Người Gùi Những Bao Muối Trắng

ầu mùa khô năm 1954, tại một tuyến đường mòn dẫn vào chiến trường Tây Bắc, những đoàn dân công hỏa tuyến nối nhau băng qua núi rừng. Trên vai họ là gạo, thuốc men, đạn dược và nhiều loại nhu yếu phẩm phục vụ tiền tuyến.

Trong số những món hàng ấy, có một thứ tưởng chừng rất bình thường nhưng lại vô cùng quý giá.

Đó là muối.

Người phụ trách vận chuyển muối của đội dân công là Lâm Văn Khánh, ba mươi tuổi, quê ở Nam Định.

Trước khi tham gia kháng chiến, Khánh làm nghề buôn muối ven biển. Anh hiểu rằng, với người lính hành quân nhiều ngày, thiếu muối không chỉ khiến bữa ăn nhạt đi mà còn làm cơ thể nhanh kiệt sức.

Vì vậy, mỗi bao muối đều được anh bảo quản cẩn thận hơn cả.

Muối được bọc nhiều lớp vải dầu.

Bên ngoài lại phủ thêm lá chuối khô.

Nếu trời mưa, anh còn dùng áo mưa che kín phần hàng trên vai mình, chấp nhận để quần áo ướt sũng.

Một đồng đội từng cười:

"Cậu giữ muối còn kỹ hơn giữ đồ của mình."

Khánh chỉ mỉm cười.

"Muối tan thì không lấy lại được."

Một buổi chiều, khi đoàn đang vượt qua một con dốc đá, cơn mưa rừng bất ngờ ập đến.

Nước từ sườn núi đổ xuống thành từng dòng lớn.

Đường mòn nhanh chóng biến thành bùn lầy.

Một chiến sĩ trượt chân làm rơi bao hàng xuống vũng nước.

Khánh lập tức lao đến.

Anh không kéo người trước.

Anh ôm lấy bao muối rồi đưa lên chỗ cao.

Sau đó mới quay lại đỡ đồng đội đứng dậy.

Người chiến sĩ bật cười:

"May mà cậu còn nhớ tới tôi."

Khánh vừa thở vừa đáp:

"Muối mà hỏng thì cả đại đội đều thiếu."

Mọi người nhìn nhau rồi cùng cười lớn.

Đêm hôm ấy, khi dừng chân nghỉ bên sườn núi, Khánh mở bao muối ra kiểm tra.

Những hạt muối vẫn trắng khô như lúc xuất phát.

Anh khẽ thở phào.

Ít ngày sau, đoàn vận chuyển gặp một bản làng vừa trải qua nhiều tháng thiếu lương thực.

Người dân gần như không còn muối để dùng.

Trẻ nhỏ ăn cháo chỉ với rau rừng.

Người già đã nhiều ngày không nếm được vị mặn.

Khánh xin phép chỉ huy trích một phần nhỏ số muối dự phòng để chia cho bà con.

Chỉ huy gật đầu.

Những nắm muối trắng được trao tận tay từng gia đình.

Một cụ già run run cầm gói muối, xúc động nói:

"Đã lâu lắm rồi chúng tôi mới được nhìn thấy muối."

Khánh cúi đầu.

Anh biết rằng chuyến hàng của mình không chỉ phục vụ chiến trường, mà còn tiếp thêm sức sống cho những người dân nơi vùng cao.

Trong một buổi sinh hoạt sau đó, chính trị viên kể câu chuyện về Anh hùng Tô Vĩnh Diện, người đã lấy thân mình chèn pháo để bảo vệ khẩu pháo trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ông nói:

"Có những người bảo vệ vũ khí. Có những người bảo vệ lương thực. Tất cả đều đang giữ gìn sức mạnh của quân đội."

Khánh lặng lẽ nhìn những bao muối xếp ngay ngắn bên vách lán.

Anh chợt hiểu rằng, công việc của mình cũng là một phần của cuộc chiến.

Sau chiến thắng, Khánh trở về quê.

Ông tiếp tục làm nghề buôn muối.

Nhưng mỗi lần cân muối cho khách, ông luôn cẩn thận gói thật kín.

Có người hỏi:

"Giờ đường sá thuận tiện rồi, sao bác vẫn gói kỹ thế?"

Ông chỉ cười:

"Vì bác từng đi qua những ngày mà một hạt muối cũng quý như vàng."

Nhiều năm sau, khi mái tóc đã bạc trắng, Khánh được mời đến giao lưu với học sinh trong trường làng.

Ông mang theo một chiếc túi vải cũ.

Bên trong là vài hạt muối đã hóa cứng theo thời gian.

Ông đặt chiếc túi lên bàn rồi kể cho các em nghe câu chuyện về những chuyến gùi hàng vượt núi.

Một em nhỏ ngạc nhiên hỏi:

"Chỉ có muối thôi mà sao phải cực vậy hả ông?"

Khánh mỉm cười hiền hậu.

Ông lấy một nhúm muối bỏ vào bát nước ấm rồi khuấy nhẹ.

"Con thử nếm xem."

Đứa bé nhấp một ngụm rồi gật đầu.

"Nước có vị rồi."

Khánh nhìn các em và chậm rãi nói:

"Cũng như đất nước mình ngày ấy. Có những con người âm thầm như hạt muối. Nhỏ bé, lặng lẽ, nhưng khi hòa vào sức mạnh của cả dân tộc, họ đã góp phần làm nên vị ngọt của ngày hòa bình."

Cả căn phòng im lặng.

Ngoài sân trường, nắng chiều phủ vàng trên những hàng phượng đang đung đưa trong gió.

Khánh khẽ buộc lại chiếc túi vải.

Ông biết rằng những bao muối mình từng gùi đã tan đi từ rất lâu.

Nhưng tinh thần sẻ chia và sự bền bỉ của những con người thời hoa lửa vẫn còn đọng lại, mặn mà như chính vị muối của quê hương.