NGƯỜI GIỮA TẦNG KHÔNG RỰC LỬA

Có những người bước vào chiến tranh với hành trang là tuổi trẻ và ước mơ. Nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng gác lại những điều riêng tư nhất, bởi phía sau họ là gia đình, là đồng đội, là bầu trời của quê hương cần được bảo vệ. Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đình Kiên là một trong những con người như thế.

Tháng 12 năm 1972, Hà Nội bước vào những ngày tháng không thể nào quên. Bầu trời Thủ đô trở thành chiến trường của một cuộc đối đầu quyết liệt. Những đợt tập kích đường không nối tiếp nhau, những trận địa phòng không căng mình chiến đấu, những con người phải đối diện với hiểm nguy trong từng khoảnh khắc. Giữa hoàn cảnh ấy, có một người sĩ quan trẻ đang cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ tại Tiểu đoàn tên lửa 57. Anh là Nguyễn Đình Kiên.

Ít ai biết rằng, trước khi trở thành người lính bảo vệ bầu trời Hà Nội, Nguyễn Đình Kiên từng là sinh viên Trường Đại học Nông nghiệp. Năm 1966, ông nhập ngũ, bước vào con đường quân ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ. Những năm tháng huấn luyện và chiến đấu đã rèn luyện ông thành một sĩ quan điều khiển tên lửa, người phải đưa ra những thao tác chính xác trong điều kiện mà chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả của cả trận đánh.

Nhưng chiến tranh không chỉ thử thách khả năng chuyên môn. Nó còn đặt con người trước những lựa chọn mà không phải ai cũng đủ can đảm để đối diện.

Từ ngày 16/4/1972, khi cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai của không quân Mỹ ngày càng ác liệt, Nguyễn Đình Kiên đã nghĩ đến khả năng mình có thể không trở về. Ông quyết định gần như không viết thư về nhà nữa. Trong lời kể sau này, ông cho biết mình muốn gia đình dần quen với sự vắng mặt của bản thân, bởi ông hiểu cuộc chiến phía trước sẽ vô cùng khốc liệt.

Chi tiết ấy khiến người ta không khỏi lặng đi.

Ở phía sau người lính là một gia đình đang mong ngóng tin con. Người cha sốt ruột vì lâu ngày không nhận được thư, phải viết hỏi ban chỉ huy tiểu đoàn. Còn người con ở nơi chiến trường lại lựa chọn im lặng, không phải vì quên gia đình, mà bởi ông đã xác định phải sẵn sàng đối diện với mọi khả năng của cuộc chiến.

Có lẽ, không có lời tạm biệt nào dễ dàng khi người ta vẫn còn muốn trở về. Và cũng chẳng có người con nào không mong được nhận thêm một lá thư từ gia đình, được kể về những điều bình thường của cuộc sống. Nhưng giữa chiến tranh, những điều bình thường ấy đôi khi trở thành niềm mong mỏi xa xỉ.

Đêm 18/12/1972, chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội bước vào cuộc chiến đấu ác liệt. Những ngày đầu, bộ đội tên lửa phải vừa chiến đấu, vừa rút kinh nghiệm trước những thủ đoạn gây nhiễu phức tạp của đối phương. Đối với Nguyễn Đình Kiên và đồng đội, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là phát hiện mục tiêu, mà còn là tìm cách đánh trúng những chiếc B-52 được coi là những “pháo đài bay” của không quân Mỹ.

Mỗi lần mục tiêu xuất hiện trên màn hình là một lần cả kíp chiến đấu phải tập trung cao độ. Các thành viên phối hợp với nhau, theo dõi tín hiệu, xác định mục tiêu và thực hiện nhiệm vụ theo phương án tác chiến. Không có chỗ cho sự chủ quan. Phía bên kia là đối phương với ưu thế về phương tiện, còn phía dưới là những người lính đang kiên trì tìm cách bảo vệ bầu trời quê hương.

Ngày 21/12/1972, một trong những trận đánh đáng nhớ nhất của Tiểu đoàn 57 diễn ra trong hoàn cảnh căng thẳng đến nghẹt thở.

Theo những hồi ức được ghi lại, khi mục tiêu B-52 vào cự ly chiến đấu, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt ra lệnh phóng tên lửa. Quả đạn đầu tiên gặp trục trặc. Tình thế trở nên đặc biệt khó khăn, nhưng kíp chiến đấu vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Nguyễn Đình Kiên, với vai trò sĩ quan điều khiển, điều khiển quả đạn tiếp theo. Tên lửa gặp mục tiêu ở cự ly khoảng 25 km.

Thời điểm ấy được ghi nhận vào khoảng 5 giờ 9 phút sáng.

Niềm vui chiến thắng đến với những người lính, nhưng họ không có nhiều thời gian để tận hưởng. Trên bầu trời vẫn còn những mục tiêu khác, trận địa vẫn phải duy trì trạng thái chiến đấu. Theo hồi ức được báo chí đăng tải, ngay sau đó, một tín hiệu B-52 khác xuất hiện. Trên bệ phóng lúc ấy chỉ còn một quả tên lửa. Đơn vị tiếp tục tổ chức đánh trả, và đến khoảng 5 giờ 19 phút, mục tiêu bị tiêu diệt.

Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, những người lính đã trải qua những giây phút mà sự bình tĩnh, kinh nghiệm và khả năng phối hợp của cả tập thể có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Điều đáng nhớ ở câu chuyện này không chỉ là những chiếc máy bay bị bắn hạ. Đằng sau kết quả ấy là sự chuẩn bị lâu dài, những lần rút kinh nghiệm sau trận đánh chưa thành công, là tinh thần trách nhiệm của từng người trong kíp chiến đấu. Nguyễn Đình Kiên không chiến đấu một mình. Chiến công của ông gắn với người chỉ huy, các trắc thủ và những đồng đội cùng đứng trên trận địa.

Và chiến tranh vẫn tiếp tục đặt ra những thử thách mới.

Ngày 28/12/1972, theo lời kể của Nguyễn Đình Kiên, tám chiếc F-4 bay thẳng vào trận địa. Ông cùng đồng đội nhìn thấy máy bay đối phương tiến công, nhưng theo mệnh lệnh được giao, đơn vị không được sử dụng tên lửa để đánh loại máy bay này vào ban ngày, bởi hỏa lực phải dành cho mục tiêu B-52.

Đó là một tình huống cho thấy chiến đấu không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm. Người lính còn phải giữ vững kỷ luật, chấp hành phương án tác chiến và thực hiện nhiệm vụ trong những điều kiện vô cùng khó khăn.

Mười hai ngày đêm ấy rồi cũng qua đi. Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” trở thành một dấu mốc quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đối với Nguyễn Đình Kiên, đó còn là ký ức không thể phai mờ về những ngày tháng tuổi trẻ được sống và chiến đấu bên đồng đội.

Nhưng khi nhắc đến ông, có lẽ chúng ta không nên chỉ nhớ đến những trận đánh hay những chiến công. Điều khiến câu chuyện của người sĩ quan ấy trở nên gần gũi chính là những điều rất đỗi con người: một người con có cha mẹ mong thư, một chàng trai từng có những ước mơ riêng, và một người lính hiểu rằng mình phải có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao.

Bởi lòng dũng cảm không có nghĩa là không biết sợ hãi. Sự hy sinh cũng không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hành động phi thường. Đôi khi, nó bắt đầu từ quyết định tiếp tục làm tròn nhiệm vụ, từ việc đặt lợi ích chung lên trên nỗi lo riêng, từ sự kiên trì của những con người vẫn đứng vững giữa những ngày tháng khốc liệt nhất.

Ngày nay, khi nhìn lại những trang sử của tháng 12 năm 1972, chúng ta có thể không còn nghe thấy tiếng còi báo động năm xưa, không còn chứng kiến những trận địa căng mình giữa bầu trời Hà Nội. Nhưng ký ức về những con người đã đi qua chiến tranh vẫn còn đó, nhắc nhở các thế hệ sau rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.

Nguyễn Đình Kiên và đồng đội đã góp phần viết nên một trang sử như thế. Họ không chỉ bảo vệ bầu trời Hà Nội bằng kiến thức, bản lĩnh và tinh thần chiến đấu, mà còn để lại một bài học về trách nhiệm, lòng can đảm và tình yêu quê hương.

Và có lẽ, điều khiến chúng ta xúc động nhất khi đọc lại câu chuyện của người lính năm ấy không phải chỉ là chiến công giữa tầng không rực lửa, mà còn là hình ảnh một người con đã gác lại những lá thư gửi về nhà, mang theo nỗi nhớ gia đình để hoàn thành nhiệm vụ với Tổ quốc.

Bởi có những người đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình để gìn giữ cho những thế hệ sau quyền được sống trong hòa bình, được viết những lá thư không còn phải lo lắng về ngày trở về, và được bình yên theo đuổi những ước mơ của riêng mình.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng lòng biết ơn đối với những người giữ gìn bầu trời Tổ quốc thì không bao giờ được phép lùi xa.