Người giữ lửa tri thức giữa bom đạn chiến tranh
Trong những năm đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc (1965 – 1972), nhiều địa phương của tỉnh Nam Định thường xuyên phải đối mặt với những trận bom ác liệt. Trường học, bệnh viện, cầu đường, nhà ga… đều có thể trở thành mục tiêu đánh phá. Trong hoàn cảnh vô cùng gian khó ấy, ngành giáo dục Nam Định vẫn kiên cường duy trì việc dạy và học, để ngọn lửa tri thức không bao giờ tắt. Giữa những tấm gương sáng thời kỳ ấy có cô giáo Lê Thị Thu, quê tại Giao Thủy. Khi chiến tranh xảy ra, cô còn là một giáo viên trẻ, vừa rời ghế trường sư phạm chưa lâu, mang trong mình nhiệt huyết và tình yêu nghề sâu sắc. Dù tuổi đời còn trẻ, cô đã tình nguyện nhận nhiệm vụ đến những vùng khó khăn để tiếp tục dạy học trong thời chiến.
Do chiến tranh phá hoại, nhiều trường học trong tỉnh phải sơ tán khỏi khu dân cư đông đúc để bảo đảm an toàn. Trường của cô Thu được chuyển về một vùng quê yên tĩnh hơn, lớp học chỉ là những căn nhà dựng tạm bằng tre nứa, mái lợp rạ, vách che bằng phên nứa. Bàn ghế do phụ huynh và nhân dân đóng góp từ những tấm gỗ cũ, bảng đen ghép bằng gỗ sơn lại. Ngay bên cạnh lớp học là những hầm trú ẩn đào sâu dưới đất, đủ chỗ cho thầy trò tránh bom khi có báo động. Mỗi ngày đến lớp, học sinh mang theo chiếc cặp vải, vài quyển vở mỏng và cây bút chì đã gọt ngắn dần theo năm tháng.
Những buổi học thời ấy không giống bất cứ giai đoạn nào khác. Khi cô Thu đang giảng bài, bất chợt tiếng còi báo động rú vang từ xa báo hiệu máy bay Mỹ xuất hiện. Không một chút hoảng loạn, cô bình tĩnh hướng dẫn học sinh xếp hàng nhanh chóng xuống hầm trú ẩn. Trong lòng hầm tối, cô vẫn trấn an các em bằng giọng nói dịu dàng: “Các con cứ bình tĩnh, rồi chúng ta lại tiếp tục học.” Có hôm tiếng bom nổ rung chuyển mặt đất, bụi đất rơi lả tả xuống vai áo, nhiều em nhỏ sợ hãi òa khóc. Cô Thu vừa ôm học trò vào lòng, vừa động viên từng em. Khi tiếng máy bay xa dần, thầy trò lại trở lên lớp. Cô phủi bụi trên bàn, dựng lại bảng, rồi tiếp tục bài giảng đang dang dở như chưa từng có gì xảy ra.
Chiến tranh khiến cuộc sống thiếu thốn đủ bề. Sách giáo khoa khan hiếm, học sinh phải dùng chung sách, viết tiết kiệm từng trang vở. Ban đêm mất điện, cô Thu soạn bài dưới ánh đèn dầu leo lét. Có hôm trời mưa to, nước dột khắp lớp, cô cùng học sinh kê lại bàn ghế rồi tiếp tục giờ học. Nhiều học trò nhà xa, phải đi bộ vài cây số qua đường bùn lầy mới đến trường. Thấy các em đói bụng, cô thường chia phần cơm nắm của mình cho học sinh. Với những em mồ côi cha do chiến tranh, cô vừa là người thầy, vừa như người mẹ hiền.
Điều học trò nhớ nhất về cô Thu không chỉ là những bài giảng mà còn là câu nói đầy niềm tin của cô: “Bom đạn có thể phá nhà cửa, nhưng không thể phá tương lai của các em.” Câu nói giản dị ấy đã tiếp thêm nghị lực cho biết bao học sinh trong những năm tháng khốc liệt. Nó giúp các em hiểu rằng học tập chính là cách góp sức xây dựng quê hương, là niềm tin vào ngày mai hòa bình.
Sau chiến tranh, nhiều thế hệ học trò của cô Thu trưởng thành, trở thành giáo viên, bác sĩ, kỹ sư, cán bộ phục vụ quê hương đất nước. Nhắc về cô, ai cũng dành sự kính trọng và biết ơn sâu sắc. Cô giáo Lê Thị Thu là hình ảnh tiêu biểu của những nhà giáo Việt Nam thời hoa lửa – những con người đã âm thầm cống hiến tuổi xuân để giữ vững sự nghiệp trồng người giữa bom rơi đạn nổ. Dù năm tháng đã qua đi, câu chuyện về cô vẫn là bài học đẹp về lòng yêu nghề, tinh thần trách nhiệm và niềm tin mãnh liệt vào tương lai của thế hệ trẻ.
(Sưu tầm)
