NGƯỜI LÍNH GIÀ VÀ KHÚC TRÁNG CA XUYÊN BIÊN GIỚI

NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA: NGƯỜI LÍNH GIÀ VÀ KHÚC TRÁNG CA XUYÊN BIÊN GIỚI

Có những dòng lịch sử không nằm trong sách giáo khoa, mà nằm trong nếp nhăn trên trán của những người đi trước, nằm trong những vết thương mỗi khi trái gió trở trời lại nhói đau, và nằm trong cả những trang hồi ức nhuốm màu sương gió của các thế hệ cha anh. Đối với tuổi trẻ trường THPT Quỳnh Lưu 4, đoàn xã Quỳnh Tam chúng tôi, lịch sử ấy bỗng trở nên sống động, gần gũi và thiêng liêng hơn bao giờ hết qua câu chuyện thời hoa lửa của một người con quê hương Quỳnh Tam: Bác Hoàng Huy Đạo (sinh ngày 11/12/1957).

Khúc dạo đầu của tuổi trẻ: Lên đường theo tiếng gọi Tổ quốc

Những năm tháng 1975, khi cả nước đang sục sôi trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ, chàng thanh niên Hoàng Huy Đạo khi ấy vừa tròn 18 tuổi. Ngày 08/02/1975, mang theo ba lô và bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ, bác chính thức nhập ngũ vào Đại đội 1, Trung đoàn 148, Sư đoàn 316B.

Lăng kính của người trẻ chúng tôi hôm nay cố hình dung về chuyến hành quân đầu tiên ấy: những đôi chân trần đi bộ xuyên qua các dải đất quê hương, từ xã Quỳnh Hậu, qua Quỳnh Bá, xuôi về Diễn Châu, Yên Thành rồi tập kết huấn luyện tại xã Giang Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Đó không đơn thuần là một cuộc hành quân, đó là hành trình tôi luyện ý chí của một người chiến sĩ chuẩn bị bước vào những thử thách cam go nhất của lịch sử dân tộc.

Giữ vững biên cương Tây Nam và những giọt nước mắt ở Núi Ba Chúc

Sau thời gian huấn luyện, tháng 8/1977, bác Đạo chuyển sang lực lượng Công an Nhân dân Vũ trang (nay là Bộ đội Biên phòng), đóng quân chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam tại Đồn 821 Lạc Quới – Bảy Núi, tỉnh An Giang. Tại đây, bác và các đồng đội đã phải đối mặt với sự tàn khốc tột cùng của cuộc chiến tranh biên giới.

Trong ký ức của bác, trận chiến tháng 4/1978 tại Núi Ba Chúc (An Giang) là một vết thương lòng không bao giờ phai dấu. Chỉ trong hơn một tuần chiếm giữ, bọn phản động Pol Pot đã tàn sát dã man hơn 2.000 đồng bào ta. Nhìn cảnh tượng quê hương bị giày xéo, người dân vô tội bị sát hại, lòng căm thù giặc và quyết tâm bảo vệ từng tấc đất biên cương của người lính trẻ Quỳnh Lưu càng rực cháy hơn bao giờ hết. Mỗi chuyến tuần tra, mỗi lần truy quét, mỗi trận đối đầu phục kích đều là một lần cận kề giữa sự sống và cái chết, nhưng đơn vị của bác luôn kiên cường chiến đấu và giành chiến thắng.

Sứ mệnh quốc tế cao cả: Tình nguyện quân trên đất Chùa Tháp

Tháng 2/1979, khi biên giới phía Bắc và phía Nam cùng rung chuyển, bác Đạo chuyển về đơn vị C1-D418 thuộc Trung đoàn 4, đóng quân tại rừng cao su tỉnh Tây Ninh, rồi nhanh chóng hành quân sang Campuchia làm nhiệm vụ quốc tế cao cả. Bác thuộc biên chế Đại đội 1, Tiểu đoàn 418, Trung đoàn 10 (sau đổi tên thành Trung đoàn 690), Sư đoàn 302, Mặt trận 479.

Dù đất nước Campuchia đã được giải phóng trên danh nghĩa từ đầu năm 1979, nhưng tàn quân Pol Pot – Ieng Sary vẫn ngoan cố tập kích, phục kích bộ đội ta. Bản anh hùng ca của bác Đạo và đồng đội được viết bằng máu và nước mắt qua những trận đánh khốc liệt từ ngày 04/5 đến 11/5/1979:

Tại Hồ nước C2 - Pa-vong (tỉnh Siem Reap): Nơi người đồng đội - đồng chí Thọ đã anh dũng hy sinh, đồng chí Thắng bị thương.

Tại Chân đồi 200 - dãy Đăng Rếch (Pa-vong, Siem Reap): Nơi đồng chí Mứt ngã xuống và đồng chí Sang mang thương tích trên mình.

Những cái tên đi vào hoài niệm: Trận chiến tiếp theo tại Hồ nước C2 khiến hai đồng chí hy sinh, hai người đồng đội cùng tên Lâm ("có 2 Lâm") bị thương; rồi trận đánh tại Hồ nước C3 cướp đi sinh mạng của một đồng chí quê Hà Nam Ninh...

Đỉnh điểm của sự khốc liệt là ngày 21/03/1980 tại phum Cu-tốt (Siem Reap). Khi Đại đội 1 đang tuần tra, chặt cây, cắt cỏ tranh để làm công sự và lợp lán trại thì bất ngờ vấp phải mìn DH10 phát nổ. Trận địa nhuốm máu. Đồng chí Thục (quê Hà Nam Ninh) cùng sáu đồng chí khác hy sinh, trong đó có những người con xứ Nghệ như đồng chí Thắng, đồng chí Đen ("có 2 Châu", Chiến, Phường...). Những mất mát đau thương ấy to lớn vô cùng, không một từ ngữ nào tả xiết.

Ngày trở về và "Mặt trận mới" giữa lòng quê hương Quỳnh Tam

Sau những năm tháng cống hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân trên đất bạn, ngày 31/07/1982, bác Hoàng Huy Đạo chính thức rút quân về nước trong đợt 2 của Quân tình nguyện. Trở về với quê hương Quỳnh Lưu thân yêu sau khi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế, bác mang trên mình vết thương chiến tranh với tỷ lệ thương tật 25%.

Thế nhưng, người lính Sư đoàn 302 năm ấy không chọn nghỉ ngơi. Bác tiếp tục bước vào một mặt trận mới - mặt trận xây dựng quê hương giàu đẹp tại xã Quỳnh Tam:

Năm 1995, bác tham gia vào Hội Cựu chiến binh (CCB) Việt Nam, giữ chức Phó Chi hội trưởng Chi hội CCB xóm 18.

Hiện nay, bác tiếp tục cống hiến với vai trò Chi hội trưởng CCB thôn Tuần B, xã Quỳnh Tam, đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Hội CCB xã Quỳnh Tam.

Ở bất kỳ vị trí nào, người cựu chiến binh Hoàng Huy Đạo vẫn giữ nguyên vẹn phẩm chất cao đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ", gương mẫu, tận tụy và là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho chính quyền và nhân dân địa phương.

Lời nhắn gửi vượt thời gian gửi thế hệ trẻ Quỳnh Lưu 4 - Đoàn Xã Quỳnh Tam

Lật giở những dòng chữ viết tay nắn nót của bác gửi cho Ban Giám hiệu, thầy cô và toàn thể Đoàn viên thanh niên trường THPT Quỳnh Lưu 4 vào ngày 10/07/2026, chúng tôi không khỏi nghẹn ngào trước những lời tâm huyết, gửi gắm của thế hệ đi trước:

"Để có một đất nước Việt Nam thống nhất, hòa bình, ổn định và thịnh vượng như ngày hôm nay, các bậc ông cha, các bác, các chú đã đánh đổi bằng sự hy sinh xương máu và cả tuổi trẻ, thanh xuân của mình..."

Bác Đạo nhắn nhủ tuổi trẻ chúng ta hôm nay phải biết:

1. Rèn luyện sức khỏe, phấn đấu học tập thật giỏi để tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

2. Giữ gìn tâm hồn giàu bản sắc văn hóa Việt Nam, nuôi dưỡng ý chí làm chủ tương lai.

3. Tích cực học tập khoa học công nghệ, nâng cao năng lực hành động để giữ vững nền hòa bình mà cha anh đã đổi bằng xương máu.

Chiến tranh đã lùi xa, những câu chuyện "thời hoa lửa" của bác Hoàng Huy Đạo chính là ngọn đuốc soi đường, nhắc nhở thế hệ Đoàn viên trường THPT Quỳnh Lưu 4 - đoàn xã Quỳnh Tam hôm nay rằng: Hòa bình tuyệt vời này đang nằm trong tay chúng ta, và nhiệm vụ của người trẻ là phải sống, học tập và cống hiến sao cho xứng đáng với những người đã ngã xuống!