Người giữ lửa non sông

Huỳnh Thúc Kháng sinh năm 1876 tại huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam.

Ông đỗ Tiến sĩ năm 1904 và sớm trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào Duy Tân cùng với Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp.

Khác với con đường làm quan, Huỳnh Thúc Kháng lựa chọn dấn thân vào con đường cứu nước.

Sau phong trào chống thuế năm 1908, ông bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo suốt 13 năm.

Những năm tháng lao tù không làm suy giảm ý chí của người chí sĩ xứ Quảng.

Sau khi được trả tự do, ông tiếp tục hoạt động yêu nước và sáng lập báo Tiếng Dân tại Huế.

Suốt 16 năm, tờ báo ấy trở thành diễn đàn quan trọng cổ vũ tinh thần dân tộc, truyền bá tri thức và bảo vệ quyền lợi của nhân dân.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời cụ Huỳnh Thúc Kháng tham gia Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp đàm phán, cụ Huỳnh Thúc Kháng được giao giữ chức Quyền Chủ tịch nước.

Trước lúc lên đường, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn:

"Dĩ bất biến, ứng vạn biến."

Câu nói ấy đã trở thành kim chỉ nam để cụ Huỳnh Thúc Kháng điều hành đất nước trong giai đoạn vô cùng khó khăn.

Với sự điềm tĩnh, bản lĩnh và uy tín của mình, ông đã góp phần giữ vững khối đại đoàn kết dân tộc và bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ.

Năm 1947, trong chuyến công tác tại Quảng Ngãi, Huỳnh Thúc Kháng lâm bệnh nặng.

Trước khi qua đời, ông gửi lại lời nhắn:

"Tôi không có điều gì phải hối tiếc. Chỉ tiếc rằng chưa làm được nhiều hơn cho đất nước."

Người chí sĩ yêu nước ấy ra đi ở tuổi 71.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vô cùng xúc động và viết:

"Cụ Huỳnh là người mà giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khó không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan."

Ngày nay, tên tuổi Huỳnh Thúc Kháng được đặt cho nhiều trường học, đường phố trên cả nước.

Đối với nhiều thế hệ người Việt Nam, cụ không chỉ là một nhà yêu nước.

Mà còn là biểu tượng của nhân cách lớn, của tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy suốt đời vì dân, vì nước.