Người gieo mầm cách mạng trên quê hương Sơn La
Đồng chí Tô Hiệu sinh năm 1912, tại xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hải Dương (nay thuộc tỉnh Hưng Yên) là con út trong một gia đình nho học nghèo. Thừa hưởng truyền thống tốt đẹp của gia đình, quê hương, đ/c Tô Hiệu đã tham gia các phong trào yêu nước của học sinh khi mới 14 tuổi. Năm 1929, đồng chí được kết nạp vào Học sinh đoàn, một tổ chức của Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên. Cuối năm 1929, Tô Hiệu vào Sài Gòn hoạt động. Năm 1930, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và kết án 4 năm tù, đày đi Côn Đảo. Trong thời gian bị giam cầm ở chốn địa ngục trần gian Côn Đảo, đồng chí vẫn tiếp tục tham gia, tổ chức đấu tranh, trở thành người đảng viên cộng sản giàu nhiệt huyết, có bản lĩnh vững vàng. Năm 1934 ra tù, đồng chí Tô Hiệu vẫn bí mật gây dựng phong trào cách mạng ở quê hương, rồi bắt liên lạc với Đảng. Năm 1939 đồng chí Tô Hiệu bị địch bắt và kết án 5 năm tù đi đày ở Nhà tù Sơn La. Tháng 5-1940, Đại hội Chi bộ bí mật của nhà tù bầu đồng chí Tô Hiệu làm Bí thư chi bộ.
Ông Nguyễn Văn Trân – ( 1917 – 2018) Cựu tù chính trị Sơn La: “Đầu những năm 1940 lúc bấy giờ lập một chi bộ lâm thời, sau đó là chính thức, khi đó tôi cũng lên Sơn La và được bầu là ủy viên, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Tô Hiệu, đồng chí mặc dù sức khỏe yếu nhưng tinh thần thì rất cao , việc tổ chức chi bộ đầu tiên ấy đã gây được một tinh thần phấn khởi, tinh thần lạc quan cho anh em cộng sản.”
Đồng chí Tô Hiệu đã biến nhà tù thành trường học cách mạng vừa chú trọng đến công tác xây dựng Đảng, vừa quan tâm thành lập các tổ chức trong nhà tù, vượt lên bệnh tật để tổ chức công tác giáo dục trong tù, viết nhiều tài liệu quan trọng cho Chi bộ, mở các lớp chính trị, quân sự, văn hóa, bồi dưỡng giảng viên, hướng dẫn các cuộc đấu tranh… ông đã cùng các chiến sỹ cộng sản biến nhà tù của đế quốc thành trường học cách mạng, nơi tuyên truyền giác ngộ cách mạng, lòng yêu nước cho đồng bào các dân tộc Tây Bắc. Do căn bệnh hiểm nghèo và chế độ hà khắc của nhà tù, đồng chí Tô Hiệu đã hy sinh vào hồi 10 giờ 15 phút, ngày 7-3-1944 tại Nhà tù Sơn La, khi ở tuổi 32.
Đ/c Tòng Thị Phóng- Nguyên UVBCT-Nguyên Phó CTTT Quốc hội: “Cảm nhận của tôi về đ/c Tô Hiệu là một người chiến sỹ cộng sản mẫu mực, một người cách mạng kiên trung. Một người làm tốt công tác dân vận, tuyên truyền vận động quần chúng, giác ngộ cách mạng. Đặc biệt là tư tưởng trọng dân, để tuyên truyền cách mạng và tuyên truyền về Đảng ”
Cuộc đời tuy ngắn ngủi, song tấm gương, tinh thần cách mạng quả cảm, kiên trung của đồng chí Tô Hiệu là tài sản vô giá, là bài học to lớn về truyền thống cách mạng của Đảng và của lịch sử dân tộc. Phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần Tô Hiệu, Đảng bộ tỉnh Sơn La đã và đang nỗ lực lãnh đạo nhân dân các dân tộc phát huy nội lực và khơi dậy khát vọng vươn lên, xây dựng Sơn La từng ngày đổi mới và phát triển.
Đồng chí Lò Minh Hùng, Phó Bí thư Thường trực tỉnh ủy Sơn La: “Đồng chí Tô Hiệu đã để lại cho chúng ta một tấm gương sáng về nghị lực phi thường, về tinh thần cộng sản, phát huy tinh thần, ý chí cách mạng của đồng chí Tô Hiệu và các chiến sỹ cộng sản, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Sơn La đã nêu cao ý chí tự lực tự cường, tinh thần đoàn kết, nỗ lực phấn đấu vươn lên đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực.”
Tấm gương hy sinh anh dũng và “Tinh thần Tô Hiệu” không chỉ thể hiện ở lòng yêu nước, phẩm chất đạo đức cách mạng, mà còn đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc và nhân dân lên trên, mà còn thể hiện ở thái độ lạc quan cách mạng. Cây Đào ông trồng tại nhà tù Sơn La đã trở thành biểu tượng không chỉ cho tinh thần đấu tranh bất khuất, kiên cường của các chiến sỹ cách mạnh năm xưa mà còn thể hiện ý chí quyết tâm của Đảng bộ tỉnh Sơn La trong thực hiện hoàn thành mục tiêu xây dựng Sơn La trở thành tỉnh phát triển xanh, nhanh và bền vững.
