Người lính già với ký ức về trận Điện Biên Phủ trên không

VANG MÃI KHÚC QUÂN HÀNH

Cựu chiến binh Đàm Tựu ôn lại những kỷ niệm thời quân ngũ.

Kể về thời kỳ đầu gia nhập thanh niên cứu quốc, ông vẫn nhớ như in: “Đó là ngày 1/7/1947, bởi dấu mốc quan trọng là sau đó một tháng thực dân Pháp chiếm lại Cao Bằng”. Ông bảo, những ngày đó vùng quê Xuân Nội (Trà Lĩnh) của ông cũng như nhiều miền quê đất nước không khí sục sôi lắm.

Với tinh thần “Thanh niên trụ cột nước nhà, thanh niên hăng hái mới là thanh niên”, bản thân ông tự thấy mình có trách nhiệm với đất nước. Sau khi viết đơn xin nhập ngũ, ông được huấn luyện và biên chế vào Đại đội 398, đơn vị độc lập của huyện Hòa An. Từ công tác liên lạc, ông chuyển sang bộ phận trinh sát. Gan dạ, mưu trí và dũng cảm, bất cứ nhiệm vụ gì do cấp trên giao ông đều hoàn thành tốt.

Ngày 22/2/1948, ông được vinh dự đứng trong hàng ngũ của Đảng. Hồi tưởng lại thời kỳ đó, ông kể, lễ kết nạp Đảng tổ chức đơn giản nhưng rất thiêng liêng và điều ông nhớ mãi là lời thề trọn đời chiến đấu vì Đảng, vì dân tộc và đất nước. Sau khi được cử đi đào tạo lớp tiểu đội trưởng, ông được biên chế vào Đại đội 671, Tiểu đoàn 73 chủ lực của tỉnh. Từ đầu năm 1949, ông tham gia quân tình nguyện đánh thổ phỉ và quân Quốc dân đảng dọc biên giới Việt Nam - Trung Quốc, mở rộng căn cứ cách mạng, để đại quân Trung Quốc đến giải phóng hoàn toàn Quảng Tây (Trung Quốc).Nhớ lại những trận đánh lớn trong đời quân ngũ, ông chậm rãi kể: “Bị thương tháng 5/1949, tôi điều trị tại huyện Trùng Khánh 3 tháng. Sau khi hồi phục đã được tham gia đánh cứ điểm Đông Khê lần thứ nhất”. Chỉ trong gần 1 ngày ta đã làm chủ cứ điểm Đông Khê nhưng do thiếu kinh nghiệm phòng không nên chỉ trong chiều hôm sau địch đã tái chiếm cứ điểm Đông Khê. Từ thực tế trên chiến trường, từ đây quân ta nhận định ta có khả năng đánh những trận đánh lớn. Còn những vị trí chiến lược quan trọng ở vùng đồi núi, địch chỉ mạnh về chi viện phòng không, nếu cắt đứt tuyến đường bộ và thực hiện tốt công tác phòng không thì có thể giải phóng được các nơi trọng yếu.

Với quyết tâm mở rộng vùng chiến khu, khai thông tuyến vành đai chi viện quốc tế, Trung ương Đảng, Bác Hồ quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu đông 1950. Với cương vị Trung đội phó Trung đội 3, Đại đội 671, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174 chủ lực, ông cùng đồng đội đánh trận mở màn chiếm cứ điểm Đông Khê lần thứ hai. Sau một ngày (tức ngày 16/9/1950), quân ta đã chiếm được nửa đồn. Nhưng quân Pháp với hỏa lực mạnh, xây dựng boongke kiên cố nên gây cho ta những tổn thất nặng nề. Với tinh thần quyết tử vì Tổ quốc, sau 54 giờ chiến đấu, đến ngày 18/9/1950, cứ điểm Đông Khê hoàn toàn thất thủ. Lần đầu tiên Quân đội nhân dân Việt Nam áp dụng thành công chiến thuật công kiên có hiệu quả ở cấp trung đoàn. Thắng lợi của trận Đông Khê đã mở ra một giai đoạn chiến đấu mới: chuyển từ cách đánh du kích sang đánh chính quy, tạo điều kiện quan trọng làm nên Chiến thắng Chiến dịch Biên giới 1950.Sau chiến dịch, ông Đàm Tựu tiếp tục tham gia chiến đấu tại nhiều mặt trận.

Từ năm 1956 - 1958, ông giữ chức vụ Huyện đội trưởng Huyện đội Trà Lĩnh. Đến ngày 22/12/1958, ông được phong quân hàm Thượng úy. Năm 1959, ông được cử đi đào tạo tại Trường Chính trị trung cao cấp tại Hà Nội. Ông bồi hồi xúc động: “Bản thân chưa được học bất cứ một trường lớp nào, mà chỉ tham gia các lớp bình dân học vụ xóa nạn mù chữ. Đến khi trưởng thành trong quân đội, tôi nghĩ cứ như một giấc mơ”. Sau 2 năm được đào tạo, ra trường, từ năm 1961 - 1965, ông làm giáo viên chính trị Trường Quân chính Quân khu Việt Bắc rồi công tác tại Quân chủng Phòng không không quân.

KÝ ỨC VỀ TRẬN ĐÁNH LỊCH Sử

Vào thời điểm trước khi diễn ra trận đánh 12 ngày đêm tại Hà Nội (từ ngày 18 - 30/12/1972), năm 1972, Đế quốc Mỹ đã có 4.181 máy bay bị bắn rơi; trong đó có 68 máy bay B52, nhưng chưa có chiếc B52 nào bị bắn rơi tại chỗ. Trên khắp mặt trận, Mỹ và ngụy đều thua đau. Hoa Kỳ tiến hành chiến dịch đánh bom Linebacker II với ý định "đưa miền Bắc về thời kỳ đồ đá".Thời điểm đó, ông Đàm Tựu là Chính ủy Trung đoàn tên lửa 274, đơn vị có nhiệm vụ bảo vệ bầu trời Hà Nội. Lúc này vũ khí hiện đại nhất mà đơn vị ông được trang bị là tên lửa SAM-II dài 12,7 m, nặng 2,3 tấn nằm trên bệ phóng nặng 13,5 tấn; có khả năng tiêu diệt mục tiêu từ độ cao 300 m đến 30.000 m. So với công nghệ vũ khí lúc bấy giờ, SAM-II lạc hậu với vũ khí, trang bị và máy bay B52 của Mỹ nhưng với quân đội Việt Nam thì là vũ khí hiện đại nhất.

Ông tâm sự: Phải học tập hằng năm trời mới nắm bắt được kỹ thuật tính năng chiến đấu, nhưng đòi hỏi cấp bách của chiến trường chỉ cho phép cán bộ, chiến sỹ trung đoàn thời gian học từng tháng, trong khi đó trình độ văn hóa không đồng đều. Ông đã cùng cấp ủy, chỉ huy đơn vị đưa ra khẩu hiệu với những mục tiêu phấn đấu, như: “Không biết thì hỏi, không giỏi thì luyện”, “Học ngày không đủ, tranh thủ học đêm” và “Lấy chiến trường làm thao trường”, “Lấy hiệu suất chiến đấu, hiệu quả chiến đấu, hiệu quả chiến thuật, chiến dịch làm thước đo”...

Được giao nhiệm vụ đánh giặc trên bầu trời Hà Nội, ông cùng đồng đội hiểu đó là sứ mệnh lịch sử, Tổ quốc giao cho bộ đội tên lửa với “móng tay nhọn” để trị “vỏ quýt dày” của đế quốc Mỹ. Trong trận đánh 12 ngày đêm, Hà Nội bị ném bom dữ dội ngay từ lần địch oanh tạc đầu tiên. Trận địa của đơn vị ông, bom rơi chỉ cách vài chục mét nhưng các cán bộ, chiến sỹ đã chiến đấu không hề nao núng. Đơn vị ông đã cùng các đơn vị bạn sáng tạo, sử dụng bộ khí tài tên lửa SAM-II nặng nề, cồng kềnh do Liên Xô chế tạo, cơ động chiến đấu và sử dụng trận địa dã chiến. Đồng thời, phối hợp và hiệp đồng chiến đấu giữa tên lửa với pháo cao xạ, ra đa, không quân, tạo thành sức mạnh tổng hợp nhiều tầng và trong thế trận phòng không nhân dân với lưới lửa “Thiên la địa võng”.Là bộ đội tên lửa, ông vừa là nhân chứng lịch sử vừa là người trực tiếp tham gia đánh giặc trong cuộc đối đầu lịch sử được mệnh danh là trận đánh Điện Biên Phủ trên không. Ông cùng các đồng đội trong đơn vị đã góp phần làm nên chiến thắng bắn cháy 81 máy bay địch, trong đó, có 34 chiếc B52; 16 chiếc B52 rơi tại chỗ. Đơn vị do ông tham gia chỉ huy đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Trải qua nhiều cương vị công tác, năm 1978, ông trở về tham gia xây dựng và bảo vệ quê hương Cao Bằng. Tháng 6/1988, Đại tá Đàm Tựu về hưu với chức vụ Phó Chỉ huy trưởng về chính trị, kiêm Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh. Bây giờ, ở tuổi 85, ông vẫn giữ được phong thái ung dung, tự tại. Ông bảo, trong đội ngũ của ông, đã vắng bóng dần những lớp người tiên phong chiến đấu chống giặc xâm lược. Nhưng ông tin, thế hệ trẻ sẽ là những lớp người, viết thêm trang sử mới vinh quang cho Tổ quốc.