Người lính chưa đầy 50 kg từng gùi 245 kg đạn qua rừng

Giữa những năm chiến tranh ác liệt ở chiến trường Khu 5, có lần hai đồng đội trong tổ vận tải cùng bị ốm đúng lúc đơn vị phải đưa đạn ra phía trước. Nguyễn Bá Phụng không để chuyến hàng chậm lại. Người lính cao khoảng 1,6 mét, nặng chưa đầy 50 kilôgam nhận luôn phần của cả tổ: một hòm ba quả đạn A12 cùng tám quả đạn cối 82 milimét, tổng cộng 245 kilôgam. Khối hàng nặng xấp xỉ năm lần cơ thể ông được buộc chặt trên lưng, rồi từng bước vượt rừng, qua suối. Đó không phải một màn biểu diễn sức lực, mà là quyết định rất giản dị của người lính hiểu rằng phía trước đang chờ từng viên đạn.

Nguyễn Bá Phụng, tên khai sinh Nguyễn Minh Phụng, sinh năm 1945 tại thôn Chánh Danh, xã Cát Tài, huyện Phù Cát, Bình Định. Năm mười hai tuổi, cậu bé Phụng đã được cơ sở cách mạng tin cậy giao chuyển thư mật và thu thập tin tức. Mười tám tuổi, ông tham gia du kích địa phương. Đến năm hai mươi tuổi, ông tình nguyện nhập ngũ, về đại đội vận tải thuộc Trung đoàn 2, Sư đoàn 3 Sao Vàng, Quân khu 5.

Ở chiến trường, đường tiếp tế nhiều khi chỉ là lối mòn xuyên núi, dưới bom pháo và sự truy kích của đối phương. Không có xe, vai người lính trở thành phương tiện chuyên chở. Nguyễn Bá Phụng thường gùi từ 150 đến 175 kilôgam vũ khí, lương thực qua những chặng rừng và suối. Sức bền, sự gan góc và tinh thần nhận phần khó giúp ông trở thành tiểu đội trưởng vận tải. Nhưng điều khiến đồng đội nhớ nhất không chỉ là số hàng ông mang được, mà là cách ông coi sinh mạng và danh dự của người cùng đơn vị quan trọng hơn sự an toàn của chính mình.

Có lần, giữa làn pháo, ông cõng một thương binh rời trận địa và dùng thân mình che cho đồng đội. Bản thân bị thương, ông vẫn đưa người ấy đến nơi an toàn. Tháng 7 năm 1967, sau trận đánh ở đồi A4, Hoài Ân, hai chiến sĩ hy sinh còn nằm trong khu vực bị pháo khống chế. Nguyễn Bá Phụng lần lượt buộc từng đồng đội lên lưng, vượt hơn hai kilômet đường đồi để đưa họ về mai táng. Trên những cung đường ấy, người lính vận tải không chỉ mang đạn và gạo; ông còn gìn giữ lời hứa không bỏ lại đồng đội.

Tháng 7 năm 1970, nước sông Côn dâng cao, dòng chảy xiết chặn đường vận chuyển. Nguyễn Bá Phụng buộc hơn 100 kilôgam vũ khí và lương thực vào người rồi bơi sang trước. Việc ông vượt được dòng nước đã tạo niềm tin để cả tổ tiếp tục đưa hàng qua sông. Trong chiến đấu, ông không chỉ làm nhiệm vụ hậu cần. Tư liệu ghi nhận ông trực tiếp tham gia 14 trận. Tháng 4 năm 1972, tại căn cứ Đệ Đức ở Phù Mỹ, đơn vị vận tải vừa đưa đạn tới trận địa vừa tham gia chiến đấu; cánh quân của ông được ghi nhận đã loại khỏi vòng chiến đấu 20 đối phương và thu vũ khí.

Những con số tích lũy trong mười năm từ 1965 đến tháng 4 năm 1975 cho thấy quy mô của một công việc thường diễn ra âm thầm phía sau trận tuyến. Nguyễn Bá Phụng tham gia mười chiến dịch lớn, vận chuyển hơn 350 tấn vũ khí và lương thực, đồng thời cõng 120 thương binh, liệt sĩ. Riêng năm 1972, ông vận chuyển 16,23 tấn hàng. Trong mười năm ở Sư đoàn 3, ông có chín năm là chiến sĩ thi đua, được tặng nhiều huân chương và mười hai danh hiệu dũng sĩ. Mỗi phần thưởng ấy bắt đầu từ những bước chân nặng trĩu trên đường rừng.

Năm 1978, ông nghỉ hưu nhưng không chọn cuộc sống chỉ dành cho riêng mình. Hơn hai mươi năm, ông đảm nhiệm công việc bí thư chi bộ và trưởng khu phố An Kim, thị trấn Ngô Mây, huyện Phù Cát. Ông chăm sóc một cụ già neo đơn suốt mười hai năm, giúp đỡ đồng đội cũ bị khuyết tật và những gia đình gặp cảnh khó khăn. Ngày 28 tháng 5 năm 2010, Nguyễn Bá Phụng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hai năm sau, ông tham gia nhóm “Nghĩa tình đồng đội” của Sư đoàn 3 Sao Vàng, cùng những cựu binh tìm kiếm phần mộ đồng đội còn thất lạc. Đến thời điểm bài báo năm 2013 ghi nhận, nhóm đã tìm được thông tin về 1.167 ngôi mộ, phối hợp quy tập 52 hài cốt và đưa 34 hài cốt về với gia đình. Sau chiến tranh, đôi vai từng gùi đạn lại tiếp tục gánh một lời hẹn khác: đưa những người đã nằm xuống trở về.

Câu chuyện Nguyễn Bá Phụng cho thấy sức mạnh phi thường không nhất thiết bắt đầu từ một vóc dáng phi thường. Nó có thể bắt đầu từ việc một người tự nguyện nhận thêm phần nặng khi đồng đội không thể bước tiếp. Con số 245 kilôgam khiến người đời kinh ngạc, nhưng ý nghĩa sâu xa hơn nằm ở điều ông mang theo suốt cuộc đời: trách nhiệm với nhiệm vụ, lòng thương đồng đội và sự thủy chung với người đã khuất.