Người Giữ Ngọn Đèn Cuối Làng

Những năm chiến tranh ác liệt, ngôi làng nhỏ bên triền đồi nơi Lê Thị Sáu sinh sống gần như bị xóa sổ sau nhiều trận bom. Người dân được lệnh sơ tán hết, chỉ còn lại những căn nhà cháy dở, những hàng tre gãy đổ và con đường làng loang lổ hố bom.

Nhưng Sáu không đi.

“Phải có người ở lại,” bà nói, giọng chắc nịch. “Bộ đội còn đi qua đây, họ cần một dấu hiệu để biết đường.”

Con đường xuyên qua làng là tuyến vận chuyển quan trọng, nhưng ban đêm tối đen như mực, lại nhiều hố bom và đoạn đường bị phá hỏng. Nếu không quen, rất dễ lạc hoặc sa xuống hố sâu.

Thế là mỗi đêm, Sáu lại thắp một ngọn đèn dầu nhỏ, treo lên cành cây cao nhất ở đầu làng. Ánh đèn không lớn, nhưng đủ để những người đi đường nhận ra hướng.

Có đêm mưa gió, đèn tắt, bà lại lần mò ra thắp lại. Có đêm máy bay bay qua, bà phải che ánh sáng lại, đợi chúng đi rồi mới dám thắp lên lần nữa.

Một lần, khi đang treo đèn, Sáu nghe tiếng chân người dồn dập. Một nhóm bộ đội đang cố vượt qua đoạn đường nguy hiểm.

“Có đèn rồi! Đi theo hướng đó!” – một người lính reo lên.

Họ đi qua an toàn. Trước khi rời đi, một người quay lại nói vọng:
“Cảm ơn mẹ! Nhờ có đèn mà tụi con không lạc!”

Sáu chỉ đứng im trong bóng tối, lòng ấm lên. Bà không biết họ là ai, cũng không cần họ biết mình. Chỉ cần họ đi qua được là đủ.

Nhưng chiến tranh không buông tha bất cứ ai.

Một đêm, khi bà vừa thắp đèn xong, tiếng máy bay bất ngờ ập tới. Không kịp chạy vào hầm, Sáu chỉ kịp ôm lấy gốc cây.

Một tiếng nổ lớn vang lên.

Sáng hôm sau, bộ đội đi qua thấy ngọn đèn vẫn còn cháy leo lét, nhưng người thắp đèn đã không còn nữa.

Họ lặng lẽ dựng lại cành cây, treo cao hơn, và từ đó, mỗi khi đi qua, ai cũng dừng lại một chút, như một lời chào dành cho người đã giữ ánh sáng giữa bóng tối.

Nhiều năm sau, khi nhắc lại, Lê Thị Sáu – người được đặt tên trùng với người phụ nữ năm ấy để tưởng nhớ – kể rằng:
“Ngọn đèn ấy không chỉ soi đường, mà còn thắp lên niềm tin rằng, dù trong bóng tối, vẫn luôn có người âm thầm đứng đó vì người khác.”