Người lính trở về trồng rừng

Mỗi buổi sáng, khi mặt trời còn chưa ló rạng sau dãy núi, ông Hoàng Văn Minh đã khoác chiếc cuốc lên vai, lặng lẽ đi về phía cánh rừng phía sau bản. Người dân trong vùng đều quen với hình ảnh người cựu chiến binh mái tóc bạc trắng, bước chân chậm rãi nhưng chưa một ngày nào ngừng lên núi.

Có người hỏi:

"Ông trồng nhiều cây như vậy để làm gì? Tuổi này nghỉ ngơi cho khỏe."

Ông chỉ cười hiền:

"Tôi đang tiếp tục một lời hứa."

Lời hứa ấy bắt đầu từ mùa hè năm 1971.

Khi ấy, ông Minh mới hai mươi tuổi, là chiến sĩ của Đoàn 559 làm nhiệm vụ mở đường và bảo đảm vận tải trên tuyến Trường Sơn.

Những cánh rừng ngày ấy vừa là nơi che chở, vừa là nơi chứng kiến biết bao mất mát.

Bom đạn cày xới liên tục.

Có những khu rừng xanh ngút ngàn chỉ sau một trận bom đã biến thành những bãi đất cháy đen.

Những gốc cây lớn bật tung khỏi mặt đất.

Lá rừng phủ kín hố bom.

Có lần, sau một đợt không kích kéo dài, đơn vị của ông đi qua một quả đồi vừa bị bom đánh phá.

Không còn một bóng cây.

Khắp nơi chỉ là mùi khói và đất cháy.

Người đồng đội thân nhất của ông là Nguyễn Bá Lâm lặng nhìn ngọn đồi rồi nói:

"Mai này hòa bình, nếu còn sống, mình sẽ quay lại trồng lại khu rừng này."

Ông Minh bật cười:

"Cả quả đồi rộng thế này, hai đứa mình trồng đến bao giờ mới xong?"

Lâm nhìn lên khoảng trời xanh vừa hiện sau làn khói.

"Một người trồng một cây.

Nhiều người sẽ thành cả khu rừng."

Đó chỉ là câu chuyện vu vơ giữa những người lính trẻ.

Không ai nghĩ sẽ phải ghi nhớ suốt cả cuộc đời.

Ít tháng sau, trong một lần làm nhiệm vụ san lấp hố bom để thông đường cho đoàn xe vận tải, Lâm đã anh dũng hy sinh.

Trước khi nhắm mắt, anh chỉ kịp nắm tay ông Minh và thì thầm rất nhỏ:

"Đừng quên...

Trồng rừng..."

Hai tiếng cuối cùng ấy theo ông suốt hơn nửa thế kỷ.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông trở về quê với một mảnh đạn còn nằm trong chân.

Việc đi lại rất khó khăn.

Thế nhưng mùa xuân năm đầu tiên sau hòa bình, ông mua một trăm cây keo giống đem lên ngọn đồi trọc gần nhà.

Ông tự đào từng hố.

Tự gùi từng can nước.

Nhiều người bảo ông dở hơi.

"Trồng rồi trâu bò lại phá hết."

Ông không nói gì.

Lặng lẽ trồng tiếp.

Một năm.

Rồi năm năm.

Mười năm.

Những cây keo lớn dần.

Ông tiếp tục trồng thêm lim, lát, sao đen và nhiều loại cây bản địa khác.

Có năm mưa bão làm gãy hàng trăm cây.

Ông lại trồng lại từ đầu.

Có năm hạn hán kéo dài.

Ông gùi nước tưới từng gốc cây.

Người dân trong bản bắt đầu hiểu.

Họ cùng tham gia.

Đoàn viên thanh niên cũng lên núi trồng cây cùng ông.

Ba mươi năm sau, ngọn đồi trọc ngày nào đã trở thành một cánh rừng xanh ngút mắt.

Chim chóc quay trở lại làm tổ.

Suối dưới chân đồi quanh năm đầy nước.

Mỗi lần có học sinh đến tham quan, ông đều dẫn các em đi dưới tán rừng rồi kể:

"Các cháu thấy cây lớn thế này phải mất hàng chục năm mới có được.

Hòa bình cũng vậy.

Phải đổi bằng rất nhiều năm tháng và rất nhiều máu xương."

Một cậu học sinh hỏi:

"Ông có nhớ tên tất cả những người đồng đội đã hy sinh không?"

Ông trầm ngâm.

"Tôi không thể nhớ hết.

Nhưng mỗi cái cây ở đây đều mang hình bóng của một người."

Đến năm tám mươi tuổi, ông vẫn đều đặn lên rừng mỗi tuần.

Không còn đào hố được như trước.

Ông chỉ chống gậy đi xem cây lớn đến đâu.

Nhặt những cành khô.

Bắt sâu cho cây non.

Có lần, cháu nội hỏi:

"Sau này ông không lên được nữa thì ai chăm rừng?"

Ông nhìn những hàng cây xanh rì trước mặt rồi mỉm cười:

"Ông tin sẽ có các cháu."

Ngày nhận bằng khen vì có nhiều đóng góp trong phong trào bảo vệ rừng, ông không nói nhiều.

Ông chỉ xin dành phần thưởng ấy để tưởng nhớ những người đồng đội đã nằm lại Trường Sơn.

Ông bảo:

"Nếu không có họ, sẽ không có tôi của hôm nay.

Nếu không có hòa bình, sẽ không có cánh rừng này."

Chiều muộn, nắng vàng xuyên qua những tán cây.

Tiếng chim ríu rít vang khắp khu rừng.

Ông Minh đứng lặng giữa màu xanh bạt ngàn, khẽ đặt tay lên thân một cây lim đã cao vượt đầu người.

Ông ngước nhìn bầu trời và mỉm cười.

Dường như ở đâu đó giữa tiếng gió xào xạc, ông lại nghe thấy lời hẹn năm xưa của người đồng đội trẻ:

"Một người trồng một cây... nhiều người sẽ thành cả khu rừng."

Và ông biết, mình đã thực hiện được lời hứa ấy.