Người không nhận mình là nhân vật

Chiều muộn, một nhóm học sinh đến làng Kông Lơng Khơng để tìm tư liệu làm chuyên đề về lịch sử địa phương.

Các em mang theo máy ảnh, sổ ghi chép và một danh sách những người có công của xã.

Một em hỏi một cụ già đang ngồi trước hiên nhà:

— Ông ơi, nhà ông có biết ông Đinh Srưp không ạ?

Cụ già cười hiền.

— Biết chứ.

— Ông ấy ở đâu ạ?

— Chỗ này.

Đám trẻ nhìn quanh.

Chỉ có cụ già, một chiếc ghế gỗ và vài gốc cà phê.

— Dạ... cháu hỏi ông Đinh Srưp.

Cụ chỉ vào ngực mình.

— Ta đây.

Cả nhóm ngỡ ngàng.

Các em tưởng người được Nhà nước ghi nhận sẽ kể rất nhiều chuyện.

Nhưng suốt gần một giờ đồng hồ, cụ chỉ hỏi các em học lớp mấy, thích môn gì, sau này muốn làm nghề gì.

Đến lúc chuẩn bị ra về, một em đánh bạo:

— Ông kể cho tụi cháu nghe chuyện ngày xưa được không?

Cụ lắc đầu.

— Chuyện của ông có gì đâu mà kể.

Các em nhìn nhau.

Một người được trao Bằng Có công với nước lại nói mình "không có gì để kể".

Trên đường về, cả nhóm ghé trụ sở xã để xin xem hồ sơ lưu.

Khi mở từng trang giấy cũ, các em mới hiểu rằng, điều cụ gọi là "không có gì" lại là những đóng góp đủ để Nhà nước ghi nhận.

Một bạn khẽ nói:

— Có lẽ những người làm được việc lớn thường không nghĩ mình là người đặc biệt.

Thầy giáo đi cùng mỉm cười.

— Đó là điều các em học được hôm nay, còn quý hơn cả những dòng tư liệu.

Nhiều năm sau, trong số những học sinh hôm ấy có người trở thành giáo viên, có người làm cán bộ, có người trở về xây dựng quê hương.

Mỗi lần nhắc đến chuyến đi năm ấy, họ vẫn nhớ hình ảnh một cụ già luôn nhận mình là người bình thường.

Có lẽ, chính sự bình dị ấy mới là điều khiến một con người trở nên đáng kính.

Bởi đôi khi, những người góp phần làm nên lịch sử lại là những người không bao giờ nhận mình là nhân vật của lịch sử.