Người lính pháo binh làm nên kỳ tích trên đồi E

Trong lịch sử Chiến dịch Điện Biên Phủ, có những người lính không chỉ chiến đấu bằng sức mạnh của tập thể mà còn bằng bản lĩnh, sự bình tĩnh và khả năng làm chủ vũ khí trong những thời khắc sinh tử. Phùng Văn Khầu là một trong những người như thế. Với khẩu sơn pháo 75mm, ông cùng đồng đội đã bám trụ trên đồi E1 suốt nhiều ngày đêm, trực tiếp phá hủy nhiều mục tiêu quan trọng của quân Pháp, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch.

Từ cậu bé mồ côi đến người chiến sĩ pháo binh

Phùng Văn Khầu (1929–2021) là người dân tộc Nùng, sinh ra tại xã Đức Hồng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng trong một gia đình nông dân. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ông từng phải đi ở cho địa chủ. Những năm tháng chứng kiến cảnh áp bức, bóc lột đã sớm hun đúc trong ông khát vọng thoát khỏi cuộc sống nô lệ và đi theo cách mạng.

Năm 1946, khi mới 17 tuổi, Phùng Văn Khầu trốn khỏi nhà địa chủ, tình nguyện tham gia bộ đội. Ông được biên chế vào lực lượng pháo binh.

Những ngày đầu làm quen với pháo không hề dễ dàng. Phùng Văn Khầu không biết chữ, không biết sử dụng máy ngắm, vì vậy ông phải học cách ngắm bắn trực tiếp qua nòng pháo. Bắn nhiều lần, rút kinh nghiệm qua từng trận, ông dần làm chủ khẩu pháo và trở thành một pháo thủ xuất sắc.

Từ năm 1946 đến trước Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông đã tham gia nhiều chiến dịch lớn như Biên giới, Trần Hưng Đạo, Hoàng Hoa Thám, Quang Trung, Hòa Bình, Tây Bắc và Thượng Lào, từng bước trưởng thành trong chiến đấu.

Bám trụ trên đồi E1

Tháng 3/1954, đơn vị của Phùng Văn Khầu nhận lệnh hành quân lên Điện Biên Phủ. Ông được giao làm Khẩu đội trưởng Khẩu đội 2, Đại đội 755, Trung đoàn 675.

Ngày 30/3/1954, trong đợt tiến công thứ hai của chiến dịch, khẩu đội của ông được giao nhiệm vụ tiêu diệt các lô cốt trên đồi E1.

Trong điều kiện phải bắn trực tiếp ở cự ly gần, Phùng Văn Khầu bình tĩnh điều chỉnh từng phát đạn. Chỉ với 22 viên đạn, khẩu đội đã phá hủy toàn bộ mục tiêu được giao, góp phần giúp bộ binh nhanh chóng đánh chiếm đồi E1.

Sau trận đánh, ông được tặng Huy hiệu Bác Hồ và Huân chương Chiến công hạng Ba. Nhưng những thử thách khốc liệt nhất vẫn còn ở phía trước.

“Một mình một pháo” giữa mưa bom bão đạn

Từ đầu tháng 4 đến cuối tháng 4/1954, khẩu đội Phùng Văn Khầu tiếp tục bám trụ trên đồi E1. Quân Pháp liên tục phản kích và pháo kích dữ dội. Nhiều đồng đội lần lượt hy sinh hoặc bị thương.

Đặc biệt, trong trận ngày 23/4/1954, quân Pháp sử dụng xe tăng và pháo 105mm phản công nhằm giành lại đồi E1. Hai khẩu đội khác của Đại đội 755 bị hỏa lực địch đánh phá, nhiều chiến sĩ hy sinh và bị thương. Khẩu đội của Phùng Văn Khầu trở thành lực lượng còn khả năng chiến đấu.

Trong tình thế ấy, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy khẩu pháo 75mm. Có lúc gần như chỉ còn một mình bên khẩu pháo, Phùng Văn Khầu vừa quan sát mục tiêu, vừa trực tiếp ngắm bắn và điều chỉnh điểm nổ.

Khẩu pháo của ông liên tiếp đánh trúng các mục tiêu quan trọng. Trong thời gian phòng ngự ở đồi E, với một khẩu sơn pháo 75mm, Phùng Văn Khầu và khẩu đội đã phá hủy 5 khẩu pháo 105mm, 6 khẩu đại liên, 1 lô cốt, 1 kho đạn và tiêu diệt hàng trăm lính địch.

Có lần trận địa bị pháo địch bắn sập hầm, ông vẫn cùng đồng đội tìm cách đưa khẩu pháo ra vị trí an toàn. Có lúc bị thương hoặc bị sức ép làm ngất đi, khi tỉnh lại ông tiếp tục trở về với khẩu pháo.

Suốt 35 ngày đêm, người khẩu đội trưởng ấy cùng đồng đội kiên cường bám trận địa, chi viện cho bộ binh chiến đấu tại các điểm cao 203, 207, 507 và đồi C.

Người lính nhất mực trung thành

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu tiếp tục phục vụ trong quân đội và trải qua nhiều cương vị công tác. Ông được đồng đội nhớ đến không chỉ bởi những chiến công trên chiến trường mà còn bởi sự giản dị, khiêm tốn, chân thành và tận tụy.

Ông nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và được Người quan tâm, dặn dò. Sau này, dù đã nghỉ hưu, ông vẫn tích cực tham gia các hoạt động tại nơi cư trú, giữ gìn phẩm chất của người Bộ đội Cụ Hồ.

Ngày 31/8/1955, khi mới 26 tuổi, Phùng Văn Khầu được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Ba.

Một khẩu pháo, một người lính và một kỳ tích

Khẩu sơn pháo 75mm từng cùng Phùng Văn Khầu chiến đấu tại Điện Biên Phủ hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Nó không chỉ là một hiện vật quân sự mà còn gắn với câu chuyện về một người lính từng phải học cách ngắm bắn bằng mắt thường, rồi trở thành một pháo thủ xuất sắc trên chiến trường.

Ngày 25/8/2021, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phùng Văn Khầu qua đời, khép lại cuộc đời 92 năm, trong đó có phần lớn tuổi trẻ gắn bó với quân đội và những năm tháng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Từ một cậu bé mồ côi ở Cao Bằng đến người khẩu đội trưởng trên đồi E1, Phùng Văn Khầu đã đi qua một chặng đường đầy gian nan. Ông không chỉ để lại những con số về chiến công, mà còn để lại hình ảnh một người lính biết vượt qua thiếu thốn, làm chủ vũ khí và kiên cường bám trụ đến cùng.

Giữa khói lửa Điện Biên Phủ, một khẩu pháo 75mm và người lính đứng sau nó đã góp phần tạo nên một kỳ tích, góp thêm một trang hào hùng vào bản anh hùng ca của chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.