Người giữ cồng ở Tây Nguyên

Năm 1972, giữa những ngày kháng chiến chống Mỹ cứu nước diễn ra ác liệt, núi rừng Tây Nguyên trở thành chiến trường quan trọng của cả nước. Những cánh rừng đại ngàn không chỉ che chở cho bộ đội mà còn là nơi đồng bào các dân tộc cùng nhau giữ làng, giữ đất, giữ niềm tin chiến thắng.

Tại một buôn làng nhỏ thuộc Gia Lai có chàng trai tên Kpă Hrin vừa tròn hai mươi tuổi.

Hrin là người dân tộc Jrai, sinh ra trong gia đình có truyền thống giữ cồng chiêng của buôn làng. Cha anh là người đánh cồng giỏi nhất vùng, mỗi mùa lễ hội tiếng cồng của ông vang xa giữa núi rừng như gọi cả đất trời thức dậy. Mẹ anh dệt thổ cẩm và chăm rẫy cà phê nhỏ sau nhà.

Từ nhỏ, Hrin đã lớn lên cùng âm thanh cồng chiêng, tiếng suối và mùi khói bếp nhà sàn. Anh khỏe mạnh, nhanh nhẹn và đặc biệt rất giỏi đánh cồng. Người già trong buôn thường nói:
— Tiếng cồng của Hrin vang như tiếng tim của núi.

Khi chiến tranh lan đến buôn làng, nhiều cán bộ và bộ đội hành quân qua rừng cần người dẫn đường, tiếp tế và giữ liên lạc giữa các bản làng.

Hrin tình nguyện tham gia du kích địa phương.

Ngoài nhiệm vụ dẫn đường và gùi lương thực, anh còn được giao một nhiệm vụ đặc biệt: giữ chiếc cồng lớn của buôn làng để làm tín hiệu báo động khi địch càn quét.

Chiếc cồng ấy không chỉ là vật quý của buôn mà còn là tiếng gọi tập hợp dân làng trong lúc nguy cấp.

Cha anh trao chiếc dùi cồng cho con trai và dặn:
— Khi tiếng cồng vang lên, không chỉ là báo tin, mà là gọi cả buôn làng đứng dậy bảo vệ quê hương.

Từ đó, Hrin luôn mang theo trách nhiệm ấy như mang theo trái tim của buôn làng.

Một buổi chiều cuối mùa khô, tin báo quân địch đang tiến vào khu vực gần buôn, có thể bất ngờ càn quét trong đêm.

Cần phải báo cho dân làng sơ tán và bộ đội kịp rút vào rừng sâu.

Hrin nhận nhiệm vụ đứng trên ngọn đồi cao nhất phía đầu buôn, nơi đặt chiếc cồng báo động.

Đêm ấy, gió rừng thổi mạnh, trăng mờ sau những tán cây lớn. Anh ngồi bên chiếc cồng đồng, mắt dõi về con đường mòn dẫn vào buôn.

Khi ánh đèn lạ xuất hiện từ xa, anh siết chặt dùi cồng trong tay.

Đúng lúc nguy cấp nhất, Hrin dồn hết sức đánh ba hồi cồng vang dội.

“Boong! Boong! Boong!”

Âm thanh ấy vang xa giữa đại ngàn, dội qua núi rừng và thức tỉnh cả buôn làng.

Người già, trẻ nhỏ nhanh chóng sơ tán. Bộ đội kịp rút vào vị trí an toàn.

Nhưng để giữ cho địch không phát hiện hướng rút lui thật sự, Hrin tiếp tục ở lại đánh cồng từ một hướng khác, dẫn sự chú ý của chúng ra xa buôn làng.

Buôn làng được bảo vệ.

Còn anh đã mãi mãi nằm lại giữa rừng già Tây Nguyên, nơi tiếng cồng cuối cùng vẫn còn vang vọng.

Ngày đất nước thống nhất, chiếc cồng ấy vẫn được giữ trang trọng trong nhà rông của buôn làng.

Mỗi mùa lễ hội, khi tiếng cồng vang lên giữa đại ngàn, người dân lại nhớ đến chàng trai trẻ năm ấy — người đã dùng chính âm thanh của quê hương mình để giữ lấy sự sống cho cả buôn làng.

Người giữ cồng ở Tây Nguyên không chỉ giữ một nhạc cụ truyền thống, mà còn giữ lấy linh hồn của núi rừng, lòng yêu nước và ý chí bất khuất của dân tộc Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.