NGƯỜI GIỮ ĐƯỜNG Ở NGÃ BA GIÁN KHẨU
Nhân vật: Ông Nguyễn Văn Hợi (sinh năm 1952)
Quê quán: Gia Viễn, Ninh Bình
Lực lượng: Thanh niên xung phong chống Mỹ
Những ngày tháng 7 nắng gắt, con đường qua ngã ba Gián Khẩu (Gia Viễn) hôm nay đã đông xe cộ qua lại. Ít ai biết rằng hơn 50 năm trước, nơi đây từng là một “tọa độ lửa”, nơi mà mỗi tấc đất đều in dấu bom đạn.
Ông Nguyễn Văn Hợi, khi đó mới tròn 20 tuổi, là một thanh niên xung phong được điều động về giữ tuyến đường huyết mạch này. Nhiệm vụ của đơn vị ông rất rõ ràng: “đường không thông, không tiếc máu xương.”
Ông kể lại, giọng chậm rãi nhưng vẫn đầy ám ảnh:
“Có những đêm, bom rơi liên tục. Đất đá văng tung tóe, hố bom chồng lên hố bom. Nhưng cứ bom ngớt là anh em lại lao ra san lấp.”
Không có máy móc hiện đại, họ chỉ có cuốc, xẻng và đôi bàn tay. Nhiều khi, vừa lấp xong một hố bom, chưa kịp nghỉ thì loạt bom khác lại trút xuống. Có người ngã xuống ngay bên cạnh, nhưng những người còn lại vẫn tiếp tục làm việc.
“Lúc đó, không ai nghĩ đến sợ hay không sợ nữa,” ông nói. “Chỉ nghĩ rằng nếu mình không làm, xe chở hàng, chở bộ đội phía trước sẽ không đi được.”
Một kỷ niệm mà ông không bao giờ quên là đêm tháng 9 năm 1972. Sau một trận ném bom lớn, con đường bị cày nát hoàn toàn. Cả đơn vị phải làm việc suốt đêm dưới ánh pháo sáng. Đến gần sáng, khi đoàn xe đầu tiên lăn bánh qua đoạn đường vừa được sửa xong, tất cả đều bật khóc.
“Không phải vì mệt,” ông cười nhẹ, “mà vì vui. Đường đã sống lại.”
Ngày hôm nay, mỗi lần đi qua con đường ấy, ông Hợi vẫn dừng lại nhìn thật lâu. Với ông, đó không chỉ là một con đường, mà là nơi lưu giữ cả tuổi trẻ và ký ức không thể nào quên.
