Người lính và tiếng cười trong căn hầm bom Quảng Trị

Chiến tranh không chỉ có tiếng súng và tiếng nổ.

Nó còn có những tiếng cười rất nhỏ, nhưng đủ để người ta không gục ngã.

Tôi nhớ rõ một căn hầm ở Quảng Trị năm 1972.

Hầm sâu dưới đất, chỉ đủ chỗ cho một tiểu đội ngồi co lại.

Mái hầm gia cố bằng gỗ rừng, bên trên phủ đất dày để tránh pháo kích.

Bên trong lúc nào cũng tối và ẩm.

Ánh đèn dầu nhỏ, khói ám lên vách đất đen sẫm.

Chúng tôi sống trong đó suốt nhiều ngày liền, chỉ thỉnh thoảng mới được ra ngoài.

Có hôm pháo kích kéo dài từ sáng đến chiều.

Đất trên nóc hầm rung lên liên tục.

Ai cũng im lặng, nằm ép sát xuống nền đất.

Không ai biết ngoài kia còn gì sau những tiếng nổ.

Đến tối, khi pháo tạm ngớt, một cậu lính trẻ bất ngờ nói:

“Không biết ngoài kia có ai bán cơm không nhỉ?”

Câu nói ngô nghê ấy khiến cả hầm bật cười.

Tiếng cười vang lên khàn khàn trong không gian chật hẹp.

Một người khác tiếp lời:

“Có bán chắc cũng không đủ tiền mua.”

Cả hầm lại cười lớn hơn.

Lạ lắm, giữa chiến tranh, chỉ một câu nói đùa cũng đủ làm nhẹ đi cả nỗi sợ.

Một lần khác, chúng tôi đang ngồi sửa lại vũ khí thì anh tiểu đội trưởng nói:

“Mai còn sống thì tính tiếp.”

Cả nhóm lại cười.

Không phải vì điều gì vui.

Mà vì ai cũng hiểu sự thật rất mong manh của từng ngày.

Có đêm mưa lớn, nước ngấm vào hầm.

Chúng tôi phải thay nhau tát nước ra ngoài.

Người dùng nón, người dùng ca nhôm, người dùng cả tay.

Vừa làm vừa trêu nhau:

“Chuyển sang nghề đào ao được rồi.”

Tiếng cười lại vang lên giữa tiếng mưa rừng.

Tôi nhận ra, trong những điều khắc nghiệt nhất, con người ta càng cần tiếng cười để giữ mình lại.

Sau này, một cậu lính trong hầm hy sinh trong trận pháo kích.

Không ai nói nhiều ngày hôm đó.

Căn hầm trở nên yên lặng lạ thường.

Không còn tiếng đùa.

Không còn tiếng cười.

Chỉ còn tiếng đất rơi lộp bộp từ mái hầm xuống.

Tôi mới hiểu, tiếng cười ngày hôm qua quý giá đến mức nào.

Ngày hòa bình, mỗi khi nghe tiếng cười trong những buổi gặp mặt bạn cũ, tôi lại nhớ căn hầm Quảng Trị năm ấy.

Nhớ những chàng trai tuổi đôi mươi ngồi sát nhau trong bóng tối, cười với nhau chỉ để quên đi tiếng bom ngoài kia.