NGƯỜI KỸ SƯ CHẾ TẠO VŨ KHÍ CHO TỔ QUỐC
“Có những người chiến đấu bằng súng đạn,
Có những người chiến đấu bằng trí tuệ.
Nhưng tất cả đều chung một trái tim yêu nước.”
Trong những năm tháng chiến tranh khói lửa, dân tộc Việt Nam không chỉ sản sinh những người lính quả cảm nơi tiền tuyến mà còn có những nhà khoa học kiệt xuất âm thầm cống hiến nơi hậu phương. Tiêu biểu nhất là Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa – người đặt nền móng cho ngành khoa học kỹ thuật quân sự Việt Nam.
Giáo sư Trần Đại Nghĩa tên thật là Phạm Quang Lễ (1913 – 1997), sinh ra tại Vĩnh Long trong một gia đình nghèo hiếu học. Năm 1935, ông sang Pháp du học và xuất sắc lấy nhiều văn bằng danh giá về cầu đường, điện, hàng không và toán học. Hiểu rõ khát vọng độc lập của dân tộc, ông đã chấp nhận nguy hiểm, âm thầm tự thu thập và nghiên cứu hơn 30.000 trang tài liệu mật về chế tạo vũ khí – lĩnh vực bị thực dân Pháp cấm đoán nghiêm ngặt. Năm 1946, nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông từ bỏ cuộc sống giàu sang ở châu Âu để trở về chiến khu Việt Bắc tham gia cách mạng. Ông được Bác đặt tên mới là Trần Đại Nghĩa với mong muốn ông dùng tài năng phụng sự nghĩa lớn của dân tộc.
Giữa núi rừng thiếu thốn trăm bề, ông cùng đồng đội đã chế tạo thành công nhiều loại vũ khí có sức công phá lớn như súng bazooka, súng không giật SKZ và các loại đạn đặc chủng. Những sáng chế này đã làm thay đổi cục diện chiến trường, nâng cao đáng kể sức mạnh chiến đấu của quân đội ta. Người ta gọi ông là “vị tướng của trí tuệ” bởi ông đã lãnh đạo những trận đánh thầm lặng trên bản vẽ kỹ thuật, bảo vệ tính mạng cho biết bao chiến sĩ.
Sau khi hòa bình lập lại, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách như Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam và là Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Với những cống hiến vĩ đại, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Giải thưởng Hồ Chí Minh và được bầu làm Viện sĩ nước ngoài của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô. Câu chuyện của ông là minh chứng thúc giục thế hệ trẻ ngày nay không ngừng học tập để phụng sự quê hương.
