Người Đội Trưởng Ngã Xuống Ở Suối Gia

Liệt sĩ Trương Hanh — một người con của làng Tân Phú, xã Ninh Ích, vùng Khánh Ninh, Phú Khánh. Ông không phải sĩ quan cấp cao, không chỉ huy những trận đánh lớn nổi tiếng. Ông là đội trưởng đội công tác huyện — cái chức danh nghe có vẻ bình thường, nhưng thực ra là một trong những công việc nguy hiểm nhất trong thời chiến.

Ông sinh năm 1925, lớn lên ở làng Tân Phú, một vùng quê thuộc xã Ninh Ích, Khánh Ninh. Vùng đất này nằm ở dải đất miền Trung, người dân quen sống giản dị, chịu thương chịu khó. Ông Hanh lớn lên trong bối cảnh đất nước còn đang rên xiết dưới ách thực dân — cái nghèo, cái khổ, cái nhục mất nước cứ đeo bám từ thuở còn nhỏ.

Tháng 1 năm 1945, khi vừa hai mươi tuổi, Trương Hanh nhập ngũ. Đó là thời điểm phong trào cách mạng đang dâng cao khắp cả nước, chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa tháng Tám lịch sử. Ông bước vào con đường người lính từ những ngày đầu tiên đó, và gắn bó với nó suốt phần còn lại của cuộc đời mình — hơn hai mươi năm, qua hai cuộc kháng chiến.

Trải qua kháng chiến chống Pháp rồi bước vào cuộc chiến chống Mỹ, ông Trương Hanh được giao nhiệm vụ Đội trưởng đội công tác huyện, biệt phái xuống hoạt động tại xã Ninh Ích — chính mảnh đất quê hương ông. Nghe thì có vẻ gần nhà, nhưng thực ra lại càng nguy hiểm hơn. Công tác huyện nghĩa là phải đi sâu vào vùng địch kiểm soát, vận động nhân dân, xây dựng cơ sở cách mạng, nắm tình hình và báo cáo lên trên. Mỗi lần ra ngoài là một lần đánh cược với tính mạng — không biết đường nào có địch phục, bờ ruộng nào có tay sai chỉ điểm.

Những năm 1967, 1968 là giai đoạn Mỹ và quân đội Sài Gòn tăng cường càn quét ác liệt ở vùng Khánh Hòa. Chúng lùng sục khắp nơi, đặt mìn, phục kích trên các con đường mòn, dọc các con suối — những nơi mà cán bộ, bộ đội ta thường phải đi qua khi làm nhiệm vụ. Công việc của những đội công tác như ông Hanh lúc này càng thêm phần hiểm nguy, nhưng cũng càng thêm phần quan trọng — vì nếu không có người như ông bám dân, bám đất, thì phong trào cách mạng ở cơ sở sẽ bị địch bóp chết từ trong trứng nước.

Ngày 1 tháng 10 năm 1968, trong khi đang thực hiện nhiệm vụ tại vùng Suối Gia, huyện 195, Khánh Hòa, đội trưởng Trương Hanh bị địch phục kích bắn. Ông ngã xuống ngay tại đó — không phải trên chiến trường súng nổ hai bên, mà là trong một cái bẫy lạnh lùng mà kẻ thù đã giăng sẵn trên con đường ông đang đi làm nhiệm vụ.

Năm đó ông bốn mươi ba tuổi. Hơn hai mươi năm cầm súng, và ông ra đi trong lúc vẫn đang trên đường công tác — đúng với cái cách ông đã sống suốt những năm tháng đó.

Ông được an táng ngay tại Suối Gia, huyện 195, Khánh Hòa — nơi ông ngã xuống cũng là nơi ông ở lại. Quê nhà Ninh Ích cách đó không quá xa, nhưng ông đã không thể trở về.

Chiến tranh vốn dĩ không công bằng như vậy. Nhưng dù sao, ông đã sống đúng với lựa chọn của mình từ ngày đầu tiên cầm súng. Và điều đó, không ai có thể lấy đi được.