Người Giữ Lửa Loan Mỹ – Ký ức về đồng chí Lê Thị Vân

Buổi sớm tháng Bảy năm 2025, vùng đất Phước Hậu còn chìm trong làn sương nhạt. Những hàng cau cao vút đứng im lìm như cúi đầu trước một mất mát lớn. Khi tin đồng chí Lê Thị Vân – người đảng viên kiên trung, nguyên Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Tam Bình – trút hơi thở cuối cùng vào lúc 4 giờ sáng, cả khu xóm như lặng đi.

Tin dữ truyền nhanh theo từng bước chân người đi chợ sớm. Người ta đứng lại, thở dài, đôi mắt buồn vương hơi nước:

“Vậy là má Vân… đi thiệt rồi hả con?”

Câu nói dường như nghẹn lại giữa tiếng gió. Bởi với bà con nơi đây, má Vân không đơn thuần là một người cán bộ hưu trí. Bà là chứng nhân của cả một thời hoa lửa – một người phụ nữ bé nhỏ mà kiên cường, đã sống trọn đời cho đất nước.

NHỮNG NGÀY ĐẦU GIỮA KHÓI LỬA

Năm 1936, tại vùng sông nước Đông Thành, cô bé Lê Thị Vân chào đời trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của cô giản dị: những buổi theo mẹ ra đồng, những con đường bùn lầy dẫn tới xóm nhỏ, tiếng ghe xuồng rộn rã trên dòng nước xanh.

Nhưng đất nước khi ấy đã bắt đầu chuyển mình theo tiếng gọi của cách mạng. Cuộc sống không yên bình như vẻ ngoài của sông rạch. Những câu chuyện cha kể, những lời dặn của mẹ về lòng thương dân, thương nước đã sớm gieo hạt mầm yêu nước trong trái tim cô bé.

Đến năm 1951 – khi vừa bước vào tuổi mười lăm – cô gái nhỏ quyết định tham gia công tác dạy chữ cho trẻ em nghèo ở ấp Bình Phú, xã Loan Mỹ. Chiếc bảng đen được dựng bằng hai khúc tre, phấn được gọt từ những mảnh nhỏ xin ở trường huyện.

Trong ánh đèn dầu leo lét, cô giáo Vân say sưa viết từng con chữ, giọng nói mềm nhưng vững vàng. Có ngày bom nổ xa xa, lũ trẻ sợ hãi, nhưng cô vẫn mỉm cười:

“Có cô ở đây, con đừng lo. Ráng học, để sau này nước mình mạnh lên.”

Suốt 16 năm, từ 1951 đến 1967, giữa chiến tranh ngày càng ác liệt, cô vẫn kiên trì gieo chữ, gieo hy vọng.

KHI ĐẤT NƯỚC GỌI TÊN MÌNH

Những năm cuối thập niên 60, chiến sự ở miền Tây trở nên căng thẳng. Năm 1967, tổ chức phân công cô về làm Dân y huyện Tam Bình.

Cô giáo nhỏ bé giờ khoác lên mình chiếc túi thuốc, hai hàm răng nghiến chặt khi chạy qua những trận địa vừa bị oanh kích. Có đêm mưa xối xả, cô cõng một em nhỏ bị thương nặng vượt qua mương, qua rạch, áo quần đẫm bùn và máu.

Tiếng pháo kích nổ ngay phía sau. Em bé yếu dần trên vai. Cô thì thầm:

“Con chịu khó… chút nữa thôi, tới trạm rồi…”

Nhưng đôi bàn tay nhỏ ấy dần lạnh đi. Cô ngồi suốt đêm bên thi thể em. Trong tiếng mưa rơi lộp độp trên mái lá, cô chỉ biết ôm lấy thân thể nhỏ bé và khóc – không thành tiếng.

Cũng từ những ngày ấy, người ta thấy dáng người phụ nữ miệt mài đi khắp xóm làng, cứu người, cứu từng mảnh sự sống giữa bom đạn.

NGƯỜI DẪN LỬA CHO PHỤ NỮ LOAN MỸ

Năm 1972, đồng chí Vân được phân công về Hội Phụ nữ xã Loan Mỹ, giữ chức Thư ký Hội. Đây là giai đoạn cam go. Địch càn quét liên tục.

Giữa những con đường đất đỏ, dáng người phụ nữ mặc bộ bà ba đen, đeo khăn rằn trên vai, bước đi nhanh nhẹn. Bà vận động chị em nấu cơm, đan võng, chuyển thư, nuôi giấu cán bộ.

Giọng bà đanh mà ấm:

“Chị em mình cực một chút, nhưng vì nước, vì tương lai con cháu.”

Trong lòng nhiều người dân Loan Mỹ, bà như một đốm lửa nhỏ, lặng lẽ thắp sáng tinh thần chiến đấu.

Năm 1975, đất nước hoàn toàn giải phóng. Ngày 31/12/1975, giữa sân cơ quan huyện Tam Bình, khi nhận quyết định kết nạp Đảng, bà xúc động đến run tay.

“Từ hôm nay, tôi sống trọn đời vì Đảng, vì dân,” bà nói.

Ánh mắt hôm ấy sáng như ngọn đèn dầu nơi lớp học năm xưa.

NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG CỦA MỘT ĐỜI TẬN HIẾN

Sau giải phóng, đồng chí Vân tiếp tục được phân công nhiều vị trí quan trọng:

- Ủy viên BCH Hội Phụ nữ huyện Tam Bình (1975–1977)

- Hội phó Hội Phụ nữ huyện (1977–1979)

- Hội trưởng Hội Phụ nữ xã Loan Mỹ (1979–1980)

- Tham gia BCH Hội Nông dân tập thể tỉnh (1980–1981)

- Ủy viên Ban Thường vụ Hội Nông dân tập thể tỉnh (1981–1989)

Dù ở bất cứ vị trí nào, bà vẫn giữ tính cách bình dị: ăn cơm với cá kho, đi dép nhựa, chiếc khăn rằn cũ luôn khoác hờ trên vai.

Có lần, một cán bộ trẻ hỏi:

“Cô Vân, sao cô cứ làm hoài vậy? Không mệt sao?”

Bà cười hiền, nếp nhăn hằn sâu:

“Mệt thì mệt, nhưng ngưng tay thì dân mình thiệt. Còn sức ngày nào, cô làm ngày đó.”

Đó là triết lý của bà – triết lý của cả một thế hệ sống giữa chiến tranh mà không bao giờ lùi bước.

NHỮNG NĂM THÁNG LẶNG LẼ MÀ SÁNG NGỜI

Năm 1989, bà nghỉ hưu, chuyển sinh hoạt về Chi bộ khóm 1 phường 4 – nay là khóm 1 phường Phước Hậu.

Nhiều người nghĩ rằng sau bao nhiêu năm cống hiến, bà sẽ dành thời gian nghỉ ngơi, chăm cháu, chăm vườn. Nhưng không.

Bà nhanh chóng nhận nhiệm vụ:

- Tổ trưởng Tổ nhân dân tự quản

- Tổ trưởng Tổ Phụ nữ

- Cộng tác viên vận động quần chúng

- Người góp ý cho đảng viên trẻ

Những buổi họp tối, người ta luôn thấy bà ngồi hàng đầu. Mái tóc bạc, tay run nhưng giọng vẫn chắc:

“Đảng viên là phải làm gương. Dân mình nhìn vô mình mà tin Đảng.”

Năm 2023, bà chuyển sinh hoạt về Chi bộ khóm 3 phường 3 – nay là khóm 9 phường Phước Hậu. Dù tuổi đã cao, bà vẫn đều đặn sinh hoạt, phát biểu, góp ý.

Có lần mưa lớn ngập đường, bà vẫn chống gậy đi họp. Người trong xóm chạy ra, lo lắng:

“Thôi má Vân ơi, trời vầy má nghỉ đi.”

Bà cười:

“Một buổi không có tôi cũng chẳng sao. Nhưng tôi quen rồi. Thấy Đảng họp là tôi phải đi.”

Cái “quen rồi” ấy không phải thói quen bình thường. Đó là bản lĩnh, là ý chí của một đời gắn bó với cách mạng.

BUỔI RẠNG SÁNG ĐỊNH MỆNH

Rạng sáng 27/7/2025, bà nhẹ nhàng đi như một ngọn gió. Không kêu đau, không than mệt. Trước khi nhắm mắt, bà nhìn con cháu, nụ cười hiền như ngày xưa đứng lớp:

“Má không lo gì… Đảng lo cho dân… má yên lòng rồi.”

Câu nói cuối ấy như để lại di nguyện cho bao người.

Tin bà mất lan ra khắp xóm, khắp cơ quan cũ, khắp những nơi bà từng đi qua.

Đồng chí, đồng đội, người dân, những người từng được bà giúp đỡ… tất cả lặng lẽ đến bên linh cửu.

Nhiều cụ già thì thầm:

“Bà Vân sống hiền, sống nghĩa. Trời thương nên cho bà đi nhẹ vậy.”

CUỘC TIỄN ĐƯA MỘT ĐỜI LỬA

Tại nơi ở hiện nay của bà, lễ truy điệu được tổ chức trang nghiêm.

Dòng người đến từ tờ mờ sáng. Những gương mặt từng sát cánh cùng bà thời chiến tranh có người nay tóc đã bạc trắng. Họ đứng lặng trước linh đài, đôi bàn tay run run thắp nén nhang.

Khi tiếng trống truy điệu vang lên, cả hội trường im phăng phắc.

Người dẫn lễ đọc lại hành trình:

- 90 năm tuổi đời

- 74 năm hoạt động cách mạng

- 50 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng.

Một đời trọn vẹn. Không thiếu. Cũng chẳng thừa.

Giọng người dẫn lễ đôi lúc nghẹn lại. Nhiều người lau nước mắt. Một cán bộ lão thành nói khẽ:

“Lửa thời chiến của vùng này… tắt một phần rồi.”

Nhưng ai cũng biết, ngọn lửa ấy không bao giờ tắt thật. Nó chỉ truyền sang thế hệ sau.

LỜI HỨA CỦA THẾ HỆ TIẾP BƯỚC NGỌN LỬA ẤY

Cuối buổi truy điệu, đồng chí của bà đứng trước linh cửu, tay đặt lên ngực, giọng chắc nịch:

“Thưa đồng chí Lê Thị Vân, chúng tôi – những người đang tiếp tục công tác – xin hứa sẽ đem hết khả năng để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó. Xin hứa tiếp nối tinh thần của đồng chí: giản dị, kiên trung, hết lòng vì dân.”

Những lời ấy không chỉ là lời hứa của một buổi lễ.

Đó là lời nguyện của một thế hệ kế tục.

MỘT ĐỜI NGƯỜI – MỘT TƯỢNG ĐÀI LẶNG LẼ

Đồng chí Lê Thị Vân ra đi, nhưng bóng dáng người phụ nữ đất Loan Mỹ vẫn ở lại trong lòng người dân:

– Cô giáo hiền dạy chữ trong căn chòi lá năm xưa.

– Cô dân y cõng thương binh giữa bom đạn.

– Chị cán bộ phụ nữ thắp lên tinh thần kiên cường cho chị em.

– Người đảng viên mẫu mực, sống giản dị suốt đời.

– Người bà hiền từ, nhân hậu, bao dung.

Những phần thưởng Đảng và Nhà nước trao:

- Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng

- Cùng nhiều Bằng khen, Giấy khen các loại

… là sự ghi nhận cho một đời cống hiến, nhưng với bà, phần thưởng lớn nhất có lẽ chính là lòng dân.