Người để lại tiếng cười sau 37 năm cuộc đời

Trần Tế Xương chỉ sống 37 năm, từ năm 1870 đến năm 1907. Đó là một cuộc đời ngắn ngủi, nhưng sự nghiệp văn chương của ông có ảnh hưởng lâu dài.

Ông không đạt được thành công lớn trên con đường khoa cử.

Sau tám lần dự thi, ông chỉ đỗ Tú tài.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào kết quả thi cử, chúng ta sẽ không thể hiểu được vị trí của Tú Xương trong văn học Việt Nam.

Điều làm ông trở nên đặc biệt là khả năng biến những trải nghiệm cá nhân và những gì quan sát được trong xã hội thành thơ.

Ông viết về những điều rất đời thường.

Ông viết về vợ.

Ông viết về thi cử.

Ông viết về những người trong xã hội.

Ông viết về những thay đổi của thời đại.

Và ông thường viết bằng một giọng rất riêng: sắc sảo, hài hước nhưng cũng cay đắng.

Tác phẩm của ông vì thế vừa có tiếng cười vừa có nước mắt.

Khi cười vào xã hội, ông cũng đang thể hiện sự đau xót trước những điều mình chứng kiến.

Khi viết về vợ, ông cho thấy một con người tình cảm và biết tự nhìn nhận những thiếu sót của bản thân.

Khi viết về khoa cử, ông vừa là người tham dự vừa là người quan sát.

Nhờ vậy, thơ ông có tính chân thực cao về mặt cảm xúc.

Ngày nay, Trần Tế Xương được xem là một trong những nhà thơ trào phúng xuất sắc của văn học Việt Nam. Nhà lưu niệm Tú Xương tại Nam Định cũng trở thành một địa chỉ văn hóa gắn với việc tưởng nhớ và tìm hiểu về ông.

Cuộc đời ông kết thúc năm 1907, nhưng tác phẩm không kết thúc cùng cuộc đời.

Thơ ông tiếp tục được nghiên cứu, giảng dạy và đọc trong nhiều thế hệ.

Đó là nghịch lý đẹp trong cuộc đời Tú Xương.

Người nhiều lần thất bại trong khoa cử lại trở thành người thành công lớn trong văn chương.

Và cái tên Tú Xương, vốn xuất phát từ một học vị khiêm tốn, cuối cùng lại trở thành một tên tuổi lớn của văn học dân tộc.