NGƯỜI GIỮ LỬA BẾP NUÔI QUÂN GIỮA CHIẾN TRƯỜNG

Bài viết khắc họa tấm gương đồng chí Hoàng Khắc Dược, Tiểu đội trưởng nuôi quân thuộc Trung đoàn 66, Đại đoàn 304 – người chiến sĩ hậu cần tận tụy trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ một chiến sĩ tự vệ trực tiếp chiến đấu bảo vệ Nam Định, khi được giao nhiệm vụ nuôi quân, ông vẫn hết lòng sáng tạo, tìm kiếm thực phẩm, gánh hàng chục kilôgam lương thực theo bộ đội và chăm sóc tận tình những chiến sĩ đau yếu. Có lúc lương thực cạn kiệt, ông còn tự nguyện bớt phần ăn của mình để dành cho những người trực tiếp ra trận. Cuộc đời và việc làm của Hoàng Khắc Dược là hình ảnh đẹp về tinh thần trách nhiệm, tình đồng đội và sự hy sinh thầm lặng của người chiến sĩ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam.

rong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, chiến thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ được làm nên bởi những người chiến sĩ trực tiếp cầm súng xung phong nơi tuyến lửa. Phía sau mỗi bước chân hành quân, mỗi trận đánh còn có những con người âm thầm bảo đảm từng bữa cơm, từng ngụm nước cho bộ đội. Đồng chí Hoàng Khắc Dược, Tiểu đội trưởng nuôi quân thuộc Trung đoàn 66, Đại đoàn 304, là một trong những tấm gương tiêu biểu của lực lượng hậu cần ấy. Với tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và đức hy sinh, ông đã biến công việc tưởng như bình dị nơi bếp lửa thành một mặt trận thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng.

Hoàng Khắc Dược sinh năm 1917, quê huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định. Khi cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ tháng 12/1946, ông là một chiến sĩ tự vệ thành phố Nam Định.

Ngay từ những ngày đầu chiến đấu, Hoàng Khắc Dược đã thể hiện tinh thần dũng cảm. Ông cùng bộ đội kiên cường chiến đấu 13 ngày đêm liên tục bảo vệ thành phố. Giữa bom đạn ác liệt, nhiều lần ông xông lên đưa đồng đội bị thương về nơi an toàn rồi lại lập tức trở lại vị trí chiến đấu. Trong một trận giáp lá cà đầu năm 1947, Hoàng Khắc Dược dùng mã tấu chiến đấu với quân địch, tiêu diệt ba tên, thu được hai chiếc dù và hai khẩu súng cối cá nhân.

Từ tháng 7/1947, ông chính thức nhập ngũ, được biên chế về Trung đoàn 66. Mang trong mình khát vọng trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng khi cấp trên phân công làm công tác nuôi quân, ông vẫn vui vẻ nhận nhiệm vụ. Không phàn nàn. Không xem công việc hậu cần là thứ yếu. Bởi ông hiểu rằng, muốn người lính đủ sức chiến đấu thì trước hết phải có sức khỏe. Và muốn có sức khỏe, người chiến sĩ cần được chăm lo từng bữa ăn. Từ suy nghĩ giản dị ấy, Hoàng Khắc Dược dồn toàn bộ tâm sức cho nhiệm vụ.

Bếp lửa cũng là một trận tuyến

Những năm đầu kháng chiến, điều kiện của quân đội ta vô cùng thiếu thốn. Lương thực ít, thực phẩm khan hiếm, thuốc men thiếu, việc vận chuyển lại thường xuyên bị máy bay địch đánh phá.

Trước thực tế đó, Hoàng Khắc Dược luôn trăn trở tìm cách cải thiện bữa ăn cho đồng đội. Ông cùng tổ cấp dưỡng tận dụng những nguyên liệu sẵn có để chế biến thực phẩm, trong đó có sáng kiến làm tương nước từ đậu tương kết hợp bột ngô, khoai, sắn.

Một chút thực phẩm thêm vào bữa ăn giữa chiến trường đôi khi không chỉ mang lại dinh dưỡng, mà còn tiếp thêm tinh thần cho người lính. Trong Chiến dịch Trần Hưng Đạo, tiểu đội nuôi quân thiếu người. Một số chiến sĩ phải đưa cơm ra trận địa, một số khác đau yếu, trong khi chợ cách nơi đóng quân hàng chục kilômét và máy bay địch thường xuyên hoạt động.

Hoàng Khắc Dược vẫn hằng ngày quẩy quang gánh vượt đường xa đi mua thực phẩm.

Thấy anh em thiếu rau xanh, ông tranh thủ tìm kiếm các loại rau rừng có thể sử dụng, bổ sung vào khẩu phần ăn. Không có rau thì tìm rau. Thiếu thịt thì tìm cách tạo nguồn thực phẩm. Khó khăn không khiến ông chấp nhận để bữa ăn của bộ đội ngày càng nghèo đi.

Gánh hậu cần theo bước quân hành

Khi đơn vị nhận lệnh cấp tốc lên đường tham gia Chiến dịch Tây Bắc, những người lính phải hành quân dài ngày trên địa hình núi rừng hiểm trở. Hoàng Khắc Dược hiểu rất rõ: một người lính mang vũ khí, hành quân hàng chục kilômét mỗi ngày mà ăn không đủ thì khó có thể duy trì sức chiến đấu. Trên vai đã gánh hàng chục kilôgam quân nhu, ông vẫn bám sát đội hình, vừa hành quân vừa tìm rau, tìm thực phẩm. Ông còn vận động mua được 10 con bò của Nhân dân, tự tổ chức chăm nuôi để tạo nguồn thực phẩm cho đơn vị. Có thời điểm, đơn vị có tới 30 cán bộ, chiến sĩ đau yếu. Nếu để họ nằm phân tán, việc chăm sóc sẽ vô cùng khó khăn. Hoàng Khắc Dược đề nghị cấp ủy và chỉ huy cho tập trung những người bệnh lại và tự nguyện nhận trách nhiệm chăm sóc.

Để có thức ăn bồi dưỡng, ông xuống suối bắt cua, bắt cá, vào rừng tìm rau, củ, quả. Người bệnh khát, không tự đi lấy nước được, ông rót nước vào chính chiếc bi đông của mình rồi mang đến tận chỗ nằm. Đó là hình ảnh đẹp về tình đồng chí, đồng đội. Không phải những hành động vang dội trên chiến trường, nhưng lại chứa đựng phẩm chất cao đẹp của người lính Cụ Hồ: thương yêu đồng đội như anh em ruột thịt.

Bớt phần mình để người ra trận được no hơn

Đến Đông – Xuân 1953–1954, chiến trường ngày càng khẩn trương.

Trong những ngày bộ đội truy kích quân địch, Hoàng Khắc Dược phải gánh từ 30 đến 40kg lương thực, vừa chạy vừa bám theo đơn vị để kịp bảo đảm ăn uống cho những người đang chiến đấu phía trước.

Có lúc lương thực cạn kiệt đến mức khẩu phần của mỗi chiến sĩ chỉ còn khoảng hai lạng. Trong hoàn cảnh ấy, ông không nghĩ đến việc giữ lại phần ăn của mình. Ngược lại, Hoàng Khắc Dược vận động anh em trong tổ nuôi quân bớt khẩu phần của mình, dành thêm lương thực cho những chiến sĩ trực tiếp chiến đấu. Người ở bếp ăn ít hơn để người ngoài trận địa có thêm sức cầm súng. Một hành động bình dị nhưng chứa đựng sự hy sinh lớn lao.

Có thời điểm chính Hoàng Khắc Dược cũng đau ốm, nhưng ông vẫn không rời nhiệm vụ. Bởi ông biết phía trước còn những đồng đội đang chờ cơm, chờ nước để tiếp tục chiến đấu. Trong đợt chỉnh quân đầu năm 1953, vừa làm nhiệm vụ cấp dưỡng, vừa tham gia học tập, ông cùng tiểu đội vẫn cố gắng bảo đảm cho bộ đội ăn đủ, ăn tốt. Giữa mùa hè oi bức, đơn vị học tập liên tục ngày đêm nhưng nhờ được chăm lo chu đáo, cán bộ, chiến sĩ vẫn giữ được sức khỏe.

Người chiến sĩ của mặt trận không tiếng súng

Cuộc đời quân ngũ của Hoàng Khắc Dược cho thấy một chân lý rất giản dị: trong chiến tranh, không có nhiệm vụ nào là nhỏ khi tất cả đều hướng về chiến thắng.

Ông từng trực tiếp cầm mã tấu chiến đấu với quân địch. Nhưng khi được giao cầm đòn gánh, cầm nồi, cầm dao thái rau, ông cũng thực hiện nhiệm vụ với tinh thần của một người lính nơi tuyến đầu.

Với Hoàng Khắc Dược, bếp nuôi quân chính là trận địa. Quang gánh chính là hành trang chiến đấu. Bữa cơm nóng đưa đến chiến hào chính là một phần sức mạnh của đơn vị. Ông không tìm kiếm chiến công cho riêng mình, mà âm thầm góp sức để đồng đội có đủ sức khỏe giành chiến thắng. Chính sự giản dị, khiêm tốn, tận tụy và tinh thần trách nhiệm ấy đã khiến Hoàng Khắc Dược được đồng chí, đồng đội yêu mến và kính phục.

Trong những chiến thắng vang dội của quân đội ta, có tiếng súng của người lính bộ binh, tiếng pháo của pháo binh, nhưng cũng có khói bếp âm thầm của những người nuôi quân. Hoàng Khắc Dược là một trong những người giữ ngọn lửa ấy.

Ông đã chứng minh rằng anh hùng không nhất thiết chỉ xuất hiện ở nơi súng nổ dữ dội nhất. Có những con người làm nên sức mạnh của quân đội bằng một gánh cơm vượt bom đạn, một bi đông nước trao cho đồng đội đang sốt, một phần khẩu phần tự nguyện nhường lại cho người chuẩn bị ra trận.

Tên tuổi Hoàng Khắc Dược vì thế gợi nhớ về một mặt trận đặc biệt trong chiến tranh – mặt trận hậu cần, nơi những người chiến sĩ thầm lặng đã lấy sự tận tụy, tình đồng đội và tinh thần hy sinh để tiếp sức cho những đoàn quân tiến tới ngày chiến thắng.