh.

Nhưng chỉ sau vài giờ, bàn tay đã rớm máu.

Vai đau như bị kéo giãn ra từng chút một.

Không ai dừng lại.

Vì phía sau chúng tôi không có “lối quay về”.

Chỉ có “lối phải xong”.

Có người lớn tuổi hơn tôi nói:

“Đào hầm cũng như giữ đất. Không thấy ngay, nhưng thiếu là nguy.”

Tôi không hiểu hết lúc đó.

Nhưng sau này thì hiểu.

Chúng tôi làm việc cả ngày lẫn đêm.

Ban ngày nghe tiếng cuốc đập vào đá.

Ban đêm nghe tiếng vọng của chính mình trong lòng núi.

Có lúc, đất đá sụp xuống bất ngờ.

Cả nhóm phải im lặng vài giây.

Không phải vì sợ.

Mà để nghe xem có ai bị kẹt không.

Một lần, hầm mới đào bị nước ngầm tràn vào.

Dòng nước lạnh buốt.

Cuốn theo cả đất vừa nới ra.

Chúng tôi phải dùng bao cát chặn lại.

Đứng trong nước đến quá đầu gối.

Không ai nói một lời than.

Tôi nhớ có một người tên Hòa.

Anh hay cười.

Dù tay lúc nào cũng dính bụi đá.

Một hôm, anh nói:

“Nếu mai này yên bình, chắc hầm này thành kho chứa lúa.”

Chúng tôi cười.

Nhưng không ai biết chắc “mai này” là khi nào.

Rồi một ngày, Hòa không còn ở hầm nữa.

Người ta nói anh được điều đi nhiệm vụ khác.

Không ai nói rõ hơn.

Chiều hôm đó, tôi thấy chiếc cuốc của anh vẫn dựng ở góc hầm.

Không ai dám dời đi.

Thời gian trôi, những đường hầm dần nối dài trong lòng núi.

Có hầm đủ rộng để cả đội trú ẩn.

Có hầm chỉ vừa một người cúi thấp đi qua.

Tôi bắt đầu nhận ra:

chúng tôi không chỉ đào đá.

Chúng tôi đang đào ra những khoảng bình yên tạm thời giữa chiến tranh.

Có một đêm rất dài.

Mưa lớn trút xuống biên giới.

Nước từ sườn núi đổ vào hầm như thác nhỏ.

Chúng tôi phải gia cố liên tục.

Không ai ngủ.

Chỉ thay nhau giữ từng đoạn.

Tôi đứng ở cửa hầm nhìn ra ngoài.

Chỉ thấy mưa và bóng núi mờ mịt.

Nhưng phía sau lưng là nơi có người đang cần chỗ trú.

Sau này, khi chiến tranh qua đi,

nhiều hầm bị lấp lại.

Có cái trở thành đường đi.

Có cái biến mất hoàn toàn dưới đất đá.

Tôi quay lại nơi cũ một lần.

Không còn dấu vết rõ ràng.

Chỉ còn một vùng đất hơi lõm xuống.

Nhưng tôi biết:

dưới đó từng có những bàn tay đã đào bằng tất cả sức mình.

Người ta hay nhắc đến chiến tranh bằng những trận đánh lớn.

Nhưng tôi nhớ chiến tranh qua tiếng cuốc, tiếng đá, và hơi thở mệt mỏi trong lòng núi.

“Thời hoa lửa” với tôi không phải chỉ là ánh sáng của bom đạn.

Mà còn là những đường hầm tối, nơi con người không nhìn thấy nhau rõ ràng,

nhưng vẫn cùng nhau mở ra một chỗ đứng an toàn cho người khác.

Và nếu có ai hỏi:

“Điều gì còn lại sau những năm tháng ấy?”

Tôi sẽ nói:

“Là những khoảng trống trong lòng núi… từng được lấp đầy bằng sự sống.”