Người già trong bản Lò Thị Xiến kể chuyện Cây đa cổ thụ – Chứng nhân lịch sử của xã Sin Suối Hồ

Giữa khu rừng già cổ xưa của hai bản Lở Thàng 1 và Lở Thàng 2, cách trung tâm xã Sin Suối Hồ khoảng 600 mét, có một cây đa cổ thụ sừng sững hiên ngang, lặng lẽ đứng đó qua bao thế kỷ. Với người dân xã Sin Suối Hồ, cây đa không chỉ là một thực thể của thiên nhiên mà còn được coi là “cây thần”, “cây thiêng”, là biểu tượng trường tồn gắn liền với lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần của cộng đồng các dân tộc nơi đây.

Bà Lò Thị Xiến, một người già trong bản, đã gắn bó cả cuộc đời với mảnh đất Sin Suối Hồ, chậm rãi kể lại: “Từ khi tôi còn nhỏ, cây đa đã rất to rồi. Ông bà, cha mẹ chúng tôi luôn dặn con cháu phải kính trọng cây, bởi cây đã chứng kiến biết bao đổi thay của bản làng.”

Theo ký ức của những người cao tuổi trong bản, cây đa cổ thụ Sin Suối Hồ ước tính có tuổi đời hơn 500 năm, với chu vi thân 10,6 mét, đường kính gốc 3,37 mét, cao 21,2 mét, tán lá xum xuê che phủ một khoảng không gian rộng hơn 170 mét vuông. Thân cây đồ sộ, những rễ đa buông dài, bám sâu vào lòng đất như những dải lụa khổng lồ, biểu trưng cho sự bền bỉ và trường tồn cùng thời gian. Dưới tán cây xanh mát ấy, bao đời nay là nơi người dân nghỉ chân, trò chuyện sau mỗi ngày lên nương, xuống rẫy.

Không chỉ mang vẻ đẹp uy nghi của thiên nhiên, cây đa cổ thụ còn gắn liền với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân xã Sin Suối Hồ. Theo truyền thuyết dân gian, đây là nơi các vị thần linh trú ngụ, che chở cho bản làng được bình an, mưa thuận gió hòa. Vào các dịp lễ hội, người dân thường tụ họp dưới gốc đa để vui chơi, ca hát; tổ chức các nghi lễ cúng tế, cầu an, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và các đấng linh thiêng.

Bà Lò Thị Xiến nhớ lại: “Thời kháng chiến chống thực dân Pháp, dân bản thường tụ họp dưới gốc đa để bàn cách tránh càn quét, tránh bắt phu, bảo vệ người và của. Những năm chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, bà con trong bản đã cùng nhau góp thóc lúa, gùi gạo, góp sức cho bộ đội.”

Đến giai đoạn kháng chiến chống đế quốc Mỹ và đặc biệt là trong chiến tranh biên giới phía Bắc tháng 2 năm 1979, khu vực gốc cây đa tiếp tục là nơi nhân dân và chính quyền địa phương họp bàn phương án di dời dân cư, bảo vệ bản làng, giữ gìn cuộc sống yên bình cho người dân.

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, bom đạn chiến tranh nhiều lần trút xuống vùng đất Sin Suối Hồ nhưng cây đa cổ thụ vẫn hiên ngang tồn tại, xanh tốt bốn mùa, như một chứng nhân lịch sử sống của cộng đồng các dân tộc nơi đây. Mỗi dịp tổ chức lễ cúng cây đa cũng là dịp để các thế hệ con cháu tỏ lòng thành kính, tri ân tổ tiên, nhắc nhở nhau gìn giữ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”.

Hằng năm, vào các ngày 3/3 và 6/6 âm lịch, nhân dân trong xã lại tụ họp dưới gốc đa, thắp hương cầu khấn, mong cho bản làng yên vui, mùa màng tốt tươi, gia đình mạnh khỏe, cuộc sống ngày càng no ấm, hạnh phúc.

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và tâm linh, cây đa cổ thụ tại bản Lở Thàng 1 và 2 đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Đây không chỉ là niềm tự hào của nhân dân xã Sin Suối Hồ mà còn là nền tảng quan trọng để địa phương bảo tồn di sản, phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá hình ảnh thiên nhiên, văn hóa và con người Sin Suối Hồ đến với du khách thập phương.

Bà Lò Thị Xiến khép lại câu chuyện bằng lời dặn dò giản dị:
“Cây đa còn thì bản làng còn gốc rễ. Con cháu phải biết giữ gìn, để đời sau còn nhớ về những ngày tháng đã qua.”