Người lính tình nguyện Triệu Đức Vi: Mười năm trọn nghĩa vẹn tình trên đất bạn Campuchia

Người lính tình nguyện Triệu Đức Vi: Mười năm trọn nghĩa vẹn tình trên đất bạn Campuchia

Nhân vật: Cựu chiến binh Triệu Đức Vi, sinh năm 1954, thường trú tại Thôn Bãi Liêu, xã Lương Minh

1. Chàng trai vùng mỏ và những năm tháng chống Mỹ: Cựu chiến binh Triệu Đức Vi sinh ngày 17 tháng 5 năm 1954, quê tại xã Lương Mông, huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh. Tháng 12 năm 1971, ông lên đường nhập ngũ, đi B năm 1973 và thuộc biên chế Trung đoàn 271 (đơn vị chủ lực của Miền Nam). Ông đã tham gia chiến đấu tại Buôn Ma Thuột và Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.

2. Chiến dịch biên giới Tây Nam và cú đánh thần tốc (1979): Sau ngày thống nhất, ông tiếp tục ở lại quân đội huấn luyện tân binh. Khi căng thẳng biên giới leo thang, đơn vị ông di chuyển về Kiên Giang.

Ngày 1 tháng 1 năm 1979, đơn vị của ông nhận lệnh phối hợp tổng phản công sang Campuchia để tiêu diệt quân Pol Pot. Mục tiêu của đơn vị là đánh vào thị xã Kampot.

Theo hồi ức của bác Vi, chiến dịch giải phóng diễn ra vô cùng thần tốc. Chỉ trong vòng 7 ngày, quân đội ta đã đập tan sự kháng cự của địch tại các đô thị lớn và giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng.

Về tương quan lực lượng, quân đội Việt Nam áp đảo với sự hỗ trợ của xe tăng và pháo binh hạng nặng. Dù quân Pol Pot cũng có xe tăng và bộ binh, nhưng trước sức mạnh tấn công như vũ bão của quân tình nguyện Việt Nam, chúng buộc phải bỏ chạy vào rừng hoặc dạt sang biên giới Thái Lan.

3. Mười năm “giúp bạn”: Từ cầm súng đến làm chuyên gia (1979 - 1987): Sau 7 ngày giải phóng, nhiệm vụ của bác Vi chuyển sang một giai đoạn mới khó khăn và phức tạp hơn: Nghĩa vụ quốc tế. Đơn vị của bác chuyển thành Đoàn 9904 (Đoàn chuyên gia giúp nước bạn).

Lúc này, bác Vi giữ chức vụ Tiểu đoàn phó, đóng vai trò là chỉ huy và chuyên gia quân sự cấp huyện. Nhiệm vụ của bác và đồng đội bao gồm:

• Xây dựng chính quyền: Giúp bạn thiết lập bộ máy chính quyền từ cấp xã, thôn đến tỉnh.

• Phát triển kinh tế: Hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống sau nạn diệt chủng.

• Huấn luyện quân đội: Tuyển mộ và đào tạo tân binh Campuchia để họ dần thay thế bộ đội Việt Nam bảo vệ đất nước.

4. Cuộc chiến trong lòng địch và những đối thủ “hai mặt” Dù đã giải phóng các thành phố, nhưng tàn quân Pol Pot vẫn lẩn khuất trong những cánh rừng già và vùng biên giới Thái Lan. Cuộc chiến lúc này chuyển sang hình thức truy quét và chống du kích vô cùng gian khổ.

Bác Vi kể lại rằng địa hình rừng núi Campuchia khá giống Tây Nguyên, nhiều rừng già, gây khó khăn cho việc tác chiến. Điều nguy hiểm nhất là quân Pol Pot trước đây từng được chính bộ đội Việt Nam huấn luyện trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, nên chúng rất am hiểu chiến thuật của ta. Chúng dùng lối đánh du kích, “cài răng lược”, vây hãm và đánh lén sau lưng quân mình.

Một thách thức khác là vấn đề nội gián. Có những kẻ “hai mặt” trà trộn vào bộ máy chính quyền mới do ta hỗ trợ gây dựng ở Campuchia. Ban ngày họ làm việc cho chính quyền cách mạng, nhưng ban đêm hoặc khi có cơ hội lại phản lại ta. Đối với những trường hợp này, bác Vi cho biết ta phải xử lý rất thận trọng theo luật pháp quốc tế, thường là bắt giam và thay thế chứ không được tự ý xử bắn.

Bác cũng nhắc đến câu chuyện về ông Hun Sen - vốn là một trung đoàn trưởng của Khmer Đỏ nhưng do bất mãn với chính sách tàn bạo của Pol Pot nên đã đưa cả trung đoàn sang ly khai, ủng hộ Việt Nam và sau này trở thành lãnh đạo nòng cốt của Campuchia.

Bác Triệu Đức Vi gắn bó với đất nước Chùa Tháp từ năm 1979 đến tận năm 1987 mới phục viên. Để phục vụ công tác, bác đã phải học tiếng Khmer, dùng tiếng bản địa để giao tiếp và làm việc, bên cạnh sự hỗ trợ của phiên dịch – là người Việt am hiểu tiếng Khmer.

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quốc tế, bác được tặng thưởng Huân chương Chiến sĩ vẻ vang (Huy chương Quốc tế). Tuy nhiên, một chi tiết đáng tiếc là tấm huy chương này cùng nhiều kỷ vật khác đã bị thất lạc trong quá trình di chuyển và bác không thể mang về được đến quê nhà.

Năm 1987, bác trở về Việt Nam, an dưỡng một tháng rồi chính thức xuất ngũ, khép lại cuộc đời binh nghiệp đầy tự hào của một người lính đã cống hiến tuổi thanh xuân cho cả hai dân tộc.

Thực hiện: Ban Chấp hành Đoàn xã Lương Minh - Đề án "Câu chuyện thời hoa lửa" #ThanhNienLuongMinh #ToiAcKhmerDo #CCBTrieuDucVi #LinhTinhnguyenVietNam