Người lính giữ bức ảnh cưới chưa kịp chụp

Ngày tôi lên đường nhập ngũ, chỉ còn đúng hai tháng nữa là cưới vợ.

Mọi thứ ở quê gần như chuẩn bị xong cả rồi.

Mẹ tôi đã đặt người ta đóng giường mới. Bên nhà gái cũng may xong chăn màn. Ngay cả cây cau trước ngõ cũng được cha tôi buộc sẵn dây đèn màu để hôm cưới treo lên cho đẹp.

Vậy mà giấy gọi nhập ngũ đến.

Tôi nhớ rất rõ buổi chiều hôm ấy.

Trời cuối năm xám đục, gió lạnh thổi đầy sân.

Cha ngồi lặng im hút thuốc lào. Mẹ quay mặt lau nước mắt trong bếp. Còn tôi thì đứng ngoài hiên rất lâu không biết phải nói gì.

Người yêu tôi hôm ấy sang nhà.

Cô ấy mặc chiếc áo nâu cũ, tóc buộc gọn phía sau như mọi ngày.

Nhưng đôi mắt đỏ hoe.

Cô ngồi cạnh tôi ngoài gốc nhãn rất lâu rồi mới khẽ hỏi:

“Bao giờ anh về?”

Tôi im lặng.

Vì chính tôi cũng không biết câu trả lời.

Trước lúc ra về, cô lấy trong túi áo ra một tấm ảnh nhỏ chụp chung ở phiên chợ huyện rồi đưa tôi.

“Anh giữ lấy.”

Đó là bức ảnh duy nhất chúng tôi chụp cùng nhau.

Ngày lên đường, tôi gấp tấm ảnh bỏ vào túi áo ngực.

Suốt những năm tháng ở Trường Sơn, nó theo tôi qua biết bao cuộc hành quân.

Có hôm mưa rừng làm ảnh ướt nhòe cả góc.

Tôi lại hong khô rồi ép cẩn thận vào cuốn sổ tay.

Đồng đội nhiều người cũng có ảnh người yêu như thế.

Đêm nghỉ chân giữa rừng, có cậu còn mang ảnh ra ngắm dưới ánh đèn pin nhỏ rồi cười một mình.

Chiến tranh làm người ta sống bằng những hy vọng rất nhỏ.

Một lá thư nhà.

Một tấm ảnh cũ.

Hay chỉ là lời hẹn chờ nhau sau ngày hòa bình.

Tôi nhớ nhất một đêm mưa ở Trường Sơn.

Cả đơn vị trú trong lán tạm bên sườn núi. Ngoài trời mưa rơi trắng rừng.

Một anh lớn tuổi hơn hỏi tôi:

“Cảnh này, cưới chưa?”

Tôi lắc đầu.

Anh cười:

“Thế phải sống mà về đấy.”

Câu nói ấy khiến tôi thức rất lâu đêm hôm đó.

Tôi lấy tấm ảnh ra nhìn mãi.

Trong ảnh, cô ấy đang cười rất hiền.

Nụ cười ấy theo tôi suốt cả tuổi trẻ thời chiến.

Có lần hành quân giữa đêm, bom rơi rất gần.

Tất cả lao xuống hố tránh bom.

Trong khoảnh khắc ấy, điều đầu tiên tôi nghĩ tới không phải bản thân mình.

Mà là tấm ảnh trong túi áo.

Tôi sợ nó mất.

Nghe thật buồn cười.

Nhưng với người lính năm ấy, đôi khi một tấm ảnh còn quý hơn cả mạng sống.

Nó là quê hương.

Là lời hẹn.

Là lý do để cố sống sót trở về.

May mắn là tôi còn sống sau chiến tranh.

Ngày xuất ngũ, việc đầu tiên tôi làm là sang nhà cô ấy.

Con đường làng vẫn vậy.

Cây cau trước ngõ giờ cao hơn rất nhiều.

Khi cô mở cửa nhìn thấy tôi, cả hai chỉ đứng lặng rất lâu.

Không ai nói gì.

Vì có những chờ đợi quá dài, đến lúc gặp lại người ta chỉ biết nhìn nhau mà nghẹn cổ.

Sau này chúng tôi cưới nhau.

Ngày chụp ảnh cưới, tôi mang theo cả tấm ảnh cũ năm nào.

Người chụp ảnh hỏi:

“Giữ làm gì tấm mờ thế này?”

Tôi cười:

“Vì nó đã đi cùng tôi qua chiến tranh.”

Bây giờ tấm ảnh ấy vẫn nằm trong chiếc hộp gỗ cũ ở đầu giường.

Mỗi lần mở ra nhìn, tôi lại nhớ đến chàng trai hai mươi tuổi năm nào — người đã mang theo một lời hẹn yêu thương giữa bom đạn Trường Sơn và sống sót trở về bằng tất cả niềm tin vào ngày đoàn tụ.