Người đi trước đoàn quân giải phóng

Ama H'Oanh (Tô Tấn Tài) – Bí thư Thị ủy Buôn Ma Thuột trong Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975

Tháng Ba năm 1975, Buôn Ma Thuột vẫn chìm trong vẻ bình lặng bề ngoài của một thị xã cao nguyên. Trên các con đường, những chuyến xe quân sự vẫn qua lại. Các căn cứ quân sự được tăng cường canh gác. Không nhiều người biết rằng, chỉ ít ngày nữa, nơi đây sẽ trở thành điểm mở màn của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 – chiến dịch làm thay đổi cục diện chiến tranh và mở đường cho ngày đất nước thống nhất.

Ở một vùng căn cứ không xa thị xã, Ama H'Oanh, tên thật Tô Tấn Tài, khi đó là Bí thư Thị ủy Buôn Ma Thuột, đang cùng đồng đội chuẩn bị cho nhiệm vụ đặc biệt: đưa lực lượng chính trị tiến vào thị xã ngay sau khi bộ đội chủ lực nổ súng.

Đó không phải là nhiệm vụ của một đơn vị chiến đấu trực tiếp, nhưng lại mang ý nghĩa quyết định đối với việc giữ vững thành quả của chiến dịch.

Theo các tư liệu lịch sử của tỉnh Đắk Lắk, đầu năm 1975, thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy và Khu ủy Khu V, một đội công tác chính trị gồm 83 cán bộ, chiến sĩ được thành lập, do Ama H'Oanh phụ trách. Thành viên của đội được tuyển chọn từ nhiều cơ quan, đơn vị trong tỉnh, trong đó có những người từng tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại Buôn Ma Thuột. Họ được tập huấn về phương pháp vận động quần chúng, công tác tiếp quản và xây dựng chính quyền cách mạng.

Đối với Ama H'Oanh, đây là nhiệm vụ ông đã chờ đợi suốt nhiều năm.

Là người hoạt động lâu năm tại địa bàn Buôn Ma Thuột, ông hiểu từng tuyến đường, từng khu phố, từng cơ sở cách mạng còn bám trụ trong lòng thị xã. Ông cũng hiểu rằng, chiến thắng quân sự chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là nhanh chóng ổn định đời sống nhân dân, bảo vệ cơ sở hạ tầng, ngăn chặn tình trạng hỗn loạn và xây dựng chính quyền mới ngay khi thị xã được giải phóng.

Những ngày đầu tháng Ba năm ấy, mọi công tác chuẩn bị đều được tiến hành trong bí mật.

Đội công tác chính trị được phổ biến nhiệm vụ cụ thể. Mỗi tổ được phân công phụ trách từng khu vực, sẵn sàng liên lạc với cơ sở nội tuyến, vận động quần chúng, tiếp nhận các cơ quan hành chính và hỗ trợ lực lượng quân quản khi thời cơ đến.

Rạng sáng ngày 10 tháng 3 năm 1975, Chiến dịch Buôn Ma Thuột chính thức bắt đầu.

Tiếng súng của bộ đội chủ lực vang lên từ nhiều hướng. Các mục tiêu quân sự trọng yếu lần lượt bị tiến công. Trận đánh diễn ra quyết liệt nhưng cũng tạo nên yếu tố bất ngờ lớn đối với đối phương. Chiến thắng Buôn Ma Thuột nhanh chóng trở thành trận đánh then chốt mở màn Chiến dịch Tây Nguyên, tạo bước ngoặt chiến lược cho cuộc Tổng tiến công mùa Xuân năm 1975.

Ngay trong ngày 11 tháng 3, khi tình hình trong thị xã dần được kiểm soát, Ama H'Oanh dẫn đầu đoàn cán bộ chính trị tiến vào Buôn Ma Thuột.

Theo các tư liệu lịch sử, đoàn gồm 83 cán bộ nhanh chóng chia thành nhiều mũi công tác. Họ liên lạc với các cơ sở cách mạng đã được xây dựng từ trước, vận động nhân dân giữ bình tĩnh, phối hợp cùng bộ đội truy bắt những toán địch còn lẩn trốn, bảo vệ tài sản công và ổn định trật tự trên địa bàn.

Đó là thời điểm vô cùng đặc biệt.

Sau nhiều năm chiến tranh, người dân Buôn Ma Thuột vừa vui mừng vì thị xã được giải phóng, vừa lo lắng trước những biến động chưa từng có. Nhiều gia đình chưa biết người thân đang ở đâu. Một số cơ quan hành chính cũ ngừng hoạt động. Việc duy trì sinh hoạt bình thường của nhân dân trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Ama H'Oanh cùng các đội công tác chính trị tập trung vào chính công việc ấy.

Các tổ công tác đến từng khu dân cư, hướng dẫn người dân chấp hành các quy định của chính quyền cách mạng, vận động giữ gìn tài sản chung, bảo đảm an ninh trật tự và hỗ trợ những gia đình gặp khó khăn. Đồng thời, lực lượng nội tuyến và cán bộ địa phương phối hợp thành lập các tổ chức quản lý ban đầu, tạo nền tảng cho việc hình thành Ủy ban Quân quản tại thị xã.

Nhiều năm sau, khi tham gia các chương trình giao lưu nhân chứng lịch sử do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk tổ chức, Ama H'Oanh cùng các đồng đội đã kể lại những ký ức về những ngày tháng Ba lịch sử ấy. Những câu chuyện của ông không chỉ nói về chiến thắng quân sự mà còn nhấn mạnh vai trò của công tác vận động quần chúng và sự đồng lòng của nhân dân trong việc giữ vững thành quả cách mạng.

Đối với ông, điều đáng nhớ nhất không phải là khoảnh khắc bước vào thị xã đã được giải phóng, mà là hình ảnh nhân dân nhanh chóng ổn định cuộc sống, cùng cán bộ cách mạng bảo vệ thành quả vừa giành được.

Bởi chiến thắng chỉ thực sự trọn vẹn khi cuộc sống bình yên trở lại.

Sau Chiến thắng Buôn Ma Thuột, Chiến dịch Tây Nguyên phát triển với tốc độ rất nhanh. Các địa phương lân cận lần lượt được giải phóng. Từ thắng lợi này, Bộ Chính trị quyết định phát triển thành cuộc Tổng tiến công trên toàn miền Nam, đưa đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử và ngày đất nước thống nhất 30 tháng 4 năm 1975. Các nhà nghiên cứu quân sự đều đánh giá Chiến thắng Buôn Ma Thuột là bước ngoặt chiến lược làm thay đổi toàn bộ cục diện chiến tranh.

Sau ngày hòa bình, Ama H'Oanh tiếp tục công tác trong bộ máy lãnh đạo của tỉnh Đắk Lắk. Dù đảm nhiệm nhiều cương vị khác nhau, ông vẫn luôn dành thời gian gặp gỡ các thế hệ trẻ, kể lại những ký ức về Chiến dịch Buôn Ma Thuột và nhắc nhở rằng thắng lợi của mùa Xuân năm 1975 là kết quả của sự hy sinh, đoàn kết và ý chí kiên cường của quân và dân cả nước.

Năm 2018 và 2020, tại các chương trình giao lưu nhân chứng lịch sử do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk tổ chức, hình ảnh người cán bộ năm xưa xuất hiện giản dị trước hàng trăm học sinh đã để lại nhiều xúc động. Không còn tiếng súng, không còn khói lửa, nhưng ký ức về những ngày lịch sử vẫn được ông kể lại với sự chân thành và niềm tự hào của một người trực tiếp góp phần làm nên chiến thắng.

Cuộc đời của Ama H'Oanh cho thấy rằng, trong chiến tranh, có những người cầm súng xông lên tuyến đầu, nhưng cũng có những người âm thầm chuẩn bị cho ngày hòa bình bằng công tác tổ chức, vận động và xây dựng chính quyền cách mạng. Chính sự phối hợp giữa sức mạnh quân sự và sức mạnh của lòng dân đã làm nên thắng lợi trọn vẹn của Chiến dịch Buôn Ma Thuột.

Gần nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ mùa Xuân năm 1975, nhưng câu chuyện về Ama H'Oanh vẫn là minh chứng sinh động cho vai trò của những người cán bộ bám cơ sở, hiểu dân, tin dân và biết khơi dậy sức mạnh đoàn kết của nhân dân trong những thời khắc quyết định của lịch sử. Đó cũng là bài học còn nguyên giá trị đối với các thế hệ hôm nay: mọi thắng lợi bền vững đều bắt đầu từ niềm tin của nhân dân và sự cống hiến thầm lặng của những con người hết lòng vì Tổ quốc.