Người Lính Và Cây Đàn Mandolin

Cựu chiến binh Vũ Ngọc Thành, sinh ngày 17 tháng 01 năm 1950, quê quán xã Hải Trung, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, từng là chiến sĩ văn công tham gia phục vụ chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước tại chiến trường Trường Sơn.

Ông Thành sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật ở vùng quê ven biển. Từ nhỏ, ông đã yêu tiếng hát và biết chơi đàn mandolin do cha truyền lại. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, ông tình nguyện nhập ngũ năm 1969 với mong muốn dùng lời ca tiếng hát động viên bộ đội ngoài mặt trận.

Sau thời gian huấn luyện, ông được biên chế vào đoàn văn công phục vụ chiến trường. Nhiệm vụ của ông và đồng đội là đi đến các đơn vị chiến đấu biểu diễn văn nghệ, cổ vũ tinh thần chiến sĩ trước những trận đánh lớn.

Ông kể rằng những sân khấu năm ấy rất đặc biệt. Có khi chỉ là một khoảng đất trống giữa rừng, vài tấm tăng mắc tạm và ánh đèn dầu leo lét. Nhưng mỗi khi tiếng đàn, tiếng hát vang lên, những người lính trẻ đều quên đi mệt mỏi và hiểm nguy.

Trong hành trang của ông luôn có cây đàn mandolin cũ được bọc cẩn thận bằng tấm vải dù. Dù hành quân gian khổ đến đâu, ông cũng không để cây đàn rời khỏi mình.

Năm 1972, đoàn văn công của ông vào biểu diễn tại một đơn vị bộ binh trên tuyến đường Trường Sơn. Đêm hôm ấy, giữa núi rừng yên tĩnh, ông vừa đàn vừa hát bài “Câu hò bên bến Hiền Lương”. Hàng trăm chiến sĩ ngồi quanh chăm chú lắng nghe, nhiều người lặng lẽ lau nước mắt vì nhớ quê hương.

Nhưng khi buổi biểu diễn vừa kết thúc, máy bay địch bất ngờ xuất hiện ném bom xuống khu vực đóng quân. Tiếng nổ vang dội khiến cả cánh rừng rung chuyển.

Ông Thành cùng đồng đội nhanh chóng dìu thương binh xuống hầm trú ẩn. Trong lúc hỗ trợ đưa một chiến sĩ bị thương ra khỏi khu vực nguy hiểm, cây đàn mandolin của ông bị đất đá vùi lấp giữa trận bom.

Sau trận oanh tạc, ông quay lại tìm cây đàn thì thấy nó đã gãy mất một góc. Ông ôm cây đàn vào lòng mà nghẹn ngào vì đó là kỷ vật duy nhất cha để lại trước ngày ông nhập ngũ.

Ông xúc động kể lại:

“Dù cây đàn bị hỏng nhưng tối hôm sau tôi vẫn cố lên dây lại để hát cho anh em nghe. Ngoài chiến trường, tiếng hát giúp người lính có thêm niềm tin để tiếp tục chiến đấu.”

Trong đơn vị hôm ấy có chiến sĩ trẻ tên Trần Đức Phương quê Hà Nam. Sau buổi biểu diễn, anh đã xin ông Thành chơi lại bài hát cuối cùng trước khi lên đường làm nhiệm vụ.

Ít ngày sau, anh Phương anh dũng hy sinh trong một trận chiến ác liệt. Kể từ đó, mỗi lần nhìn cây đàn cũ, ông Thành lại nhớ về người chiến sĩ trẻ cùng ánh mắt đầy niềm tin trong đêm Trường Sơn năm ấy.

Năm 1975, khi đất nước hoàn toàn thống nhất, ông Vũ Ngọc Thành trở về quê hương Nam Định tiếp tục công tác trong ngành văn hóa địa phương. Cây đàn mandolin gãy góc năm xưa hiện vẫn được ông giữ gìn như một phần ký ức thiêng liêng của tuổi trẻ thời chiến.

Mỗi lần kể chuyện cho thanh niên, ông thường nói:

“Trong chiến tranh, lời ca tiếng hát cũng là sức mạnh giúp người lính vượt qua gian khổ. Các cháu hôm nay phải biết yêu quê hương, sống có lý tưởng và trân trọng hòa bình mà cha anh đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân.”