Người liên lạc trẻ tuổi giữa Sài Gòn bí mật

Giữa năm 1929, phong trào cách mạng trong nước chuyển biến nhanh, các tổ chức cộng sản lần lượt ra đời. Lý Tự Trọng được đưa về Sài Gòn hoạt động khi tuổi còn rất trẻ. Anh sử dụng bí danh Huy và làm công nhân nhặt than ở khu vực Bến Nhà Rồng. Công việc lao động là vỏ bọc phù hợp, giúp anh đi lại giữa bến cảng đông người mà không gây nhiều chú ý.

Nhiệm vụ chính của anh là giao thông liên lạc. Lý Tự Trọng kết nối Xứ ủy Nam Kỳ với cơ quan Trung ương ở Sài Gòn–Chợ Lớn, giữ liên lạc với các chi bộ trong Thành ủy và những đầu mối ở Gia Định, Mỹ Tho. Anh còn được tin tưởng giao bắt mối với đại diện các đảng bạn đến Sài Gòn liên hệ. Mỗi chuyến đi đều có nguy cơ bị mật thám theo dõi, khám xét và bắt giữ.

Người liên lạc không chỉ mang thư. Anh phải nhớ quy ước, nhận đúng người, chọn đường đi, hủy tài liệu khi gặp nguy hiểm và tuyệt đối không để một đầu mối bị lộ kéo theo cả mạng lưới. Tuổi trẻ, khả năng ngoại ngữ và vẻ ngoài của một người lao động giúp Lý Tự Trọng linh hoạt, nhưng yếu tố quyết định vẫn là sự tỉnh táo và kỷ luật đã được rèn tại Quảng Châu.

Anh cũng tham gia chuẩn bị xây dựng tổ chức thanh niên cộng sản ở Sài Gòn. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài: tập hợp người trẻ, giáo dục lý tưởng và tạo lực lượng kế tục cho Đảng. Lý Tự Trọng vừa là người thực hiện công việc, vừa là minh chứng rằng thanh niên có thể đảm nhận nhiệm vụ quan trọng nếu được đào tạo và tin tưởng.

Những năm hoạt động bí mật thường ít để lại tài liệu, bởi an toàn của tổ chức phụ thuộc vào việc không ghi chép tùy tiện. Vì thế, hậu thế biết nhiều về phiên tòa và câu nói nổi tiếng hơn công việc hằng ngày của Lý Tự Trọng. Nhưng chính những chuyến liên lạc thầm lặng mới thể hiện đầy đủ năng lực của anh. Trước khi trở thành biểu tượng trong phút đối mặt kẻ thù, anh đã là một người lao động tận tụy, chính xác và đáng tin trong bộ máy cách mạng non trẻ.