NGƯỜI GIỮ LỬA – CUỘC ĐỜI BÀ NGUYỄN THỊ TẢI

NGƯỜI GIỮ LỬA – CUỘC ĐỜI BÀ NGUYỄN THỊ TẢI

Buổi sớm ở một ngôi làng nhỏ ngày ấy luôn có một vẻ đẹp rất riêng—một vẻ đẹp bình yên đến mức không ai nghĩ rằng chiến tranh đang lẩn khuất đâu đó ngoài biên giới. Sự bình yên ấy đã nuôi lớn tuổi trẻ của Nguyễn Thị Tải, người con gái nổi tiếng hiền lành và chịu thương chịu khó của xóm Đình.

Bà sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm nông, từ nhỏ đã quen với cái nắng gay gắt trên bãi mía, quen mùi đất ẩm của những thửa ruộng vừa cày xong, quen cả cảm giác chân đất chạy tung tăng trên con đường làng đầy hoa dại. Mọi người trong làng vẫn thường bảo:

— Con bé Tải sau này lớn lên sẽ làm một người vợ đảm đang.

Không ai ngờ câu nói tưởng chừng bình thường ấy lại trở thành một lời tiên đoán đầy day dứt đến vậy.

Năm ấy bà Tải vừa tròn mười chín. Đó cũng là năm bà gặp ông, người thanh niên có dáng cao, gương mặt rắn rỏi, đem theo sự trầm tư của thời chiến nhưng vẫn toát lên một vẻ ấm áp khiến người ta tin tưởng. Ông đến làng trong một lần cùng đơn vị ghé lại nghỉ chân. Những chàng lính trẻ mang theo tiếng cười làm xôn xao cả xóm nhỏ, nhưng chỉ có ông là đứng lặng bên bờ tre nhìn ra cánh đồng.

Chính dáng vẻ trầm tĩnh ấy đã khiến bà chú ý.

Còn ông, sau này bà kể lại, bảo rằng ông để mắt đến bà ngay từ lần đầu nhìn thấy bóng dáng cô gái thắt chiếc khăn mỏ quạ, đôi tay thoăn thoắt cắt từng bó mía chất lên xe. Ông cười mà nói với bạn:

— Con gái gì mà làm việc còn nhanh hơn con trai chúng mình.

Chỉ bấy nhiêu đã bắt đầu một mối duyên định sẵn.

Chiến tranh không cho bất kỳ ai quá nhiều thời gian. Vậy nên sau vài tháng liên lạc thư từ, ông xin cấp trên cho phép về quê làm lễ cưới. Đám cưới của họ đơn giản vô cùng: chỉ có sân nhà, vài mâm cơm, tiếng cười của họ hàng, và ánh mắt ngại ngùng mà hạnh phúc của người vợ trẻ.

Ba tháng.

Khoảng thời gian ngắn ngủi đến nỗi mỗi khi nhắc lại, bà Tải vẫn nói:

— Chưa kịp gọi là vợ chồng.

Nhưng ba tháng ấy là toàn bộ thanh xuân đẹp nhất của bà. Mỗi sáng bà thức dậy sớm nấu cơm, mang ra chỗ ông hay tập thể dục. Bà chăm từng chút một, những điều nhỏ nhặt mà người ta chỉ dành cho người mình yêu thương nhất. Còn ông, sau những buổi tối, thường kể cho bà nghe chuyện doanh trại, chuyện đồng đội. Hai người thường ngồi bên ngọn đèn dầu, bóng họ in mờ lên bức tường đất, đầy bình yên.

Một buổi chiều cuối cùng trước khi lên đường, ông nhìn bà thật lâu:

— Tải này… nếu lỡ anh có mệnh hệ gì…

Bà lập tức bịt miệng ông lại:

— Đừng nói gở! Anh đi rồi về, em đợi. Bao lâu cũng đợi được.

Ông cầm tay bà, siết nhẹ:

— Nếu… chỉ nếu thôi… em phải sống cho thật tốt. Đừng khổ.

Vậy mà lời dặn ấy lại thành lời gửi gắm cuối cùng.

Ông đi chưa đầy vài tháng, thư từ vẫn đều đặn cho đến một ngày lá thư không còn tới nữa. Bà bồn chồn suốt cả tuần, linh tính có điều chẳng lành. Rồi một buổi trưa, người cán bộ xã ghé vào nhà, tay cầm tấm giấy báo tử, đôi mắt nhìn bà đầy thương xót.

Bà khuỵu xuống.

Không một tiếng khóc.

Chỉ lặng người như hóa đá.

Mãi đến đêm đó, khi mọi người về hết, bà mới úp mặt vào chiếc áo cũ của ông mà khóc đến kiệt sức. Bà khóc cho ba tháng ngắn ngủi, cho những lá thư chưa kịp gửi lại, cho những lời hứa dang dở. Và cho cả một cuộc đời phía trước mà bà biết rằng sẽ không còn hình bóng người chồng trẻ.

Cuộc đời của bà Nguyễn Thị Tải từ sau ngày nhận giấy báo tử đã bước sang một ngã rẽ mà chính bà cũng không bao giờ hình dung nổi. Nỗi đau mất chồng chưa đầy ba tháng cưới không chỉ xé nát trái tim người phụ nữ trẻ, mà còn thử thách nghị lực của bà trong suốt những năm tháng dài đằng đẵng về sau.

Làng quê sau chiến tranh nghèo xác xơ. Người còn sống thì lam lũ gồng mình dựng lại mái nhà, người ra đi để lại những khoảng trống không bao giờ lấp được. Bà Tải bước đi giữa sự trống trải ấy, lặng lẽ như một cái bóng.

Đêm nào cũng vậy, bà vẫn giữ thói quen thắp ngọn đèn dầu đặt ngoài hiên—nơi trước kia bà hay ngồi đợi chồng đi công việc về. Tấm áo cũ của ông được bà giặt sạch, phơi nắng, rồi cất cẩn thận vào hòm gỗ. Mỗi khi mở ra, mùi nắng tháng Ba vẫn còn thơm, khiến bà có cảm giác như bóng dáng ông vẫn đang quanh quẩn đâu đây.

Từ khi ông mất, bà Tải sống cùng bố mẹ chồng. Hai cụ tuổi đã cao, thân thể suy yếu. Trong nhà, thiếu thốn mọi bề. Là con dâu, bà Tải gánh vác tất cả: từ công việc đồng áng, bữa ăn, cho đến thuốc men cho bố mẹ chồng.

Thời đó, những người góa chồng khi còn quá trẻ thường bị để ý, soi mói. Bà Tải cũng không tránh khỏi những lời đồn thổi ác ý. Nhưng bà chẳng để tâm. Người ta dần hiểu rằng sự thủy chung của bà là thật.

Khi bố mẹ chồng lần lượt qua đời, căn nhà trở nên rộng và trống trải hơn. Nhưng bà vẫn giữ nếp sống cũ: quét sân, trông nhà, chăm bàn thờ chồng như thể ông chỉ đi xa.

Không có con, sống một mình, nhưng bà không bao giờ cô độc. Bà luôn giúp đỡ hàng xóm, san sẻ chút gạo, chút rau, chăm sóc người bệnh, dạy trẻ con trong xóm cách làm ruộng.

Năm nào bà cũng chuẩn bị ngày giỗ ông chu đáo: nấu món ông thích, thắp hương, ngồi kể chuyện cho ông nghe. Tình yêu ấy chưa bao giờ phai nhạt.

Tuổi già đến nhẹ như sương. Bà bình thản sống, vẫn thắp đèn mỗi tối, vẫn chăm mảnh vườn nhỏ, vẫn giữ ông trong tim.

Bà không có con, nhưng bà để lại một di sản lớn hơn: sự thủy chung, nhân hậu, và một cuộc đời sống đẹp khiến ai nhắc đến cũng kính trọng!