Người đặt nền móng cho lực lượng Thanh niên xung phong

Tháng 6/1950, Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu – Đông. Nguyễn Lam, khi ấy là Bí thư Trung ương Đoàn, được mời dự một cuộc họp quan trọng của Bộ Tổng chỉ huy và được truyền đạt ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc cần phát huy tinh thần hăng hái, đi đầu của thanh niên để hỗ trợ chiến dịch.

Từ chủ trương đó, ngày 15/7/1950, Đảng – Đoàn Thanh vận Trung ương giao cho Thường vụ Trung ương Đoàn thành lập Đội Thanh niên xung phong công tác Trung ương đầu tiên.

Đội được tổ chức thành lực lượng tập trung để phục vụ chiến dịch. Theo tư liệu của Báo Thái Nguyên, lễ thành lập được tổ chức tại khu đồi Gò Thờ, thôn Đồng Cẩm, xã Yên Lãng, Đại Từ, Thái Nguyên; lực lượng ban đầu có 225 đội viên, phần lớn là đoàn viên, thanh niên.

Sự kiện này đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong việc tổ chức thanh niên tham gia trực tiếp vào nhiệm vụ cách mạng. Từ sáng kiến đó, lực lượng Thanh niên xung phong trở thành một hình thức tập hợp thanh niên có ý nghĩa đặc biệt trong kháng chiến.

Nguyễn Lam vì thế gắn với một trong những dấu mốc quan trọng trong lịch sử hình thành lực lượng TNXP Việt Nam.