THIẾU TƯỚNG HOÀNG SÂM – ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN, VỊ TƯ LỆNH ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN KHU 3 - PHẦN VII

Giúp cách mạng Lào và trở lại chiến trường Trị – Thiên

Với kinh nghiệm chiến đấu và công tác tại Lào trong những năm kháng chiến chống Pháp, Hoàng Sâm tiếp tục được giao nhiệm vụ giúp cách mạng Lào. Trong giai đoạn 1961–1962, ông làm Phó đoàn trưởng phụ trách quân sự của Đoàn Chuyên gia quân sự 959, sử dụng bí danh Chăn Di.

Nhiệm vụ của đoàn chuyên gia quân sự Việt Nam là phối hợp, giúp đỡ lực lượng cách mạng Lào trong công tác tổ chức, huấn luyện và chiến đấu. Công việc này đòi hỏi sự am hiểu địa bàn, khả năng phối hợp giữa lực lượng hai nước và sự tôn trọng điều kiện thực tế của chiến trường Lào. Những kinh nghiệm từng có tại Trung Lào giúp Hoàng Sâm tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ quốc tế trong bối cảnh cuộc đấu tranh ở Đông Dương ngày càng phức tạp.

Sau khi trở về nước, ông tiếp tục giữ trọng trách chỉ huy tại Quân khu 3 và Quân khu Hữu Ngạn. Tuy nhiên, chiến trường miền Nam, đặc biệt là khu vực Trị – Thiên, ngày càng có ý nghĩa quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đây là địa bàn có vị trí chiến lược, địa hình phức tạp và diễn ra những trận chiến ác liệt.

Ngày 30 tháng 5 năm 1968, Bộ Tư lệnh Mặt trận Trị – Thiên được thành lập. Hoàng Sâm được điều động làm Tư lệnh, trực tiếp tham gia chỉ huy lực lượng tại chiến trường này. Ông tiếp tục đảm nhiệm những nhiệm vụ đòi hỏi kinh nghiệm tổ chức, khả năng nắm tình hình và sự phối hợp giữa các đơn vị trên một địa bàn rộng.

Việc chuyển từ công tác chỉ huy quân khu ở miền Bắc vào chiến trường Trị – Thiên là bước chuyển lớn trong những năm cuối sự nghiệp của Hoàng Sâm. Ở đây, ông phải đối mặt với những điều kiện chiến đấu khắc nghiệt, trong khi lực lượng cách mạng cần duy trì thế đứng chân, tổ chức chiến đấu và phối hợp với phong trào đấu tranh tại địa phương.

Tháng 8 năm 1968, ông được chỉ định tham gia Khu ủy Trị – Thiên Huế; đến tháng 10 cùng năm, ông được bổ sung vào Ban Thường vụ Khu ủy. Những nhiệm vụ này phản ánh yêu cầu kết hợp giữa chỉ huy quân sự và công tác lãnh đạo trên địa bàn chiến trường, nơi hoạt động quân sự có mối liên hệ chặt chẽ với tình hình chính trị và phong trào quần chúng.

Trong thời gian tại Trị – Thiên, Hoàng Sâm tiếp tục làm việc trong điều kiện chiến tranh ác liệt. Ông hy sinh tại chiến trường vào năm 1969, khi đang đảm nhiệm trọng trách Tư lệnh Mặt trận Trị – Thiên. Sự ra đi của ông khép lại cuộc đời của một vị tướng đã trải qua nhiều chiến trường, từ những ngày đầu xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng đến các chiến dịch lớn trong hai cuộc kháng chiến.