“Người giao liên và con đường không tên”

Trong những năm ác liệt của Chiến tranh Việt Nam, ở một cánh rừng già dọc dãy Trường Sơn, có một cô gái giao liên trẻ mà cả đơn vị không ai gọi bằng tên thật. Họ gọi cô là “con đường sống”. Không phải vì cô nói nhiều hay tỏ ra đặc biệt, mà vì mỗi khi cần băng rừng, vượt suối, thoát khỏi vòng vây… người ta chỉ cần nhìn về phía cô, và đi theo.

Cô không cao lớn, dáng người nhỏ, bước chân nhẹ như không chạm đất. Nhưng kỳ lạ là cô nhớ từng lối mòn, từng gốc cây, từng đoạn suối cạn hay sâu — như thể khu rừng ấy đã ở trong cô từ rất lâu rồi. Có những đoạn đường ban ngày nhìn còn khó đi, vậy mà ban đêm, dưới ánh trăng mờ hoặc giữa mưa rừng, cô vẫn dẫn cả tổ đi đúng hướng, không chệch một bước.

Một lần, đơn vị nhận nhiệm vụ gấp, phải đưa tài liệu vượt qua một khu rừng đang bị địch đánh phá liên tục. Bom dội xuống không theo quy luật, đất rừng rung lên từng đợt. Người chỉ huy do dự — nếu chậm, nhiệm vụ có thể thất bại; nếu đi, có thể không ai quay lại.

Cô gái chỉ nói khẽ:
“Để em dẫn đường.”

Không ai hỏi thêm.

Họ đi trong tiếng bom nổ, trong mùi khói khét và đất ẩm. Có lúc phải bò qua những khoảng trống vừa bị cày xới, có lúc phải dừng lại rất lâu chỉ để nghe… xem phía trước còn an toàn không. Có một đoạn, con đường cũ đã bị xóa sạch, chỉ còn lại những gốc cây cháy đen. Người phía sau bắt đầu chững lại.

Cô dừng một chút, nhìn quanh, rồi rẽ sang một hướng khác — không có lối mòn, chỉ là rừng dày. Cô đi trước, dùng tay vạch từng cành cây, từng bước dò đường. Không ai biết cô dựa vào đâu, chỉ biết rằng họ vẫn đang tiến về phía trước.

Khi ra khỏi khu rừng đó, trời gần sáng. Tất cả vẫn còn đủ người.

Một chiến sĩ thở phào, hỏi cô:
“Em không sợ à?”

Cô quay lại, cười rất nhẹ:
“Nếu em sợ… thì ai dẫn đường cho các anh?”

Câu trả lời giản dị đến mức không ai nói thêm gì. Nhưng từ hôm đó, cái tên “con đường sống” theo cô ở lại.

Sau chiến tranh, đơn vị giải thể, mỗi người một nơi. Có người cố hỏi lại tên thật của cô… nhưng không ai nhớ rõ. Chỉ nhớ một cô gái nhỏ, đi trước trong rừng, không mang theo gì ngoài một chiếc ba lô nhẹ và một sự bình tĩnh lạ thường.

Nhiều năm sau, khi nhắc lại những chặng đường đã đi qua, những người lính năm ấy vẫn nói rằng họ không sợ lạc — không phải vì họ biết đường… mà vì đã từng có một người dẫn họ đi qua những nơi không có tên, và đưa họ trở về.