Người Đóng Những Chiếc Cầu Gỗ

Tháng 11 năm 1968, tại một con suối cắt ngang tuyến đường vận tải ở phía tây Quảng Trị, nước dâng rất nhanh sau mỗi cơn mưa lớn. Ban ngày, dòng suối hiền hòa chỉ ngang đầu gối. Nhưng đến đêm, nước từ thượng nguồn đổ về cuồn cuộn, cuốn trôi mọi thứ chắn ngang dòng chảy.

Nơi đây từng có một cây cầu gỗ.

Sau nhiều trận bom, cây cầu chỉ còn lại vài chiếc cọc cháy sém cắm giữa lòng suối.

Những đoàn xe phải dừng lại chờ nước rút.

Các đơn vị bộ binh muốn qua cũng phải lội nước, nhiều khi làm ướt hết lương thực và thuốc men.

Để khắc phục tình trạng ấy, đơn vị công binh cử một tổ nhỏ đến dựng cầu tạm.

Người phụ trách là chiến sĩ Hoàng Văn Dũng, hai mươi chín tuổi, quê ở Phú Thọ.

Trước khi nhập ngũ, Dũng là thợ mộc.

Anh từng dựng nhà, đóng cầu và sửa đình làng.

Nhìn dòng suối chảy xiết, anh chỉ nói:

"Không cần cây cầu lớn. Chỉ cần cây cầu đủ để người và xe đi qua."

Ngay hôm sau, tổ công binh bắt đầu vào rừng chọn gỗ.

Dũng không chọn những thân cây to nhất.

Anh tìm loại gỗ vừa chắc, vừa nhẹ, ít bị mục khi ngâm nước.

Mỗi khúc gỗ đều được đo rất kỹ.

Các mộng ghép được đục bằng tay, khít đến mức không cần dùng quá nhiều đinh.

Một chiến sĩ trẻ ngạc nhiên hỏi:

"Anh đo đi đo lại làm gì?"

Dũng cười.

"Cầu không được phép sai."

Sau ba ngày, cây cầu đầu tiên hoàn thành.

Đêm ấy, một đoàn xe chở gạo lặng lẽ vượt suối an toàn.

Ai cũng mừng.

Nhưng niềm vui chưa kéo dài được bao lâu.

Rạng sáng hôm sau, máy bay địch phát hiện dấu vết cây cầu.

Một loạt bom trút xuống.

Khi khói bụi tan đi, cây cầu đã gãy làm đôi.

Nhiều người tiếc công sức.

Dũng chỉ lặng lẽ nhặt từng thanh gỗ còn sử dụng được.

Anh nói:

"Gỗ còn, cầu sẽ còn."

Lần thứ hai dựng cầu, Dũng thay đổi cách làm.

Anh không dựng cầu cố định nữa.

Các tấm mặt cầu được chia thành từng đoạn ngắn.

Ban ngày tháo giấu dưới bụi cây ven suối.

Ban đêm mới mang ra lắp lại.

Việc lắp ráp chỉ mất chưa đầy hai mươi phút.

Nhờ vậy, suốt nhiều tháng sau, hàng trăm lượt xe vẫn vượt suối an toàn mà địch rất khó phát hiện.

Có lần, một chiếc xe vận tải bị chết máy ngay giữa cầu.

Nước lũ đang lên rất nhanh.

Nếu chậm vài phút, cả xe sẽ bị cuốn trôi.

Không chờ mệnh lệnh, Dũng cùng đồng đội lao xuống dòng nước.

Họ dùng dây thừng buộc vào đầu xe.

Người đẩy.

Người kéo.

Nước xiết liên tục quật ngã mọi người.

Đến khi chiếc xe vừa lên được bờ thì một đoạn cầu phía sau cũng bị dòng lũ cuốn mất.

Tài xế bước xuống, nắm chặt tay Dũng.

"Nếu không có các anh, chuyến hàng này không thể tới được."

Dũng nhìn đoàn xe tiếp tục lăn bánh.

Anh chỉ cười.

"Đường còn thông là được."

Một buổi tối, trong giờ sinh hoạt, chính trị viên kể về Anh hùng Nguyễn Viết Xuân cùng khẩu lệnh nổi tiếng: "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!"

Ông nói:

"Có người chiến đấu bằng khẩu súng. Có người chiến đấu bằng cây cầu."

Dũng ngồi lặng im.

Anh hiểu rằng, mỗi nhịp cầu mình dựng lên đều đang nối liền hậu phương với tiền tuyến.

Đó cũng là một mặt trận.

Sau ngày đất nước thống nhất, Dũng trở về quê.

Ông tiếp tục nghề mộc.

Nhiều cây cầu bê tông dần thay thế những chiếc cầu gỗ cũ.

Nhưng mỗi khi xã cần làm chiếc cầu nhỏ qua mương hay qua ruộng, bà con vẫn tìm đến ông.

Họ bảo:

"Cầu bác Dũng làm đi mấy chục năm vẫn chắc."

Ông chỉ cười hiền.

"Tôi chỉ cố đóng cho thật cẩn thận."

Đến tuổi bảy mươi, ông dẫn các cháu trở lại con suối năm xưa.

Chiếc cầu gỗ đã không còn.

Thay vào đó là một cây cầu bê tông rộng rãi.

Dòng nước vẫn róc rách chảy dưới chân cầu như chưa từng biết đến chiến tranh.

Đứa cháu hỏi:

"Ông có tiếc cây cầu cũ không?"

Ông nhìn dòng suối rồi lắc đầu.

"Không. Cầu cũ hoàn thành nhiệm vụ của nó rồi."

Ông cúi xuống nhặt một mẩu gỗ đã bạc màu nằm mắc bên bờ suối.

Có lẽ đó chỉ là một mảnh gỗ vô danh còn sót lại sau bao năm.

Nhưng trong mắt ông, nó là chứng nhân của những ngày tháng mà từng nhịp cầu được dựng lên bằng mồ hôi, lòng dũng cảm và niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước thống nhất.

Và cũng như bao con người bình dị của thời hoa lửa, những người thợ công binh năm ấy không mong được ghi tên trong sử sách. Điều họ mong nhất chỉ là mỗi chuyến xe đều đến nơi an toàn, mỗi người lính đều vượt qua được con suối để tiến về phía trước, mang theo hy vọng của cả dân tộc.