“NGƯỜI GIỮ LỬA BÊN DÒNG THẠCH HÃN”

“Tôi sinh ra bên dòng Thạch Hãn nên cả tuổi thơ gắn với con sông ấy. Nhưng mùa hè năm 1972, dòng sông không còn hiền hòa nữa. Ban ngày nước đỏ phù sa, ban đêm đỏ rực ánh pháo sáng và bom đạn. Tiếng máy bay, tiếng đại bác dội xuống gần như không lúc nào ngớt.

Ngày ấy, ở bến sông gần làng tôi có một ông lão tên Nguyễn Văn Thạo, người dân quen gọi là ông Năm Đò. Ông ngoài năm mươi tuổi, dáng người gầy gò, nước da sạm nắng, lưng đã còng theo năm tháng. Vợ mất sớm, con trai duy nhất cũng hi sinh ngoài mặt trận, vậy mà ông vẫn tình nguyện chèo đò giúp bộ đội vượt sông. Đêm nào ông cũng âm thầm đưa những chuyến đò qua Thạch Hãn. Có chuyến chở thương binh, có chuyến chở đạn dược, thuốc men.

Mỗi lần chèo thuyền ra giữa dòng là một lần đối mặt với cái chết vì pháo địch luôn dội xuống bất cứ lúc nào. Có người thương ông, khuyên ông nghỉ ngơi vì tuổi đã cao. Ông chỉ cười rồi nói: “Mấy đứa nhỏ ngoài kia còn dám lấy thân mình giữ đất nước, mình còn sức thì còn chèo đò.”

Tôi nhớ nhất là một đêm mưa rất lớn. Nước sông dâng cao, chảy xiết, pháo sáng rực cả bầu trời. Một đơn vị bộ đội cần sang sông gấp để tiếp viện cho Thành cổ Quảng Trị. Ai cũng lo vì địch đang bắn dữ lắm nhưng ông Năm vẫn lặng lẽ buộc lại mái chèo rồi bảo: “Nếu không có người đưa qua, các chú ngoài kia sẽ nguy hiểm hơn”. Chiếc thuyền nhỏ chòng chành giữa dòng nước đục. Mỗi lần pháo nổ, mặt sông lại tung lên những cột nước trắng xóa.

Khi gần cập bờ, một tiếng nổ lớn vang lên làm chiếc thuyền nghiêng mạnh, một chiến sĩ trẻ rơi xuống dòng nước xiết. Không kịp suy nghĩ, ông Năm lập tức lao xuống cứu người. Ông đẩy được người lính vào gần bờ rồi hét lớn: “Sống mà đánh giặc nghe con!” Người lính được cứu sống, nhưng ông Năm thì bị dòng nước cuốn đi giữa đêm tối và tiếng bom rung trời.

Sáng hôm sau, người dân chỉ tìm thấy chiếc nón lá cũ của ông mắc bên bãi cát ven sông. Trong lòng thuyền vẫn còn ngọn đèn dầu nhỏ leo lét cháy. Sau ngày đất nước hòa bình, những người lính từng được ông đưa qua sông đã quay trở lại tìm ông. Họ đứng rất lâu bên bến nước cũ, không ai nói thành lời.

Đối với chúng tôi, ông Năm Đò không chỉ là người chèo thuyền năm ấy. Ông là ngọn lửa của lòng yêu nước, là biểu tượng của sự hi sinh thầm lặng giữa những tháng năm khốc liệt nhất của dân tộc. Đến tận bây giờ, mỗi khi đêm xuống bên dòng Thạch Hãn, tôi vẫn có cảm giác như ngọn đèn dầu trên chiếc thuyền năm ấy chưa bao giờ tắt.”