Người Kỹ Sư Mang 30.000 Trang Bản Thảo Về Với Tổ Quốc – Trần Đại Nghĩa
Người Kỹ Sư Mang 30.000 Trang Bản Thảo Về Với Tổ Quốc – Trần Đại Nghĩa
Người Kỹ Sư Mang 30.000 Trang Bản Thảo Về Với Tổ Quốc – Trần Đại Nghĩa
Trong một buổi sinh hoạt chuyên đề về truyền thống “Tuổi trẻ với khoa học và Tổ quốc”, đoàn viên, thanh niên xã Sin Suối Hồ chăm chú lắng nghe câu chuyện về một con người đặc biệt – vị tướng của ngành quân giới, nhà khoa học lớn của đất nước: Trần Đại Nghĩa.
Ông tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13/9/1913 tại Vĩnh Long, trong một gia đình nhà giáo nghèo. Từ nhỏ, cậu học trò xứ sông nước đã nổi tiếng thông minh, hiếu học. Năm 1933, ông đỗ đầu cả hai kỳ thi tú tài – một thành tích hiếm có thời bấy giờ. Nhưng vì gia cảnh khó khăn, ông không thể ra Hà Nội học tiếp mà phải đi làm, tự học thêm về luật, nuôi dưỡng ước mơ lớn hơn cho tương lai.
Năm 1935, ông sang Pháp du học. Trong bối cảnh chính quyền thực dân nghiêm cấm người dân thuộc địa học và làm việc trong ngành chế tạo vũ khí, ông vẫn lặng lẽ theo đuổi ngành kỹ thuật quân sự. Ông tốt nghiệp kỹ sư, làm việc tại các nhà máy điện khí, sản xuất máy bay, viện nghiên cứu vũ khí của Pháp và Đức. Suốt 11 năm miệt mài học tập, ông đã bí mật ghi chép, tích lũy hơn 30.000 trang tài liệu về vũ khí – hành trang đặc biệt cho ngày trở về.
Tháng 9/1946, hưởng ứng lời kêu gọi của Hồ Chí Minh, ông từ bỏ cuộc sống đầy đủ nơi châu Âu, theo Bác trở về nước. Ngày 5/12/1946, Bác Hồ trực tiếp giao nhiệm vụ Cục trưởng Cục Quân giới và đặt cho ông cái tên mới: Trần Đại Nghĩa – gửi gắm niềm tin và kỳ vọng lớn lao.
Giữa những năm tháng đầu kháng chiến chống Pháp đầy gian nan, khi vũ khí thiếu thốn trăm bề, ông cùng đồng đội bắt tay vào nghiên cứu, chế tạo súng Bazoka, súng không giật SKZ, bom bay… Trong điều kiện rừng núi, máy móc thô sơ, thiếu thốn đủ bề, những khẩu súng “made in Việt Nam” đầu tiên đã ra đời.
Sáng 3/3/1947, tại Chương Mỹ – Quốc Oai (Hà Nội), súng Bazoka do ông chế tạo đã bắn cháy 2 xe tăng Pháp, khiến quân địch hoảng loạn rút lui. Đến Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947, vũ khí do ông chỉ đạo chế tạo tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần bẻ gãy chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp.
Súng SKZ – loại súng không giật có thể xuyên bê tông dày 60cm – trở thành “nỗi khiếp sợ” của những đồn bốt kiên cố. Bom bay tầm xa 3–4km, cối 120mm bắn cầu vồng… lần lượt ra đời. Không chỉ sáng tạo, ông còn kiên trì đào tạo cán bộ kỹ thuật, hướng dẫn địa phương tự chế tạo lựu đạn, mìn, thủy lôi… thực hiện phương châm “tự cấp, tự túc” vũ khí đánh giặc.
Nghe đến đây, nhiều đoàn viên xúc động trước hình ảnh một nhà khoa học sẵn sàng lăn lộn nơi chiến khu, biến rừng sâu thành phòng thí nghiệm, biến ý tưởng thành vũ khí bảo vệ Tổ quốc.
Trong kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục cùng các nhà khoa học nghiên cứu biện pháp chống bom từ trường, bom bi, bom laser; cải tiến hỏa tiễn, nâng cấp tên lửa SAM-2 để bắn rơi B52 trên bầu trời Hà Nội năm 1972. Bộ khí tài KX do ông tham gia nghiên cứu giúp phát hiện máy bay B52 giữa nhiễu sóng dày đặc, góp phần làm nên chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”.
Không chỉ là một vị tướng quân giới, ông còn là nhà giáo, nhà quản lý khoa học mẫu mực. Nhà nước trao tặng ông Giải thưởng Hồ Chí Minh và nhiều danh hiệu cao quý, ghi nhận những cống hiến to lớn cho nền khoa học – kỹ thuật quân sự Việt Nam.
Câu chuyện khép lại trong niềm tự hào của tuổi trẻ. Một người kỹ sư nghèo năm xưa đã mang tri thức năm châu trở về phụng sự đất nước, đặt nền móng cho ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam.
Giữa thời hoa lửa, ông đã chọn con đường khó nhất – con đường của trí tuệ, của sáng tạo và của lòng yêu nước tuyệt đối.
Người đặt nền móng cho khoa học quân sự Việt Nam ấy – Trần Đại Nghĩa – mãi là biểu tượng của ý chí, của trí tuệ Việt Nam trong những năm tháng không thể nào quên.
