Người dựng lại nhà Lê từ đất Ai Lao

Nguyễn Kim (1468–1545), người Thanh Hóa, làm quan nhà Lê đến chức Hữu vệ Điện tiền tướng quân, tước An Thanh hầu. Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi, ông không chịu khuất phục mà đưa gia quyến sang Ai Lao; vua Ai Lao Sạ Đẩu vốn chịu ơn nhà Lê nên cắt đất Sầm Châu cho ông dừng chân. Tại đây, ông chiêu tập hào kiệt, nuôi dưỡng binh mã, ngấm ngầm tìm con cháu họ Lê để mưu khôi phục. Đầu năm 1533, ông cùng các cựu thần tôn Lê Duy Ninh — con vua Lê Chiêu Tông — lên ngôi tức Lê Trang Tông, đặt niên hiệu Nguyên Hòa, mở đầu nhà Lê trung hưng và thế đối đầu Nam – Bắc triều. Ông được phong Thượng phụ Thái sư Hưng quốc công; sau đem quân về chiếm Thanh Hóa, Nghệ An, được gia phong Thái tể, tiết chế thủy bộ chư dinh. Năm 1536, ông còn sai sứ sang nhà Minh tố cáo việc nhà Mạc cướp ngôi. Đang lúc thế quân lên cao thì năm 1545, ông bị hàng tướng nhà Mạc là Dương Chấp Nhất bỏ thuốc độc vào quả dưa mà chết. Lê Quý Đôn ca ngợi ông là bậc tôi xã tắc, mở mang cõi Thanh – Nghệ – Thuận – Quảng hơn nghìn dặm. Ông là cha Nguyễn Hoàng và cha vợ Trịnh Kiểm — vị tổ chung của cả các chúa Nguyễn lẫn các chúa Trịnh.