NGƯỜI ĐI QUA MÙA LỬA

Đêm miền Tây yên tĩnh.

Gió từ con sông nhỏ trước nhà thổi vào mang theo mùi phù sa quen thuộc. Trong ánh đèn vàng nhạt, chú Nguyễn Tuấn Kiệt lặng lẽ ngồi bên hiên nhà, đôi mắt nhìn xa xăm như đang lần tìm lại một phần tuổi trẻ đã nằm lại đâu đó giữa những năm tháng hậu chiến đầy gian khó.

Người ta bây giờ thường gọi chú là chú Tư Kiệt — một người cán bộ Hội Cựu Thanh niên xung phong hiền lành, gần gũi. Nhưng ít ai biết rằng phía sau dáng vẻ bình dị ấy là cả một quãng đời tuổi trẻ đã từng đi qua những ngày tháng nhọc nhằn nơi biên giới và đất bạn Campuchia.

Chú sinh năm 1957, ở khóm Tân Bình, phường Tân Ngãi, Vĩnh Long.

Tuổi thơ của chú lớn lên trong những năm đất nước còn chiến tranh. Rồi đến khi hòa bình lập lại, quê hương vẫn chưa thật sự bình yên. Biên giới Tây Nam lại dậy sóng.

Ngày đó, thanh niên ở quê ai cũng sôi nổi tham gia công tác Đoàn. Chú Kiệt từng là Bí thư Đoàn xã Tân Hòa Bắc. Với chàng trai trẻ năm ấy, được cống hiến cho quê hương là niềm tự hào lớn nhất.

Một buổi chiều năm 1978, khi nghe tin lực lượng thanh niên xung phong tuyển người lên tuyến biên giới Hồng Ngự làm nhiệm vụ, chú gần như không suy nghĩ nhiều.

Chú chỉ nói với gia đình một câu ngắn gọn:

— Đất nước cần thì con đi.

Ngày rời quê, chiếc ba lô trên vai chẳng có gì nhiều ngoài vài bộ quần áo cũ và chút lương khô mang theo đường dài. Má chú đứng trước sân nhìn theo con trai mà mắt đỏ hoe.

Bà hiểu chuyến đi ấy không biết đến bao giờ mới trở lại.

Những ngày ở Hồng Ngự là lần đầu tiên chú cảm nhận rõ thế nào là gian khổ của đời thanh niên xung phong.

Ban ngày, anh em đào công sự dưới cái nắng cháy da. Đêm xuống lại tiếp tục vác cây chàm, tải đạn để gia cố hầm hào.

Có hôm làm việc đến tận sáng.

Đôi chân phồng rộp vì đi nhiều.

Bàn tay chai sần vì cuốc đất và khiêng vác.

Nhưng chẳng ai than vãn.

Bởi tất cả đều còn rất trẻ.

Và tuổi trẻ khi ấy luôn tin rằng mọi khó khăn rồi sẽ qua nếu đất nước được bình yên.

Năm 1980, chú tiếp tục sang Campuchia làm nghĩa vụ quốc tế tại cảng Công Sơm.

Những ngày nơi đất bạn còn gian khổ hơn nhiều.

Rừng sâu, suối lạnh, thiếu ăn, thiếu thuốc… mọi thứ đều thiếu.

Có những đêm cả đơn vị chỉ còn vài miếng lương khô chia nhau cầm bụng. Muối cũng trở thành thứ quý giá.

Nhưng điều khiến chú nhớ mãi không phải là cái đói.

Mà là những lần khiêng thương binh.

Sau mỗi chuyến máy bay từ Phnôm Pênh trở về, chú cùng đồng đội lại chạy đến phụ đưa những người lính bị thương vào trạm điều trị.

Có người còn rất trẻ.

Có người đau đến mức không nói thành lời.

Có người vừa nắm chặt tay đồng đội vừa khóc gọi tên mẹ.

Mỗi lần như vậy, lòng chú lại quặn thắt.

Rồi có những chuyến đi còn lặng lẽ hơn.

Đó là những lần vận chuyển hài cốt liệt sĩ.

Giữa màn đêm tĩnh mịch nơi đất bạn, những người thanh niên xung phong trẻ tuổi lặng lẽ đưa đồng đội đã hy sinh trở về.

Không ai nói nhiều.

Chỉ có tiếng bước chân nặng trĩu và những đôi mắt đỏ hoe trong bóng tối.

Năm ấy chú mới ngoài hai mươi tuổi.

Cũng chính năm 1980, chú được giao nhiệm vụ Tiểu đoàn trưởng.

Một chàng trai trẻ gầy gò bỗng mang trên vai trách nhiệm của cả đơn vị.

Áp lực lớn, gian khổ nhiều, nhưng chú chưa từng nghĩ sẽ bỏ cuộc.

Bởi chú hiểu rằng phía sau mình là quê hương, là gia đình, là biết bao người đang mong chờ hòa bình.

Đầu năm 1982, chú Nguyễn Tuấn Kiệt là một trong những người cuối cùng hoàn thành nhiệm vụ trở về nước sau khi bàn giao cơ sở vật chất tại Campuchia.

Ngày trở về, quê hương đã đổi khác nhiều.

Má chú già đi thấy rõ.

Mái tóc người mẹ năm nào tiễn con giờ đã bạc trắng.

Bà chỉ ôm chầm lấy con trai mà khóc.

Không phải ai lên đường ngày ấy cũng may mắn trở về.

Nhiều người đồng đội của chú đã mãi mãi nằm lại nơi biên giới và đất bạn.

Chiến tranh và những năm tháng gian khó đã lùi xa, nhưng ký ức ấy chưa bao giờ rời khỏi tâm trí người cựu thanh niên xung phong.

Giờ đây, khi đã đi qua gần hết cuộc đời, chú Kiệt vẫn âm thầm tham gia công tác xã hội với vai trò Phó Chủ tịch Hội Cựu Thanh niên Xung phong tỉnh Vĩnh Long.

Đối với chú, được tiếp tục cống hiến cho cộng đồng là cách để tuổi trẻ năm xưa vẫn còn sống mãi.

Ngoài hiên, gió đêm vẫn thổi nhè nhẹ.

Người đàn ông từng đi qua những mùa lửa năm nào lặng lẽ nhìn xa xăm rồi khẽ nói:

— Hồi đó cực thiệt… nhưng nếu được chọn lại, tôi vẫn sẽ đi.