Người giữ hồn Việt nơi đất khách

Đó là câu trả lời đầy khí phách của vua Hàm Nghi, vị Hoàng đế thứ 8 của nhà Nguyễn (vương triều phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam) khi có người ca ngợi nước Pháp trước mặt ông.Lên ngôi khi mới 13 tuổi trong bối cảnh triều đình Huế bị thực dân Pháp từng bước áp đặt ách bảo hộ, vua Hàm Nghi sớm trở thành biểu tượng chính thống của tinh thần chống giặc ngoại xâm.Kiên quyết không chấp nhận thân phận bù nhìn, ông theo phái chủ chiến rời kinh thành, ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi sĩ phu và nhân dân đứng lên vì độc lập dân tộc.Suốt những năm bôn ba giữa núi rừng hiểm trở, dù đói rét, bệnh tật và hiểm nguy cận kề, nhà vua vẫn khẳng khái tuyên bố:“Mình ưa chết trong rừng hơn là trở về làm vua ma ở trong vòng cương tỏa của Pháp.”Khuya ngày 26/9/1888, vua Hàm Nghi bị bắt khi đang ngủ. Khi ấy, chàng trai 17 tuổi đã chỉ thẳng vào mặt quân thù và mắng:“Mi giết ta đi còn hơn là mi mang ta ra nộp cho Tây.”Bị thực dân Pháp đày sang Algérie cuối năm 1888, ông bước vào cuộc đời lưu vong kéo dài cho đến cuối đời.Dẫu vậy, trên đất khách, vị Hoàng đế thứ 8 của nhà Nguyễn vẫn kiên định gìn giữ bản sắc văn hóa Việt, thể hiện qua các trang phục truyền thống và lối sống đậm nét phương Đông.Ngày 14/1/1944, vua Hàm Nghi qua đời, hưởng thọ 73 tuổi. Tài sản quý giá nhất mà ông để lại chỉ là những bức tranh.Tuy nhiên, lớn lao hơn cả chính là tinh thần dân tộc bất diệt của một vị vua yêu nước, một tâm hồn Việt kiên cường suốt những năm tháng lưu vong cho đến hơi thở cuối cùng.