Người lính cụt tay và quả lựu đạn ở Đông Khê

La Văn Cầu sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở Cao Bằng. Ông nhập ngũ năm 1948, khi mới 17 tuổi. Trong Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950, ông là chiến sĩ trong Đại đội 3, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 174.

Nhiệm vụ của đơn vị ông là đánh chiếm cứ điểm Đông Khê – một vị trí phòng ngự kiên cố của thực dân Pháp, gồm nhiều lô cốt (bunker) nối liền nhau. Đây là trận đánh vô cùng ác liệt.

Trong một lần xung phong đánh vào lô cốt số 4, La Văn Cầu bị thương ở cánh tay phải. Đồng đội đã sơ cứu và buộc cánh tay bị thương vào người, nhưng máu ra nhiều khiến ông ngất đi. Tỉnh dậy, ông thấy đơn vị vẫn đang bị hỏa lực của địch trong lô cốt bắn chặn dữ dội. Đồng đội hy sinh nhiều.

Lúc này, cánh tay phải của ông đã gần như bị đứt lìa, chỉ còn dính một chút da, không thể cử động được và vướng víu. Ông quyết định tự mình nhờ đồng đội chặt đứt cánh tay đó để có thể tiếp tục chiến đấu. (Trong nhiều tư liệu, ông đã tự dùng răng cắn hoặc nhờ y tá cắt bỏ phần tay bị thương để không vướng víu).

Sau khi mất đi cánh tay phải, La Văn Cầu xin phép chỉ huy tiếp tục lao lên. Ông dùng tay trái ôm quả lựu đạn (có tài liệu ghi là dùng bộc phá hoặc thủ pháo), bò sát đến cửa lô cốt của địch. Khi đến gần, ông dùng hết sức ném quả lựu đạn vào trong, tiêu diệt ổ đề kháng, mở đường cho đồng đội tràn lên chiếm cứ điểm.

Sau chiến dịch, La Văn Cầu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân khi mới 19 tuổi. Ông là một trong những người lính đầu tiên được Bác Hồ trao tặng danh hiệu cao quý này.

Sau này, ông tiếp tục công tác trong quân đội dù mất một tay, và từng giữ chức vụ Phó Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1 (trước khi nghỉ hưu).