NGƯỜI DŨNG SĨ PHÁ BOM TẠI "TỌA ĐỘ LỬA" CÒ NÒI, PHA ĐIN VÀ TẤM GƯƠNG THANH NIÊN XUNG PHONG ĐIỆN BIÊN ĐƯỢC BÁC HỒ KHEN NGỢI
Trong bản hùng ca Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", tuyến vận tải huyết mạch nối hậu phương lớn với chiến trường Tây Bắc là nơi diễn ra cuộc đọ sức khốc liệt đến nghẹt thở giữa bom đạn hủy diệt của không quân Pháp và ý chí sắt đá của lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) Việt Nam. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trịnh Văn Huyền (sinh năm 1930) – người con kiên cường của quê hương Hà Tĩnh – là một trong những tấm gương tiêu biểu nhất cho lòng quả cảm, trí thông minh và sự sáng tạo vô song trên mặt trận bảo đảm giao thông thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Bám trụ những "túi bom", "cửa tử" khét tiếng như ngã ba Cò Nòi và đèo Pha Đin, ông đã trực tiếp rà phá hàng chục quả bom nổ chậm, bom bươm bướm, phát huy hàng loạt sáng kiến cứu đường thông xe, nhiều lần vinh dự được Bác Hồ gửi thư khen và tặng thưởng Huy hiệu của Người.
Đầu năm 1954, bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử:
Để ngăn chặn nguồn tiếp tế lương thực, đạn dược và vũ khí của ta từ hậu phương lên mặt trận, thực dân Pháp tập trung tối đa hỏa lực không quân đánh phá ác liệt các điểm nút giao thông huyết mạch trên tuyến đường số 13 và 41 (nay là Quốc lộ 6 và 37).
Ngã ba Cò Nòi (Sơn La) – điểm giao nhau bắt buộc của các luồng chi viện – và đèo Pha Đin hiểm trở trở thành những "tọa độ lửa", "túi bom" hứng chịu hàng trăm tấn bom phá, bom nổ chậm, bom napan, bom bươm bướm mỗi ngày nhằm biến nơi đây thành những hố sâu ngăn đường chia cắt chiến dịch.
Nhiệm vụ phá bom, san lấp hố bom, thông đường dưới làn mưa bom bão đạn đặt lên vai lực lượng TNXP, đòi hỏi người đội viên không chỉ có tinh thần quyết tử "tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không thể tắc", mà còn phải mưu trí, am hiểu cơ chế nổ của từng loại vũ khí tối tân để tìm ra cách vô hiệu hóa an toàn và nhanh nhất.
Đồng chí Trịnh Văn Huyền đã đứng vững giữa tâm bão bom đạn ấy bằng bản lĩnh phi thường của người thanh niên xung phong thế hệ Hồ Chí Minh.
Người thanh niên đất Hồng Lam giàu nhiệt huyết cách mạng
Trịnh Văn Huyền sinh năm 1930 trong một gia đình nông dân nghèo tại huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh – mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, quật khởi và hiếu học:
Lớn lên trong những năm tháng gian khổ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, người thanh niên Hà Tĩnh sớm hun đúc ý chí cống hiến cho độc lập, tự do của dân tộc.
Năm 1953, hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương Đảng và Bác Hồ chi viện sức người, sức của cho chiến dịch Đông Xuân 1953 – 1954, ông hăng hái xung phong gia nhập Đội Thanh niên xung phong Trung ương phục vụ kháng chiến.
Được biên chế về đơn vị làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông tại mặt trận Tây Bắc, ông cùng đồng đội lập tức hành quân lên tuyến đầu, cắm chốt tại những trọng điểm hiểm nguy bậc nhất trên cung đường tiến về lòng chảo Mường Thanh.
Quả cảm rà phá bom nổ chậm tại ngã ba Cò Nòi và đèo Pha Đin
Tại các "tọa độ chết" ngã ba Cò Nòi và đèo Pha Đin, máy bay Pháp liên tục trút xuống hàng loạt loại bom nổ chậm có ngòi nổ phức tạp, bom từ trường và bom bươm bướm nằm rải rác trong các vách đá, bụi rậm, chực chờ phát nổ khi có xe pháo của ta đi qua:
Không quản ngại hiểm nguy rình rập từng tấc đất, đồng chí Trịnh Văn Huyền xung phong vào tổ cảm tử rà phá bom mìn:
Ông kiên trì quan sát, đánh dấu từng vị trí bom rơi ngay khi khói bom vừa tan;
Tự tay tiếp cận những quả bom nổ chậm khổng lồ cắm sâu dưới lòng đường, cẩn trọng dùng thuổng, xẻng bới đất, nghiên cứu cấu tạo ngòi nổ để tháo gỡ hoặc dùng lượng nổ nhỏ điểm hỏa kích nổ phá hủy an toàn.
Những sáng kiến kỹ thuật cứu đường:
Không chỉ dũng cảm, ông còn nổi bật bởi tư duy sáng tạo, đề xuất nhiều sáng kiến cải tiến công cụ phá bom, phương pháp bộc phá liên hoàn làm giảm thời gian giải tỏa mặt đường từ nhiều giờ xuống chỉ còn vài chục phút.
Ông sáng chế ra các cách thức chèn chống sạt lở vách taluy đèo Pha Đin, huy động vật liệu tại chỗ lát đường dã chiến cho xe thồ, xe kéo pháo và đoàn xe vận tải Zin-150 vượt qua đèo trong đêm tối.
Tinh thần "bám cầu, bám đường, quyết tâm đánh thắng bom đạn giặc Pháp" của ông đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, trở thành ngọn cờ đầu cổ vũ toàn đơn vị kiên cường bám trụ, giữ vững mạch máu giao thông thông suốt cho đại quân ta nổ súng tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954.
Niềm vinh dự nhiều lần được Bác Hồ gửi thư khen ngợi
Lòng dũng cảm vô song và những sáng kiến xuất sắc của người thanh niên xung phong Trịnh Văn Huyền tại mặt trận Điện Biên Phủ đã được Trung ương Đoàn và Ban Chỉ huy Chiến dịch biểu dương, báo cáo lên Bác Hồ:
Trong những ngày tháng chiến dịch diễn ra khốc liệt nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần gửi thư khen ngợi, biểu dương tinh thần gan dạ, dũng cảm và sáng tạo của ông.
Đồng chí Trịnh Văn Huyền vinh dự được Bác Hồ tặng thưởng Huy hiệu của Người – phần thưởng cao quý và thiêng liêng nhất mà mỗi cán bộ, chiến sĩ thời bấy giờ đều ao ước.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông tiếp tục phát huy tinh thần TNXP trên các công trường khôi phục giao thông, xây dựng kinh tế miền Bắc xã hội chủ nghĩa và phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng ngày 23/07/2014
Chiến công thầm lặng nhưng phi thường của đồng chí Trịnh Văn Huyền cùng lớp lớp TNXP thế hệ Điện Biên Phủ là biểu tượng chói lọi của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, khắc sâu vào trang sử vẻ vang của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam.
Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc và lòng quả cảm phi thường trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ngày 23 tháng 7 năm 2014, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã ký quyết định phong tặng đồng chí Trịnh Văn Huyền danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông cũng được tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý của Đảng, Nhà nước và các tổ chức đoàn thể:
Huy hiệu Bác Hồ;
Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất;
Huân chương Lao động;
Kỷ niệm chương Thanh niên xung phong vẻ vang cùng nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Trung ương Đoàn.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trịnh Văn Huyền là bản trường ca ngời sáng về tinh thần xả thân, trí tuệ mưu lược và ý chí sắt đá của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh. Từ bến đò quê hương Đức Thọ đến "tọa độ lửa" Cò Nòi, Pha Đin huyền thoại mở đường cho chiến thắng Điện Biên Phủ, tên tuổi và những chiến công rà phá bom mìn của ông mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, là niềm tự hào bất diệt của lực lượng Thanh niên xung phong và Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
