Người Giữ Đèn Trên Đỉnh Dốc
Giữa những đêm mưa bom ở dốc Ba Tầng năm 1971, một người lính trẻ đã âm thầm giữ ngọn đèn tín hiệu để đoàn xe vượt qua trọng điểm an toàn. Một đêm, anh mãi mãi nằm lại bên chiếc đèn dầu chưa kịp tắt.
Năm 1971, tuyến đường Trường Sơn bước vào giai đoạn ác liệt nhất. Máy bay địch đánh phá suốt ngày đêm nhằm cắt đứt đường tiếp tế vào miền Nam. Ông Nguyễn Văn Hòa khi ấy mới tròn hai mươi tuổi, thuộc đơn vị thanh niên xung phong làm nhiệm vụ san lấp hố bom và dẫn đường cho xe vận tải. Đơn vị của ông đóng quân gần dốc Ba Tầng — một đoạn đường hiểm trở quanh co giữa núi rừng Quảng Bình. Ban ngày bom đánh liên tục, nên mọi chuyến xe chỉ được phép di chuyển vào ban đêm. Nhưng đêm Trường Sơn tối đặc, nhiều tài xế không quen đường dễ lao xuống vực. Trong đội có anh Lê Minh Trí, quê ở Nam Định, người nhỏ gầy nhưng gan dạ. Công việc của anh là đứng ở khúc cua nguy hiểm nhất, cầm đèn dầu làm tín hiệu cho xe đi qua. Một ánh đèn giơ cao nghĩa là an toàn, hạ thấp nghĩa là có hố bom hoặc sạt lở phía trước. Ông Hòa kể rằng có những đêm bom vừa dứt, đất đá còn nóng rực, anh Trí vẫn chạy ra vị trí cũ. Có lần ông bảo: — “Bom đánh dữ quá, thôi chờ sáng hãy dẫn xe.” Anh Trí lắc đầu: — “Xe ngoài kia chở thuốc và gạo cho chiến trường. Chậm một giờ, phía trong thiếu một giờ.” Đêm cuối tháng tám năm ấy, trời mưa lớn. Một đoàn xe hơn mười chiếc chuẩn bị vượt dốc thì máy bay bất ngờ quay lại. Tiếng còi báo động vang lên xé rừng. Mọi người lao vào hầm trú ẩn, riêng anh Trí vẫn ôm chiếc đèn dầu chạy về phía cua dốc. Bom nổ rung chuyển cả sườn núi. Đất đá đổ xuống mù mịt. Từ trong hầm, ông Hòa vẫn nhìn thấy ánh đèn nhỏ chập chờn trong mưa. Chính ánh đèn ấy giúp đoàn xe cuối cùng kịp vượt qua đoạn nguy hiểm trước khi một hố bom lớn chắn ngang con đường. Khi trận bom kết thúc, mọi người chạy ra tìm anh Trí. Họ thấy anh nằm cạnh mép đường, chiếc đèn dầu vẫn còn cháy yếu trong tay. Một mảnh bom đã xuyên qua ngực anh. Ông Hòa kể rằng hôm chôn cất, cả đơn vị không ai nói thành lời. Người chỉ huy đặt chiếc đèn dầu lên mộ anh rồi nghẹn giọng: — “Đèn còn sáng, đường sẽ còn thông.” Nhiều năm sau chiến tranh, ông Hòa trở lại dốc Ba Tầng. Con đường đất đỏ năm xưa giờ đã thành đường nhựa rộng lớn, xe cộ qua lại không ngớt. Nhưng mỗi lần nhìn ánh đèn xe trong đêm, ông lại nhớ đến ngọn đèn dầu nhỏ bé của người đồng đội năm nào — ánh sáng đã đổi bằng cả tuổi xuân và mạng sống để giữ cho mạch đường chiến trường không bao giờ tắt.
