Người lính già và ký ức sinh tử ở Thành cổ Quảng Trị

Ở cái tuổi mà người ta thường chọn sự an nhàn, Lưu Xuân Cải – Thiếu tướng, nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân khu 3, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh TP Hải Phòng – vẫn giữ được dáng vẻ nhanh nhẹn, ánh mắt sáng và giọng nói hào sảng. Ẩn sau phong thái điềm đạm ấy là một ký ức chưa bao giờ ngủ yên: cuộc chiến sinh tử 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị mùa Hè đỏ lửa năm 1972.

Tuổi 17 bước vào chiến tranh Sinh năm 1954 tại phường An Hưng, quận Hồng Bàng (Hải Phòng), năm 1971, khi vừa tròn 17 tuổi, Lưu Xuân Cải xung phong nhập ngũ. Dù chưa đủ tuổi quân dịch, thân hình gầy với cân nặng chỉ 49kg, nhưng trong chàng trai trẻ là khát vọng cháy bỏng được đứng vào hàng ngũ những người ra trận vì Tổ quốc.

Ông được huấn luyện tại Trung đoàn 5 Yên Tử – đơn vị được mệnh danh là “trung đoàn huyền thoại”, nơi đào luyện nên những người lính duyên hải Bắc Bộ nổi tiếng gan góc. Những ngày thao trường khắc nghiệt ấy, ông chưa thể ngờ rằng tất cả kỹ năng đào hầm, vượt sông, tác chiến trong bom đạn sẽ trở thành hành trang sinh tử khi bước vào chiến trường Quảng Trị.

Vượt Thạch Hãn vào Thành cổ Tháng 6/1972, Lưu Xuân Cải cùng đồng đội hành quân vào chiến trường, biên chế vào Trung đoàn 165, Sư đoàn 312. Đơn vị tập kết tại làng Như Lệ – vùng đất sau này ông gọi bằng cái tên thân thương “quê hương thứ hai”. Người dân nơi đây nghèo khó, gian truân nhưng hết lòng che chở, đùm bọc bộ đội cách mạng.

Từ Như Lệ, các chiến sĩ vượt sông Thạch Hãn để tiến vào Thành cổ dưới hỏa lực dày đặc của địch. Nhắc lại khoảnh khắc ấy, Thiếu tướng Cải trầm giọng: có những trung đội 20–30 người, ra đến giữa dòng thì bị máy bay phát hiện, bắn xối xả. Sang được bờ bên kia chỉ còn lại chưa đầy nửa. Nhiều đồng đội vĩnh viễn nằm lại dưới đáy sông, máu người lính nhuộm đỏ một khúc nước.

Ông lặng đi khi đọc lại những câu thơ đã khắc sâu vào tâm khảm bao thế hệ: “Đò lên Thạch Hãn ơi… chèo nhẹ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm Có tuổi đôi mươi thành sóng nước Vỗ yên bờ mãi mãi ngàn năm…”

81 ngày đêm “mưa đỏ” Tháng 8/1972, tròn 18 tuổi, chiến sĩ Lưu Xuân Cải trực tiếp chiến đấu tại tâm điểm ác liệt nhất của Thành cổ Quảng Trị. 81 ngày đêm nơi đây được ghi vào lịch sử như một trong những trận chiến khốc liệt nhất của chiến tranh hiện đại: bom đạn dội xuống không ngừng, đất đá cày xới, sự sống và cái chết chỉ cách nhau gang tấc.

Trong những ngày ấy, ông bị thương ba lần. Có lần mảnh pháo găm vào đầu, mất máu nhiều khiến ông bất tỉnh. Đồng đội tưởng ông đã hy sinh, chuẩn bị đưa đi mai táng cùng nhiều liệt sĩ khác. Nhưng cơn mưa xối xả bất ngờ trút xuống khiến ông tỉnh lại, được đưa về bệnh viện dã chiến kịp thời cứu sống. Một lần trở về từ lằn ranh sinh tử.

Cuộc trở về ngoài sức tưởng tượng Trong khi ông tiếp tục chiến đấu ở nhiều mặt trận khác, tại quê nhà, người mẹ già nhận được giấy báo tử ghi ngày hy sinh của con trai là 8/8/1972. Bà lập bàn thờ, thờ đứa con mà bà tin rằng đã vĩnh viễn nằm lại Quảng Trị.

Tháng 3/1973, sau Hiệp định Paris, ông được ra Hà Nội báo cáo thành tích và được nghỉ phép về quê. Đêm ấy, trong căn nhà nhỏ, người mẹ già nghe tiếng động ngoài sân, hỏi vọng ra. Khi nghe tiếng đáp: “Mẹ ơi, con Cải đây!”, bà không dám tin, tưởng đó chỉ là hồn con về thăm, vội thắp hương trước bàn thờ. Chỉ khi ông bước vào nhà, dưới ánh đèn dầu leo lét, bà mới run run chạm tay để tin rằng đứa con bằng xương bằng thịt đang đứng trước mặt mình. Bức ảnh thờ được lặng lẽ cất đi trong nước mắt hạnh phúc vỡ òa.

Tiếp tục một đời binh nghiệp Sau chiến tranh, ông công tác tại Quân khu 3, lần lượt đảm nhiệm các cương vị Sư đoàn trưởng Sư đoàn 350, Phó Tham mưu trưởng Quân khu 3. Sau 45 năm quân ngũ, ông nghỉ hưu vào năm 2015. Nhưng với ông, cuộc đời người lính chưa bao giờ khép lại.

Hôm nay, trên cương vị Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Hải Phòng, Thiếu tướng Lưu Xuân Cải vẫn miệt mài kể lại những câu chuyện bước ra từ lịch sử. Không phải để gợi đau thương, mà để thế hệ sau hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của biết bao tuổi đôi mươi đã nằm lại nơi Thành cổ Quảng Trị – mảnh đất linh thiêng mãi vọng tiếng tráng ca bất tử của dân tộc.