Người lái đò cảm tử trên sông Ba Lòng

Mỗi khi nhắc về những năm tháng chiến tranh, ông Đỗ Quốc Phong lại lặng đi vài giây. Mái tóc đã bạc trắng theo thời gian, những nếp nhăn hằn sâu trên gương mặt của người cựu thanh niên xung phong năm nào. Nhưng trong ánh mắt ấy vẫn ánh lên sự nhiệt huyết của tuổi hai mươi, tuổi đã gửi lại cả thanh xuân cho Tổ quốc.

Năm 1965, Đỗ Quốc Phong vừa tốt nghiệp cấp 3 tại Trường Ứng Hòa, Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Trong hoàn cảnh lúc bấy giờ, đó là niềm tự hào không chỉ của bản thân mà còn của cả gia đình. Cánh cửa đại học đang rộng mở phía trước, tương lai của một người thầy giáo dường như đã được định hình.

Nhưng đất nước đang trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tiếng gọi từ miền Nam ruột thịt vang lên như mệnh lệnh từ trái tim. Chàng thanh niên mười tám tuổi đã gác lại giấc mơ giảng đường để khoác ba lô lên đường.

Ngày 13 tháng 7 năm 1965, ông gia nhập Đội Thanh niên xung phong K53 – đơn vị đặc biệt và duy nhất của Đoàn Thanh niên được tăng cường vào chiến trường miền Nam.

"Ngày ấy đi đơn giản lắm, chỉ nghĩ đất nước cần thì mình đi. Chưa hiểu hết chiến tranh là gì, chưa hình dung được sự mất mát lớn đến đâu", ông nhớ lại.

Cho đến khi đoàn hành quân vào Hà Tĩnh.

Tại đây, một trận bom dữ dội đã trút xuống một trường mẫu giáo. Hình ảnh những đứa trẻ vô tội nằm lại giữa sân trường tan hoang đã trở thành ký ức ám ảnh suốt cuộc đời ông.

"Nhìn cảnh ấy, tôi không thể quên được. Lần đầu tiên tôi hiểu thế nào là tội ác chiến tranh. Lòng căm thù giặc từ đó mà lớn lên."

Từ một chàng trai mang theo sự háo hức của tuổi trẻ, ông bước vào chiến trường với quyết tâm chiến đấu đến cùng để bảo vệ quê hương, đồng bào.

Sau nhiều tháng hành quân dọc miền Trung, ông được phân công làm nhiệm vụ bảo vệ hành lang giao thông tại khu vực đường 9, chiến trường Trị Thiên - Huế.

Nơi để lại dấu ấn sâu đậm nhất trong cuộc đời người thanh niên xung phong ấy chính là dòng sông Ba Lòng.

Ba Lòng là thượng nguồn của sông Thạch Hãn, một tuyến giao thông chiến lược nối hậu phương lớn miền Bắc với chiến trường miền Nam. Đêm đêm, từng đoàn cán bộ, chiến sĩ, từng chuyến hàng vũ khí, lương thực lại lặng lẽ vượt sông dưới mưa bom bão đạn.

Dòng sông ấy không chỉ chảy bằng nước.

Nó chảy bằng mồ hôi, máu và cả tuổi xuân của biết bao người lính.

Những chiếc đò độc mộc nhỏ bé chỉ chở được vài người một chuyến. Trong khi đó, nhu cầu vận chuyển ngày càng lớn. Nhìn đồng đội chờ đợi bên bến sông, ông Phong đã đề xuất làm một chiếc đò lớn hơn.

Cùng với lực lượng du kích địa phương, ông vào rừng tìm cây gỗ lớn. Họ dùng rìu đẽo gọt, dùng lửa nung thân cây để tạo hình con đò. Hơn hai tháng lao động giữa núi rừng và bom đạn, chiếc đò dài gần 10 mét cuối cùng cũng hoàn thành.

Từ đó, mỗi chuyến có thể chở cả một trung đội bộ đội vượt sông.

Nhưng cũng từ đó, hiểm nguy càng lớn hơn.

Ba Lòng trở thành mục tiêu đánh phá liên tục. Ban ngày máy bay quần thảo trên bầu trời. Ban đêm pháo sáng thả trắng mặt sông. Người lái đò phải thuộc từng luồng nước, từng bãi đá ngầm, phải đưa người và hàng sang sông trong im lặng tuyệt đối.

Nhiều lần bom rơi ngay sát mép nước.

Nhiều lần cái chết chỉ cách vài gang tay.

Thế nhưng không ai rời vị trí.

Bởi họ hiểu rằng phía bên kia chiến tuyến đang có những người lính chờ từng viên đạn, từng bao gạo, từng chuyến quân tăng viện.

Năm tháng qua đi, những bến đò chiến tranh giờ chỉ còn trong ký ức. Dòng Ba Lòng vẫn âm thầm chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, như chứng nhân của một thời máu lửa.

Còn ông Đỗ Quốc Phong, người lái đò năm ấy, nay đã ở tuổi xế chiều.

Ông vẫn nhớ tên từng người đồng đội đã nằm lại. Nhớ những đêm vượt sông không trăng. Nhớ tiếng mái chèo khua nhẹ trong màn đêm. Nhớ những khuôn mặt tuổi đôi mươi mãi mãi dừng lại nơi chiến trường.

Ông bảo mình may mắn được sống để trở về.

Được sống để kể lại những câu chuyện của một thế hệ đã hiến dâng tuổi trẻ cho độc lập dân tộc.

Những câu chuyện ấy không chỉ thuộc về quá khứ.

Đó là ngọn lửa của lòng yêu nước, của lý tưởng sống đẹp, vẫn đang được truyền từ thế hệ cha anh đến thế hệ hôm nay.

Để mỗi khi nhắc đến những năm tháng hoa lửa, chúng ta không chỉ nhớ về chiến tranh, mà còn nhớ về những con người bình dị đã làm nên lịch sử bằng lòng dũng cảm và tình yêu Tổ quốc vô bờ bến.