NGƯỜI LÍNH TĂNG MANG HỒN QUÊ BẮC BỘ

Nếu nhìn Nguyễn Xuân Liêm giữa chiến trường miền Đông Nam Bộ những năm 1970, ít ai nghĩ rằng người lính xe tăng gan góc, bình tĩnh trong thân xe thép ấy lại xuất thân từ một miền quê thuần nông, nơi nhịp sống chậm rãi gắn với mùa vụ và con nước. Nhưng chính quê hương ấy – thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng của tỉnh Thái Bình ngày trước, nay là xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên – đã hun đúc nên con người ông, từ tính cách đến bản lĩnh, từ cách suy nghĩ đến cách đối diện với hiểm nguy.

Quê lúa Bắc Bộ không sinh ra những con người ồn ào, phô trương. Con người nơi đây quen với sự bền bỉ, chịu đựng và lặng lẽ làm việc. Nguyễn Xuân Liêm lớn lên trong môi trường ấy, học được từ rất sớm rằng muốn có hạt lúa phải kiên nhẫn cấy cày, muốn có mùa gặt phải chấp nhận nắng mưa, bùn đất. Những bài học không lời ấy theo ông suốt cả cuộc đời binh nghiệp.

Khi bước vào quân ngũ năm 1965, rồi chuyển sang Binh chủng Tăng thiết giáp năm 1972, Nguyễn Xuân Liêm mang theo không chỉ balô, súng đạn, mà còn mang theo cả hồn quê Bắc Bộ. Trong sinh hoạt hàng ngày, ông vẫn giữ nếp sống giản dị, tiết kiệm, nhường nhịn đồng đội. Trong chiến đấu, ông không nóng vội, không liều lĩnh vô nguyên tắc, mà luôn suy tính kỹ càng, chắc chắn như cách người nông dân tính toán từng thửa ruộng, từng mùa vụ.

“Làm ruộng mà hấp tấp là mất mùa,” ông Liêm từng nói với đồng đội. “Đánh giặc cũng vậy, phải bình tĩnh, chắc tay, chắc óc.”

Khi lần đầu được tiếp xúc với xe tăng, ông không xem đó chỉ là một cỗ máy chiến tranh, mà coi nó như một “con trâu thép” – một phương tiện lao động đặc biệt của người lính thời chiến. Muốn xe phát huy sức mạnh, người lính phải hiểu nó, chăm sóc nó, phối hợp nhịp nhàng với đồng đội trong kíp xe, giống như người nông dân hiểu từng thói quen của con trâu gắn bó với mình cả đời.

Trong không gian chật hẹp của xe tăng, giữa tiếng động cơ gầm vang và mùi dầu mỡ, Nguyễn Xuân Liêm vẫn giữ được sự điềm tĩnh hiếm có. Đồng đội nhận xét rằng, ngay cả khi tình huống căng thẳng nhất, giọng nói của ông vẫn trầm, rõ ràng, dứt khoát. Đó không phải là sự lạnh lùng, mà là sự tự chủ – một phẩm chất được rèn giũa từ đời sống làng quê Bắc Bộ, nơi con người quen đối diện với khó khăn bằng sự nhẫn nại.

Chiến trường miền Đông Nam Bộ khắc nghiệt hơn rất nhiều so với quê hương ông. Rừng rậm, đất đỏ, khí hậu khắc nghiệt, bom đạn dày đặc. Nhưng mỗi khi mệt mỏi hay căng thẳng, Nguyễn Xuân Liêm lại nhớ về cánh đồng lúa quê nhà. Hình ảnh những thửa ruộng thẳng cánh cò bay, những con đường làng rợp bóng tre như một điểm tựa tinh thần giúp ông giữ vững ý chí.

“Trong xe tăng, có lúc nóng đến nghẹt thở,” ông kể. “Nhưng tôi chỉ cần nhắm mắt lại một chút là thấy mình đang đứng giữa cánh đồng quê, gió thổi mát rượi. Nghĩ vậy là thấy nhẹ đi rất nhiều.”

Chính sự gắn bó sâu sắc với quê hương đã giúp ông luôn giữ được nhân cách của người lính cách mạng. Trong chiến đấu, ông kiên quyết với kẻ thù, nhưng không tàn nhẫn. Trong sinh hoạt, ông quan tâm đến đồng đội như anh em ruột thịt. Ông thường chia sẻ khẩu phần ăn, nhường chỗ nghỉ cho chiến sĩ trẻ hơn, động viên những người mới ra chiến trường.

Khi tham gia trận đánh thị xã Phước Long đầu năm 1975, phẩm chất của người lính mang hồn quê Bắc Bộ thể hiện rất rõ. Trong tình huống chỉ còn một xe tăng, đạn dược ít, đối phương đông và hỏa lực mạnh, Nguyễn Xuân Liêm không hề hoảng loạn. Ông bình tĩnh đánh giá tình hình, động viên kíp xe, rồi đưa ra quyết định táo bạo nhưng có cơ sở: “Còn người, còn xe, một xe cũng tấn công.”

Đó không phải là sự liều lĩnh nhất thời, mà là kết quả của một quá trình rèn luyện lâu dài – nơi bản lĩnh chiến trường hòa quyện với sự điềm đạm của người nông dân Bắc Bộ. Chính sự bình tĩnh ấy đã giúp kíp xe 363 phối hợp nhịp nhàng, đánh trúng các mục tiêu then chốt, gây rối loạn đội hình địch và giữ vững mũi tiến công cho đến khi lực lượng ta được tăng cường.

Sau này, khi được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Nguyễn Xuân Liêm vẫn giữ nguyên nếp sống giản dị. Trở về quê hương sau khi nghỉ hưu, ông lại hòa mình vào cuộc sống đời thường, tham gia công tác xã hội, sinh hoạt Hội Cựu chiến binh, kể chuyện cho lớp trẻ nghe về những năm tháng chiến tranh.

Người dân trong làng vẫn thấy ông như một người nông dân bình thường – giản dị, chân chất, ít nói về bản thân. Nhưng trong những câu chuyện ông kể, hình ảnh người lính xe tăng năm xưa hiện lên rõ nét: kiên cường mà nhân hậu, dũng cảm mà khiêm nhường.

Người lính tăng Nguyễn Xuân Liêm mang hồn quê Bắc Bộ không chỉ trong ký ức, mà trong cả cách ông sống, cách ông nghĩ và cách ông truyền lại cho thế hệ sau. Đó là minh chứng rằng, sức mạnh của người lính Việt Nam không chỉ đến từ vũ khí hay chiến thuật, mà còn bắt nguồn từ chiều sâu văn hóa, từ những làng quê bình dị đã nuôi dưỡng nên họ.