Người đặt nền móng cho ngành quân giới Việt Nam
Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải đối mặt với một khó khăn rất lớn: vũ khí và trang thiết bị quân sự còn thiếu thốn.
Trong hoàn cảnh ấy, một nhà khoa học đã quyết định trở về quê hương để góp sức cho kháng chiến. Đó là Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa.
Ông tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh năm 1913 tại Vĩnh Long.
Từ nhỏ, ông đã ham học và đặc biệt yêu thích khoa học.
Sau khi học tập trong nước, ông sang Pháp học và nghiên cứu về kỹ thuật, cơ khí và quân sự.
Một người bạn hỏi:
— Anh đã có điều kiện học tập và làm việc tốt ở nước ngoài, tại sao lại muốn trở về?
Phạm Quang Lễ trả lời:
— Tôi muốn dùng những kiến thức mình học được để phục vụ đất nước.
Năm 1946, ông trở về Việt Nam.
Khi gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông được giao nhiệm vụ nghiên cứu và chế tạo vũ khí phục vụ kháng chiến.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt cho ông tên Trần Đại Nghĩa.
Một cán bộ hỏi:
— Thưa đồng chí, chúng ta thiếu máy móc và nguyên liệu, liệu có thể tự chế tạo vũ khí được không?
Trần Đại Nghĩa trả lời:
— Nếu biết tận dụng những gì mình có và nghiên cứu thật kỹ, chúng ta có thể làm được nhiều việc.
Ông cùng các đồng nghiệp bắt tay vào nghiên cứu.
Điều kiện làm việc vô cùng thiếu thốn.
Không có phòng thí nghiệm hiện đại, không có đầy đủ máy móc, nguyên vật liệu cũng rất hạn chế.
Nhưng ông và các cộng sự vẫn kiên trì.
Có lúc một thí nghiệm thất bại.
Một kỹ thuật viên nói:
— Chúng ta thử nhiều lần rồi mà vẫn chưa thành công.
Trần Đại Nghĩa động viên:
— Thất bại là để tìm ra nguyên nhân. Hãy kiểm tra lại từng bước rồi thử tiếp.
Dưới sự tổ chức và nghiên cứu của ông cùng các cộng sự, ngành quân giới Việt Nam từng bước chế tạo được nhiều loại vũ khí phục vụ chiến trường.
Đặc biệt, ông có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu súng và đạn bazooka, góp phần tăng khả năng chống xe tăng và công sự của bộ đội.
Một chiến sĩ nhận vũ khí mới nói:
— Những loại vũ khí này sẽ giúp chúng tôi chiến đấu tốt hơn.
Trần Đại Nghĩa trả lời:
— Vũ khí chỉ là công cụ. Điều quan trọng nhất vẫn là người sử dụng phải biết cách vận hành, bảo quản và chiến đấu có tổ chức.
Không chỉ phục vụ kháng chiến, Trần Đại Nghĩa còn dành nhiều tâm huyết cho khoa học và giáo dục.
Sau năm 1954, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và giáo dục.
Ông từng là Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước, Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và tham gia xây dựng nền khoa học Việt Nam.
Một sinh viên hỏi:
— Thưa thầy, khoa học có ý nghĩa gì đối với sự phát triển của đất nước?
Trần Đại Nghĩa trả lời:
— Muốn đất nước phát triển thì phải có tri thức, phải biết nghiên cứu và làm chủ khoa học kỹ thuật.
Ông dành nhiều năm đào tạo thế hệ các nhà khoa học và kỹ sư trẻ.
Ông luôn khuyến khích học sinh, sinh viên ham học hỏi, nghiên cứu và biết đem kiến thức phục vụ xã hội.
Trần Đại Nghĩa qua đời năm 1997.
Ông được Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh và Giải thưởng Hồ Chí Minh.
Một học sinh hỏi cô giáo:
— Thưa cô, vì sao Trần Đại Nghĩa được gọi là một trong những người đặt nền móng cho khoa học quân sự Việt Nam?
Cô giáo trả lời:
— Bởi ông đã đem kiến thức khoa học hiện đại về phục vụ đất nước, góp phần xây dựng ngành quân giới trong kháng chiến và sau đó tiếp tục đặt nền móng cho nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật của Việt Nam.
BÀI HỌC
Câu chuyện về Trần Đại Nghĩa nhắc chúng ta về tinh thần học tập, trí tuệ, lòng yêu nước và ý thức đem kiến thức phục vụ cộng đồng.
Học giỏi không chỉ để có thành tích cho riêng mình. Kiến thức sẽ có ý nghĩa hơn khi chúng ta biết sử dụng nó để giải quyết những vấn đề thực tế và tạo ra những điều tốt đẹp cho xã hội.
Hãy luôn tò mò, ham học hỏi, kiên trì trước thất bại và tin rằng tri thức có thể giúp thay đổi cuộc sống.
