NGƯỜI HOAT ĐỘNG YÊU NƯỚC_VÕ DUY DƯƠNG

- THIÊN HỘ DƯƠNG (VÕ DUY DƯƠNG) - NGƯỜI ANH HÙNG KHÁNG PHÁP TIÊU BIỂU Ở NAM BỘ

Thiên Hộ Dương, tên thật là Võ Duy Dương (1827 - 1866), là một thủ lĩnh nghĩa quân tiêu biểu trong phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Bộ nửa sau thế kỷ XIX. Ông là một trong những người con ưu tú của dân tộc, tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, ý chí bất khuất và truyền thống đấu tranh kiên cường của nhân dân Nam Bộ trong buổi đầu chống xâm lược.

Võ Duy Dương sinh năm 1827 trong một gia đình nông dân tại thôn Cù Lâm Nam, phủ Tuy Viễn, trấn Bình Định (nay thuộc xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định). Xuất thân từ tầng lớp lao động, ông sớm thấu hiểu nỗi cơ cực của nhân dân và hun đúc trong mình tinh thần nghĩa hiệp, lòng căm thù giặc ngoại xâm. Theo truyền tụng dân gian, ông là người có sức khỏe phi thường, tinh thông võ nghệ, được nhân dân kính trọng gọi là Ngũ Linh Dương hay Thiên Hộ Dương.

Chân dung Võ Duy Dương (1827-1866) (Ảnh chân dung nhân vật do họa sĩ Hoàng Sơn ở khu di tích Bến Nhà Rồng phỏng họa)

Giữa thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta, đất Nam Bộ nhanh chóng trở thành chiến trường ác liệt. Trước vận mệnh nguy nan của Tổ quốc, Võ Duy Dương không đứng ngoài thời cuộc. Năm 1857, hưởng ứng chủ trương khai hoang của Nguyễn Tri Phương, ông vào Nam Bộ, gây dựng cơ sở, gắn bó mật thiết với nông dân vùng Đồng Tháp Mười - nơi sau này trở thành căn cứ kháng chiến quan trọng.

Khi Pháp đánh chiếm Gia Định (1859), Võ Duy Dương cùng các sĩ phu yêu nước như Nguyễn Hữu Huân, Trương Định chiêu mộ nghĩa quân đứng lên chống giặc. Với tài năng và uy tín, ông nhanh chóng trở thành một trong những chỉ huy quan trọng của phong trào kháng Pháp. Dù triều đình nhà Nguyễn ngày càng tỏ ra nhu nhược, thậm chí coi nghĩa quân là “giặc”, ông vẫn kiên quyết tiếp tục con đường chiến đấu vì độc lập dân tộc.

Từ năm 1861 đến 1866, Thiên Hộ Dương lấy Đồng Tháp Mười và Gò Tháp làm căn cứ kháng chiến lâu dài. Dưới sự chỉ huy của ông, nghĩa quân đã xây dựng lực lượng vững mạnh, đánh nhiều trận gây thiệt hại nặng cho quân Pháp, tiêu biểu là trận Mỹ Trà năm 1865. Không chỉ là một vị tướng dũng mãnh, ông còn là người có tài tổ chức, biết dựa vào địa hình sông nước, bưng biền, kết hợp sức mạnh con người với thiên nhiên để chống lại kẻ thù có vũ khí hiện đại.

Cuộc kháng chiến của Thiên Hộ Dương tuy cuối cùng không giành được thắng lợi trước một đối phương mạnh hơn, nhưng đã gây cho thực dân Pháp nhiều tổn thất và làm chậm quá trình bình định Nam Kỳ. Tháng 11 năm 1866, trên đường ra Trung Kỳ, ông hy sinh tại cửa biển Thần Mẫu. Sự ra đi của ông là một mất mát lớn đối với phong trào kháng chiến Nam Bộ lúc bấy giờ.

Dù hy sinh khi sự nghiệp còn dang dở, Thiên Hộ Dương đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử và trong lòng nhân dân. Nhân dân Đồng Tháp tôn kính ông như một vị anh hùng dân tộc, lập đền thờ tại Gò Tháp, lưu truyền nhiều truyền thuyết, giai thoại ca ngợi công lao, khí phách và đức độ của ông. Tên tuổi ông gắn liền với vùng đất Đồng Tháp Mười - biểu tượng của tinh thần bất khuất, trung nghĩa và lòng yêu nước của người dân Nam Bộ.

Tượng Thiên hộ Võ Duy Dương tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp.

Thiên Hộ Dương là minh chứng tiêu biểu cho lớp người yêu nước, hoạt động cách mạng trước năm 1945, sẵn sàng đứng lên đấu tranh vì độc lập dân tộc mà không cần danh vị hay sự công nhận của triều đình. Cuộc đời và sự nghiệp của ông góp phần làm rạng rỡ truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, để lại bài học quý giá về lòng yêu nước, ý chí kiên cường cho các thế hệ mai sau.

Tin bài: Thảo Duyên