NGƯỜI ĐỒN PHÓ Ở PÒ HÈN

Có những người lính đi qua chiến tranh bằng những năm tháng tuổi trẻ. Nhưng có những người đã để lại cả tên tuổi của mình trong lịch sử một vùng biên cương. Đỗ Sỹ Họa là một người như thế.

Đỗ Sỹ Họa sinh năm 1947, quê tại xã Hồng Vân, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Khi cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc diễn ra, ông là Trung úy, Phó Đồn trưởng Đồn 209 Công an nhân dân vũ trang tỉnh Quảng Ninh, nay là Đồn Biên phòng Pò Hèn.

Trước khi lên Pò Hèn, Đỗ Sỹ Họa đã từng chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị trong kháng chiến chống Mỹ và lập nhiều chiến công. Ông được tặng thưởng Huân chương Chiến công. Dù từng bị thương, sức khỏe giảm sút, ông vẫn tình nguyện lên biên giới phía Bắc để tiếp tục làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Pò Hèn – buổi sáng tháng Hai năm ấy

Ngày 17/2/1979, chiến sự xảy ra tại khu vực Pò Hèn, nay thuộc xã Hải Sơn, thành phố Móng Cái, Quảng Ninh.

Đồn trưởng Đồn 209 khi đó đi công tác xa. Đồn phó Đỗ Sỹ Họa trở thành một trong những người trực tiếp tổ chức chỉ huy cán bộ, chiến sĩ tại đồn.

Cuộc chiến diễn ra quyết liệt.

Đồn 209 và lực lượng tại Pò Hèn phải đối mặt với tình thế đặc biệt khó khăn. Theo tư liệu của địa phương, Đỗ Sỹ Họa dù bị thương vẫn không rời trận địa, tiếp tục chỉ huy và động viên cán bộ, chiến sĩ chiến đấu.

Đó là hình ảnh rất đặc biệt của người chỉ huy.

Khi người lính bị thương, bản năng có thể là tìm nơi an toàn.

Nhưng với người chỉ huy ở Pò Hèn ngày hôm ấy, nhiệm vụ vẫn còn đó.

Đồng đội vẫn còn ở phía sau.

Trận địa vẫn cần người giữ.

Và Đỗ Sỹ Họa đã lựa chọn ở lại.

Người chỉ huy không rời trận địa

Pò Hèn hôm ấy không chỉ có những người lính biên phòng.

Cùng chiến đấu và hy sinh còn có cán bộ, công nhân Lâm trường Hải Sơn và nhân viên thương nghiệp cụm Pò Hèn. Trong số đó có Hoàng Thị Hồng Chiêm, một nữ nhân viên thương nghiệp đã cầm súng chiến đấu và hy sinh.

Đồn 209 trở thành một điểm chiến đấu mà ở đó những người thuộc nhiều ngành, nhiều hoàn cảnh khác nhau cùng đứng bên nhau.

Đỗ Sỹ Họa là người chỉ huy ở giữa những con người ấy.

Ông đã chiến đấu cho đến khi hy sinh vào chính ngày 17/2/1979.

Một người con quê Hưng Yên đã nằm lại ở nơi cách quê nhà hàng trăm cây số.

Một người từng chiến đấu ở Quảng Trị lại tiếp tục gửi tuổi trẻ của mình cho biên giới phía Bắc.

Và Pò Hèn trở thành nơi ông mãi mãi ở lại.

Tên tuổi được ghi lại

Ngày 10/3/1979, Đỗ Sỹ Họa được truy thăng quân hàm Thượng úy và truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì.

Đến ngày 19/12/1979, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng có lẽ điều quan trọng nhất không nằm ở những phần thưởng.

Điều còn lại là ký ức.

Ký ức về một người chỉ huy đã ở lại cùng đồng đội.

Ký ức về một đồn biên phòng đã trở thành biểu tượng của tinh thần bảo vệ chủ quyền.

Ký ức về những người đã nằm xuống tại Pò Hèn trong mùa xuân năm 1979.

Pò Hèn hôm nay

Hơn bốn mươi năm đã trôi qua.

Pò Hèn hôm nay đã trở thành một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống. Khu tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ được xây dựng ngay trên vùng đất từng diễn ra cuộc chiến đấu năm xưa.

Đài tưởng niệm đứng giữa núi rừng biên giới.

Những cái tên được khắc trên bia đá.

Những nén hương được thắp lên.

Những thế hệ trẻ tìm về để nghe kể chuyện.

Trong số những cái tên ấy có Đỗ Sỹ Họa.

Người đồn phó năm xưa giờ không còn ở đó để kể câu chuyện của mình.

Nhưng lịch sử đã kể thay ông.

Bằng những dòng chữ trên bia đá.

Bằng ký ức của đồng đội.

Bằng những bước chân của thế hệ trẻ tìm về Pò Hèn.

Và bằng sự bình yên của vùng biên giới hôm nay.

Hoa lửa không chỉ là màu đỏ của những năm tháng chiến tranh.

Hoa lửa còn là màu của lòng biết ơn.

Bởi phía sau mỗi tấc đất bình yên nơi biên giới là những con người từng đứng đó, giữ lấy nó bằng trách nhiệm, lòng dũng cảm và cả tuổi trẻ của mình.

Anh hùng liệt sĩ Đỗ Sỹ Họa – người đồn phó Pò Hèn – đã trở thành một phần không thể quên trong bản hùng ca bảo vệ biên cương Tổ quốc.