Người Gác Kho Hạt Giống
Tháng 6 năm 1972, ở một vùng căn cứ thuộc miền Đông Nam Bộ, phía sau khu doanh trại có một căn nhà sàn nhỏ được dựng bằng gỗ tạp. Bên ngoài nhìn vào, nơi ấy chẳng có gì đặc biệt. Không tiếng máy móc, không kho vũ khí, cũng chẳng có những chuyến xe vận tải tấp nập.
Thế nhưng, đó lại là nơi cất giữ một thứ vô cùng quý giá.
Đó là kho hạt giống.
Người phụ trách căn kho là chiến sĩ Nguyễn Văn Thành, hai mươi tám tuổi, quê ở Thái Bình.
Trước khi lên đường nhập ngũ, Thành là cán bộ hợp tác xã nông nghiệp. Anh hiểu cách bảo quản từng loại giống lúa, giống ngô và cả những hạt rau nhỏ bé.
Khi được giao nhiệm vụ quản lý kho giống phục vụ các khu tăng gia trong căn cứ, nhiều người không khỏi thắc mắc.
"Hạt giống thôi mà, cần gì phải có người trông coi suốt ngày?"
Thành chỉ mỉm cười.
"Một hạt giống hôm nay có thể nuôi cả đơn vị vài tháng sau."
Từ đó, chẳng ai còn xem nhẹ căn kho nhỏ ấy nữa.
Kho được dựng cao hơn mặt đất gần một mét để tránh ẩm.
Sàn lát bằng những thanh tre đan khít.
Các bao giống đều được đặt trên giá gỗ, không bao giờ chạm nền.
Mỗi sáng, Thành đều mở cửa kho đúng lúc mặt trời vừa lên để hong gió.
Đến trưa, khi hơi nóng bắt đầu gay gắt, anh lại đóng kín cửa.
Buổi chiều, anh kiểm tra từng bao giống.
Bao nào có dấu hiệu ẩm sẽ mang ra phơi.
Bao nào bị chuột cắn lập tức được thay ngay.
Một chiến sĩ trẻ hỏi:
"Anh nhớ nổi bao nhiêu loại giống ở đây?"
Thành cười.
"Không nhiều lắm. Chỉ hơn ba mươi loại thôi."
Mọi người tròn mắt.
Với anh, mỗi chiếc bao đều có vị trí riêng.
Nhắm mắt lại anh cũng nhớ được.
Một ngày cuối mùa mưa, cơn giông kéo đến rất nhanh.
Gió mạnh làm tốc cả một góc mái kho.
Mưa hắt vào bên trong.
Nếu nước ngấm vào các bao giống, chúng sẽ nảy mầm rồi hỏng hoàn toàn.
Không chờ ai gọi, Thành cùng vài đồng đội lao đến.
Người giữ mái.
Người kéo bạt.
Người chuyển từng bao hạt sang khu vực khô ráo.
Giữa lúc cả kho gần được di chuyển xong, một cây lớn bất ngờ đổ xuống, chắn ngang cửa.
Lối ra bị bịt kín.
Bên trong vẫn còn bốn bao giống lúa.
Thành không chần chừ.
Anh chui qua khe hẹp giữa thân cây và vách kho.
Từng bao giống được chuyền ra ngoài.
Đến bao cuối cùng, mái nhà sập xuống ngay phía sau lưng anh.
Mọi người chạy tới.
May mắn là anh chỉ bị xây xát nhẹ.
Khi nhìn bốn bao giống còn nguyên vẹn, anh mới thở phào.
Vài tháng sau, chính những hạt giống ấy được đem gieo trên những khu tăng gia mới mở.
Những luống rau xanh dần phủ kín khoảng đất từng bị bom cày xới.
Những bắp ngô đầu tiên được thu hoạch.
Đại đội trưởng cầm trên tay một trái bắp vàng óng rồi nói:
"Chiến thắng không chỉ cần đạn dược. Còn cần cả những mùa vụ."
Thành nghe xong chỉ cười hiền.
Anh hiểu rằng công việc của mình đã góp một phần rất nhỏ vào điều ấy.
Một buổi tối, chính trị viên kể cho đơn vị nghe câu chuyện về Anh hùng Cù Chính Lan, người đã dũng cảm lao lên tiêu diệt xe tăng địch trong Chiến dịch Hòa Bình.
Sau buổi học, Thành ngồi rất lâu bên kho giống.
Anh nghĩ đến sự gan dạ của những người nơi tuyến đầu.
Rồi nhìn những bao hạt đang nằm im lặng trên giá gỗ.
Anh tự nhủ:
"Mỗi người đều có một mặt trận của riêng mình."
Chiến tranh kết thúc.
Thành trở về quê.
Ông tiếp tục làm việc trong ngành nông nghiệp, đi khắp nhiều địa phương để hướng dẫn bà con chọn giống mới.
Trong chiếc tủ gỗ cũ ở nhà, ông vẫn giữ một túi vải nhỏ.
Bên trong là vài hạt lúa đã khô từ thời chiến.
Không còn khả năng nảy mầm.
Nhưng ông chưa bao giờ nghĩ sẽ bỏ đi.
Một hôm, đứa cháu gái hỏi:
"Ông ơi, hạt này trồng được nữa không?"
Ông lắc đầu.
"Không trồng được nữa."
"Vậy sao ông vẫn giữ?"
Ông nhẹ nhàng đáp:
"Bởi nó nhắc ông nhớ rằng, đã từng có một thời người ta phải bảo vệ từng hạt giống như bảo vệ chính tương lai."
Đứa bé cầm hạt lúa trên tay, ngắm nghía rất lâu.
Ngoài sân, những bông lúa đang cúi đầu trước gió.
Tiếng trẻ con nô đùa vang lên giữa cánh đồng thanh bình.
Thành mỉm cười.
Ông hiểu rằng, những hạt giống năm xưa không chỉ sinh ra những mùa vàng.
Chúng còn gieo vào lòng người niềm tin rằng, dù chiến tranh có khốc liệt đến đâu, chỉ cần còn giữ được mầm sống và khát vọng dựng xây, đất nước nhất định sẽ lại xanh tươi trong hòa bình.
