Người giữ lửa Nam Kỳ
Giữa những năm tháng đất nước còn chìm trong bóng tối nô lệ, trên vùng đất Đức Hòa có một người thanh niên sớm mang trong mình chí hướng cứu nước. Đồng chí Võ Văn Ngân, sinh năm 1902 trong một gia đình nông dân yêu nước, từ rất sớm đã chọn dấn thân vào con đường cách mạng. Từ ảnh hưởng của quê hương, gia đình và đặc biệt từ người anh Võ Văn Tần, ý chí đấu tranh trong đồng chí lớn dần thành niềm tin không lay chuyển.
Năm 1923, rời quê lên Sài Gòn tìm đường hoạt động, Võ Văn Ngân bước vào hành trình tìm con đường giải phóng cho dân tộc. Đồng chí từng tham gia tổ chức của Nguyễn An Ninh, nhưng sớm nhận ra con đường ấy chưa thể đáp ứng khát vọng giải phóng người lao động khỏi áp bức. Cuối năm 1926, đồng chí dứt khoát lựa chọn gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, đi theo con đường cách mạng vô sản do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chỉ ra.
Trở về Đức Hòa đầu năm 1927, đồng chí bắt đầu gieo những hạt giống cách mạng đầu tiên trên quê hương mình. Từ Đức Hòa, Mỹ Hạnh, Đức Lập đến Hựu Thạnh, các chi hội cách mạng lần lượt hình thành. Không chỉ gây dựng lực lượng, Võ Văn Ngân còn đặt những viên gạch đầu tiên cho phong trào cách mạng ở Chợ Lớn và Nam Kỳ, khẳng định bản lĩnh của một người tổ chức giàu năng lực.
Khi phong trào cộng sản phát triển, đồng chí là một trong những người đầu tiên tham gia thành lập Chi bộ An Nam Cộng sản Đảng ở Đức Hòa, rồi góp phần chuyển thành Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên tại Chợ Lớn vào tháng 3 năm 1930. Từ người thanh niên yêu nước, Võ Văn Ngân đã trở thành đảng viên thuộc lớp đầu tiên của Đảng, gắn đời mình với sự nghiệp cách mạng.
Ngày 4 tháng 6 năm 1930, dưới sự lãnh đạo của đồng chí cùng các đồng chí trong Quận ủy Đức Hòa, cuộc biểu tình đòi giảm thuế nổ ra. Dù bị đàn áp đẫm máu, đó vẫn là một cao trào đấu tranh lớn của Nam Kỳ, ghi dấu tinh thần quật khởi của quần chúng và bản lĩnh của những người lãnh đạo cách mạng.
Giữa lúc phong trào bị khủng bố dữ dội, tổ chức Đảng nhiều lần bị phá vỡ, Võ Văn Ngân được giao trọng trách Bí thư Tỉnh ủy Gia Định rồi Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn. Trong hoàn cảnh hiểm nghèo, đồng chí không lùi bước mà kiên trì khôi phục cơ sở, gây dựng tổ chức, củng cố phong trào. Từ Bà Điểm, Hóc Môn đến Mười Tám thôn Vườn Trầu, phong trào đấu tranh tiếp tục được duy trì và phát triển.
Những cuộc biểu tình lớn năm 1932 với hơn 1.400 nông dân tham gia, những cuộc bãi công của công nhân, những hoạt động đấu tranh công khai qua báo chí, tranh cử Hội đồng thành phố… đều mang dấu ấn chỉ đạo linh hoạt của đồng chí. Trong giai đoạn nhiều nơi “trắng cơ sở Đảng”, Võ Văn Ngân vẫn kiên trì chắp nối từng đầu mối, giữ cho ngọn lửa cách mạng không tắt.
Đầu năm 1935, đồng chí được cử vào cơ quan Xứ ủy Nam Kỳ, trực tiếp phụ trách Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn, đồng thời là đại biểu dự Đại hội lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương tại Ma Cao. Tại Đại hội, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, phụ trách Nam Kỳ. Đó là sự ghi nhận đối với tài năng, uy tín và cống hiến của một nhà lãnh đạo trưởng thành từ thực tiễn đấu tranh.
Trở về Nam Kỳ giữa vòng vây mật thám, Võ Văn Ngân tiếp tục đứng mũi chịu sào, khôi phục Xứ ủy, xây dựng lại hệ thống tổ chức Đảng, chuẩn bị căn cứ ở Tân Thới Nhất làm đầu mối lãnh đạo cho Trung ương. Dưới sự chỉ đạo của đồng chí, phong trào công nhân và nông dân Nam Kỳ phát triển mạnh. Riêng trong hai năm 1934–1935, Sài Gòn – Chợ Lớn chiếm tới hai phần ba số cuộc đấu tranh công nhân toàn Đông Dương.
Năm 1936, phong trào Đông Dương Đại hội dâng cao. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của đồng chí Võ Văn Ngân, hàng trăm ủy ban hành động được thành lập, hàng vạn người tham gia đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ. Các cuộc mít tinh, biểu tình, vận động công khai đã trở thành cuộc biểu dương sức mạnh đoàn kết của quần chúng Nam Kỳ.
Không chỉ là người chỉ đạo phong trào, đồng chí còn góp phần quan trọng bảo đảm thành công các Hội nghị Trung ương năm 1937 tại vùng căn cứ Bà Điểm – Hóc Môn. Đến tháng 9 năm ấy, Đảng bộ Nam Kỳ trở thành lực lượng mạnh nhất cả nước. Tại Hội nghị Trung ương mở rộng, Võ Văn Ngân tiếp tục được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương.
Nhưng những năm tháng chiến đấu không ngừng cũng bào mòn sức lực người chiến sĩ cộng sản. Cuối năm 1937, đồng chí lâm bệnh nặng. Dù sức khỏe suy yếu, đồng chí vẫn dõi theo phong trào, vẫn trao đổi kinh nghiệm, vẫn dành tâm trí cho công việc của Xứ ủy. Những khi bệnh thuyên giảm, đồng chí lại có mặt ở cơ quan Xứ ủy tại Tân Thới Trung để tiếp tục công tác.
Ngày 29 tháng 10 năm 1938, Võ Văn Ngân trút hơi thở cuối cùng khi mới 36 tuổi đời. Cuộc đời ngắn ngủi, nhưng hành trình cách mạng của đồng chí là một trang sử oanh liệt.
Từ người thanh niên rời Đức Hòa đi tìm đường cứu nước, đến đảng viên lớp đầu tiên của Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Gia Định, Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn, Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, đồng chí Võ Văn Ngân đã dành trọn đời cho sự nghiệp cách mạng. Đồng chí để lại hình ảnh một người cộng sản kiên trung, một nhà lãnh đạo tài năng, một tấm gương đạo đức sáng ngời.
Trong thời hoa lửa ấy, có những người lấy tuổi xuân thắp thành đuốc. Võ Văn Ngân là một người như thế — người giữ lửa cho phong trào Nam Kỳ, người đã sống trọn vẹn cho Đảng, cho dân, cho nước.
Là giáo viên dưới mái trường mang tên bác, chúng tôi luôn tự hào truyền ngọn lửa ý chí ấy đến các thế hệ học sinh, để các em hiểu rằng độc lập ngày hôm nay được đánh đổi bằng máu xương và lòng quả cảm của những người đi trước như bác Võ Văn Ngân.
